Wymuszone zaginięcia jako zagrożenie dla bezpieczeństwa personalnego w wybranych państwach autorytarnych Ameryki Łacińskiej

Wstęp 

ROZDZIAŁ 1
Wymuszone zaginięcia – identyfikacja zjawiska i ustalenia terminologiczne

1.1. Uwarunkowania bezpieczeństwa personalnego w Ameryce Łacińskiej 
1.2. Pojęcie wymuszonego zaginięcia według prawa międzynarodowego i doktryny 
1.3. Wnioski 

ROZDZIAŁ 2
Zbrodnia wymuszonego zaginięcia jako element zinstytucjonalizowanego terroru państwowego

2.1. Terror państwowy w państwach autorytarnych Ameryki Łacińskiej 
2.2. Operación Cóndor – symbol współpracy dyktatur latynoamerykańskich
2.3. Wnioski

ROZDZIAŁ 3
Ewaluacja zjawiska wymuszonych zaginięć w wybranych państwach autorytarnych w ujęciu historycznym

3.1. „Brudna wojna” w Argentynie 1976–1983 
3.2. Dyktatura wojskowa w Brazylii 1964–1985
3.3. Chile w dobie rządów autorytarnych 1973–1990 
3.4. Wojna domowa w Gwatemali 1960–1990
3.5. Opresyjne dziedzictwo cywilno-wojskowych rządów w Urugwaju 1973–1985 
3.6. Wnioski 

ROZDZIAŁ 4
Występowanie wymuszonych zaginięć we współczesnych państwach autorytarnych – przykłady Wenezueli i Nikaragui

4.1. Wymuszone zaginięcia w dobie rządów Hugo Cháveza i Nicolása Maduro w Wenezueli
4.2. Zbrodnie wymuszonego zaginięcia w Nikaragui za rządów Daniela Ortegi.
4.3. Uwarunkowania występowania wymuszonych zaginięć we współczesnych państwach autorytarnych regionu – analiza porównawcza
4.4. Wnioski

ROZDZIAŁ 5
Diagnoza stanu bezpieczeństwa personalnego w związku z wymuszonymi zaginięciami w autorytarnych państwach regionu 
5.1. Oddziaływanie doktryny sprawiedliwości tranzytywnej jako determinanta bezpieczeństwa personalnego w Ameryce Łacińskiej 
5.2. Przeciwdziałanie występowaniu zjawiska wymuszonych zaginięć ze strony wspólnoty międzynarodowej 
5.3. Prognozowanie stanu bezpieczeństwa personalnego w kontekście zbrodni wymuszonego zaginięcia w regionie Latynoameryki
5.4. Wnioski

Zakończenie 
Bibliografia
Spis ilustracji 
Skorowidz nazwisk 

Bibliografia
Akty prawne
1.
Akt instytucjonalny nr 1 z 9 kwietnia 1964 roku.
2.
Akt instytucjonalny nr 4 z 1 września 1976 roku.
3.
Akt instytucjonalny nr 5 z 13 grudnia 1968 roku.
4.
Akt instytucjonalny nr 6 z 1 lutego 1969 roku.
5.
Amerykańska Deklaracja Praw i Obowiązków Obywatela z 2 maja 1948 roku.
6.
Amerykańska Konwencja Praw Człowieka z 22 listopada 1969 roku (Pakt z San José).
7.
Deklaracja o ochronie wszystkich osób przed wymuszonym zaginięciem, przyjęta 18 grudnia 1992 roku, podczas 47 sesji Zgromadzenia Ogólnego ONZ, A/RES/47/133.
8.
Deklaracja Zasad Rządu Chile z 11 marca 1974 roku.
9.
Deklaracja z Santiago w sprawie demokracji i zaufania publicznego. Nowe zobowiązanie do dobrego rządzenia dla Ameryk z 10 czerwca 2003 roku.
10.
Dekret konstytucyjny nr 4/976 z 1 września 1976 roku − Akt instytucjonalny nr 4, Zakaz działania partii politycznych i wolności publiczne.
11.
Dekret z mocą ustawy nr 5 z 12 września 1973.
12.
Dekret Najwyższy nr 355 o utworzeniu Komisji Prawdy i Pojednania z 25 kwietnia 1990 roku.
13.
Dekret nr 131/015 o utworzeniu Grupy Roboczej Prawdy i Sprawiedliwości z 19 maja 2015 roku.
14.
Dekret nr 333 Zgromadzenia Ustawodawczego Republiki Salwadoru z 27 marca 2022 roku.
15.
Dekret ustawodawczy nr 314 z 13 marca 1967 roku uchylony przez dekret − ustawę nr 898 z 29 września 1969 r.
16.
Dekret z mocą ustawy nr 314 z 13 marca 1967 roku definiujący przestępstwa przeciwko bezpieczeństwu narodowemu, porządkowi politycznemu i społecznemu oraz przewidujący inne środki.
17.
Dekret z mocą ustawy 527 zatwierdzający statut Rady Zarządzającej z 26 czerwca 1974 roku.
18.
Dekret Naczelny nr 1040 Ministerstwa Spraw Wewnętrznych z 26 września 2003 roku.
19.
Enforced disappearances, Rezolucja nr 828 (1984) Zgromadzenia Parlamentarnego Rady Europy z 26 września 1984 roku.
20.
Karta Organizacji Państw Amerykańskich z 30 kwietnia 1948 roku.
21.
Kodeks karny Wenezueli z 13 kwietnia 2005 r., Gaceta Oficial N° 5.768.
22.
Konstytucja Boliwariańskiej Republiki Wenezueli z 20 grudnia 1999 roku.
23.
Konstytucja Federacyjnej Republiki Brazylii z 15 marca 1967 roku.
24.
Konstytucja Republiki Chile z 21 października 1980 roku.
25.
Konstytucja Republiki Argentyńskiej z 1 maja 1853 roku.
26.
Konwencja o prawach dziecka, przyjęta przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych dnia 20 listopada 1989 roku (Dz. U. z 1991 r. Nr 120, poz. 526).
27.
Konwencja o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności (Dz. U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284).
28.
Konwencja o ograniczaniu bezpaństwowości z 30 sierpnia 1961 r.
29.
Konwencja o statusie bezpaństwowców z 28 września 1954 r.
30.
Międzyamerykańska konwencja o zapobieganiu torturom i karaniu tortur z 9 grudnia 1985 r.
31.
Międzyamerykańska konwencja o wymuszonych zaginięciach osób z 6 września 1994 r.
32.
Międzyamerykańska konwencja o międzynarodowym handlu nieletnimi z 19 marca 1994 roku.
33.
Międzyamerykańska konwencja o zapobieganiu, karaniu i zwalczaniu przemocy wobec kobiet z 9 czerwca 1994 roku.
34.
Międzyamerykańska konwencja przeciwko nielegalnemu wytwarzaniu i obrotowi broni palnej, amunicji, materiałów wybuchowych i innych materiałów pokrewnych z 14 listopada 1997 roku.
35.
Międzyamerykańska konwencja o eliminacji wszelkich form dyskryminacji z powodu niepełnosprawności z 8 czerwca 1999 roku.
36.
Międzyamerykańska konwencja przeciwko terroryzmowi z 3 czerwca 2002 roku.
37.
Międzynarodowa Konwencja ONZ w sprawie ochrony wszystkich osób przed wymuszonym zaginięciem z 20 grudnia 2006 roku (Dz. U. z 2025 r. poz. 457).
38.
Rezolucja Rady Bezpieczeństwa ONZ nr S/RES/1094 z 20 stycznia 1997 roku.
39.
Rezolucja Rady Praw Człowieka z 7 października 2022 roku w sprawie sytuacji praw człowieka w Boliwariańskiej Republice Wenezueli, A/HRC/RES/51/29.
40.
Rezolucja Rady Praw Człowieka z 27 września 2019 roku, A/HRC/RES/42/25.
41.
Rezolucja Zgromadzenia Ogólnego ONZ 66/290 Follow-up to paragraph 143 on human security of the 2005 World Summit Outcome z 10 września 2012 przyjęta podczas 66 sesji ZO ONZ, A/RES/66/290.
42.
Rezolucja Zgromadzenia Ogólnego Organizacji Narodów Zjednoczonych nr 32/118 odnośnie ochrony praw człowieka w Chile z 16 grudnia 1977 roku.
43.
Rzymski Statut Międzynarodowego Trybunału Karnego sporządzony w Rzymie dnia 17 lipca 1998 roku (Dz. U. z 2003 r. Nr 78, poz. 708).
44.
Uchwała nr 858/000 o utworzeniu Narodowej Komisji Pokoju z 9 sierpnia 2000 roku.
45.
Uchwała Prezydenta Republiki Urugwaju nr 858/2000 z 9 sierpnia 2000 roku.
46.
Ustawa nr 6683 z 28 sierpnia 1979 roku przyznająca amnestię i ustanawiająca inne przepisy.
47.
Ustawa nr 15848 o wygaśnięciu roszczenia karnego państwa z 22 grudnia 1986 roku.
48.
Ustawa z dnia 13 maja 1987 roku o Narodowym Banku Danych Genetycznych.
49.
Ustawa nr 25.457 o Narodowej Komisji Prawa do Tożsamości z 8 sierpnia 2001 roku.
50.
Ustawa o bezpieczeństwie narodowym nr 7170 z 14 grudnia 1983 roku.
51.
Ustawa nr 17798 ustanawiająca kontrolę broni z 20 października 1972 roku.
52.
Ustawa powołująca Komisję Amnestii i regulująca system amnestii politycznej nr 10.559 z 13 listopada 2002 roku.
53.
Ustawa nr 24.059 o bezpieczeństwie wewnętrznym z 18 grudnia 1991 roku, wydana przez Kongres Narodu Argentyńskiego.
54.
Ustawa nr 18831 z 27 października 2011 roku o przywróceniu roszczenia karnego państwa za przestępstwa popełnione w ramach stosowania terroryzmu państwowego do dnia 1 marca 1985 roku.
55.
Ustawa ogólna o wymuszonym zaginięciu, zaginięciu dokonanym przez osoby fizyczne oraz o krajowym systemie poszukiwania osób z 17 listopada 2017 roku.
Monografie
1.
A Volta aos Quartéis: a memória militar sobre a abertura, Ary G., Soares D., D’Araujo M. C., Castro C. (red.), Rio de Janeiro 1995, Wydawnictwo Relume Dumará.
2.
Ahumada P. M. A., El Enemigo Interno en Colombia, Quito 2007, Wyd. Abya Yala.
3.
Aldrighi C., El Caso Mitrione. La Intervención de Estados Unidos en Uruguay 1965−1973, Montevideo 2007, Wydawnictwo Ediciones Trilce, t. 1.
4.
Andersen-Rodgers D., Crawford K. F., Human Security. Theory & Action, Lanham, Boulder, New York, London 2023, Wydawnictwo Rowman & Littlefield.
5.
Arditti R., Searching for life: The grandmothers of the Plaza de Mayo and the disappeared children of Argentina, 1999, University of California Press.
6.
Arendt H., On violence, San Diego–New York–London 1970, HBJ Book.
7.
Atencio R. J., Memory’s turn. Reckoning with Dictatorship in Brazil, Madison 2014, University of Wisconsin Press.
8.
Baffa A., Nos Porões do SNI, Rio de Janeiro 1988, Editoria Obietiva.
9.
Bankowicz M., Zamach stanu. Studium teoretyczne, Kraków 2009, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.
10.
Baranowska G., Wymuszone zaginięcia w Europie. Kształtowanie się międzynarodowych standardów zapobiegania i egzekwowania odpowiedzialności państw, Warszawa 2017, Wydawnictwo C. H. Beck.
11.
Baranowska G., Rights of families of disappeared persons: How international bodies address the needs of families of disappeared persons in Europe, Cambridge 2021, Wydawnictwo Intersentia.
12.
Barros R., Constitutionalism and Dictatorship. Pinochet, the Junta, and the 1980 Constitution, Cambridge 2002, Wydawnictwo Cambridge University Press.
13.
Bianchi M., Luci M., Psychoanalytic, Psychosocial, and Human Rights Perspectives on Enforced Disappearance, London−New York 2023, Wydawnictwo Routledge.
14.
Brennan J. P., Argentina’s missing bones. Revisiting the history of the dirty war, Oakland 2018, University of California Press.
15.
Brewer-Carías A. R., Dismantling Democracy in Venezuela. The Chávez Authoritarian Experiment, Cambridge 2012, Cambridge University Press.
16.
Brunner B., Auf dem Weg zu einer Geschichte des Konzentrationslagers Natzweiler. Forschungsstand - Quellen - Methode, Stuttgart 2000, Landeszentrale für politische Bildung Baden-Württemberg.
17.
Calloni S., Los Años del Lobo. Operación Cóndor, Buenos Aires 1999, Ediciones Continente.
18.
Calloni S., Operación Cóndor, Pacto Criminal, La Paz 2019, Wydawnictwo Biblioteca Laboral.
19.
Cardenas S., Human Rights in Latin America. A Politics of Terror and Hope, Filadelfia 2010, University of Pennsylvania Press.
20.
Cardenas S., Root R., Human Rights in Latin America. A Politics of Transformation, Philadelphia 2022, University of Pennsylvania Press.
21.
Cavallo A., Salazar M., Sepúlveda O., La historia oculta del régimen militar: Chile 1973−1988, Santiago 2001, Wydawnictwo Grijalbo Mondadori.
22.
Churchill W. S., Step by step 1936−1939, London 1948, Odhams Press Limited.
23.
Ciencia Por la Verdad. 35 años del Equipo Argentino de Antropología Forense, Quilmes 2019, Universidad Nacional de Quilmes.
24.
Complak K., Rządy faktyczne w Ameryce Południowej, Wrocław 1990, Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego.
25.
Constable P, Valenzuela A., A Nation of Enemies. Chile under Pinochet, 1993, Wydawnictwo W. W. Norton & Company.
26.
Corrales J., Autocracy rising. How Venezuela transitioned to authoritarian rule, Washington D. C. 2022, Brookings Institution Press.
27.
Davila J., Dictatorship in South America, New Jersey 2013, Wydawnictwo Wiley-Blackwell.
28.
Dinges J., Czas Kondora. Jak Pinochet i jego sojusznicy zasilali terroryzm na trzech kontynentach, Wołowiec 2015, Wydawnictwo Czarne.
29.
Dobrzycki W., Stosunki międzynarodowe w Ameryce Łacińskiej. Historia i współczesność, Warszawa 2000, Wydawnictwo Scholar.
30.
Domagała P., Międzynarodowa Konwencja ONZ w sprawie ochrony wszelkich osób przed wymuszonym zaginięciem: perspektywa Polska, Warszawa 2017, C.H. Beck.
31.
Domosławski A., Gorączka latynoamerykańska, Warszawa 2010, Wydawnictwo Świat Książki.
32.
Drabik K., Bezpieczeństwo personalne i strukturalne, Warszawa 2013, Wyd. AON.
33.
Ekemar K., Stroessner & the Reign of Terror, 2023, Bradley & Brougham Publishing House.
34.
Feitlowitz M., A lexicon of Terror. Argentina and the legacies of torture. Revised and updated with a new epilogue, Oxford 2011, Oxford University Press.
35.
Ferguson N., Cywilizacja, Zachód i reszta świata, Kraków 2014, Wydawnictwo Literackie.
36.
Fijałkowska A., Amerykańska ruletka. Historia i współczesność stosunków Stanów Zjednoczonych i Ameryki Łacińskiej, Warszawa 2017, Wydawnictwo PWN.
37.
Fowler W. A., Authoritarianism in Latin America Since Independence, 1996, Wydawnictwo Praeger.
38.
Ganchev I. (red.), Lessons from Regional Responses to Security, Health and Environmental Challenges in Latin America, 2024, Wydawnictwo Vernon Press.
39.
Gandhi J., Political institutions under dictatorship, New York 2010, Cambridge University Press.
40.
Gardocki L., Prawo karne, Warszawa 2013, C.H. Beck.
41.
Gaspari E., A Ditadura Derrotada, Sao Paulo 2003, Wydawnictwo Companhia Das Letras.
42.
Gawrycki M. F., Muzyczne wojny. Brazylijska muzyka popularna w czasie dyktatury (1964–1985), Warszawa 2017, Wydawnictwo Muzeum Historii Polskiego Ruchu Ludowego.
43.
Gierszewski J., Bezpieczeństwo społeczne. Studium z zakresu teorii bezpieczeństwa narodowego, Warszawa 2013, Difin.
44.
Gierszewski J., Pieczywok A., Społeczny wymiar bezpieczeństwa człowieka, Warszawa 2019, Difin.
45.
Gill L., Escuela de las Américas. Entrenamiento militar, violencia política e impunidad en las Américas, Santiago de Chile 2005, Wydawnictwo LOM.
46.
Goldstein D. M., Citizen Security and Human Security in Latin America, New York–London 2015, Routledge.
47.
Goldstein R. J., Political repression in modern America: from 1870 to 1976, Illinois 2001, University of Illinois Press.
48.
González Y. M., Authoritarian Police in Democracy. Contested Security in Latin America, Cambridge 2021, Cambridge University Press.
49.
Gruszczak A., Ameryka Środkowa, Warszawa 2007, Wydawnictwo TRIO.
50.
Guercke L., Failure of the state. Organised Crime and Mexico’s Disappeared, Cham 2025, Springer International Publishing.
51.
Higgins R., Problems and process international law and how we use it, Oxford 1994, Wydawnictwo Clarendon Press.
52.
Hodges D. C., Argentina’s “Dirty War”. An Intellectual Biography, Austin 1991, University of Texas Press.
53.
Hołyst B., Bezpieczeństwo jednostki, Warszawa 2014, t. 2, Wydawnictwo Naukowe PWN.
54.
Huneeus C., The Pinochet Regime, Boulder–London 2007, Lynne Rienner Publishers.
55.
Huser H. C., Argentine Civil-Military Relations from Alfonsin to Menem, Washington 2002, National Defense University Press.
56.
Ibarram M. E., Garcia-Aguilar J. L., From Human to Post Human Security in Latin America: Examples and Reflections from Across the Region, Bingley 2021, Emerald Group.
57.
Investigación Histórica Sobre la Dictadura y el Terrorismo de Estado en el Uruguay (1973−1985), Montevideo 2008, Universidad de la República Oriental del Uruguay, Tomo I.
58.
Kendall-Taylor A., Lindstaedt N., Frantz E., Democracies & Authoritarian Regimes, Oxford 2019, Oxford University Press.
59.
Konieczny A., Akcja „Noc i mgła” w okupowanych przez III Rzeszę krajach zachodniej Europy: geneza − założenia − realizacja, Wrocław 1995, Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego.
60.
Kornbluh P., The Pinochet File. A Declassified Dossier on Atrocity and Accountability, New York–London 2013, Wydawnictwo The New Press.
61.
Kulesza W., Crimen laesae iustitiae. Odpowiedzialność karna sędziów i prokuratorów za zbrodnie sądowe według prawa norymberskiego, niemieckiego, austriackiego i polskiego, Łódź 2013, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego.
62.
Lachowski T., Perspektywa praw ofiar w prawie międzynarodowym. Sprawiedliwość okresu przejściowego (transitional justice), Łódź 2018, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego.
63.
Landman T., Violence, Democracy, and Human Rights in Latin America [w:] Arias E. D., Goldstein D. M. (red.), Violent Democracies in Latin America, Durham−London, 2010, Duke University Press.
64.
Linz J. J., Totalitarian and authoritarian regimes. With a major new introduction, London 2000, Lynne Rienner Publishers.
65.
Littuma Arizaga A., La Noción y su Seguridad, Wydawnictwo Grafiúnica, Caracas 1974.
66.
Loveman B., Davies T. M., The Politics of Antipolitics. The Military in Latin America. Revised and Updated, Wilmington 1997, SR Books.
67.
Loveman B., The constitution of tyranny: regimes of exception in Spanish America, Pittsburgh−London 1993, University of Pittsburgh Press.
68.
Lutostański M., Prawo a bezpieczeństwo narodu i państwa, Łódź–Warszawa 2011, Wydawnictwo Społecznej Wyższej Szkoły Przedsiębiorczości i Zarządzania.
69.
Mainwaring S., Pérez-Liñán A., Democracies and Dictatorships in Latin America. Emergence, Survival, and Fall, New York 2014, Cambridge University Press.
70.
Malamud Goti J., Game without end: state terror and the politics of justice, Norman − London 1996, University of Oklahoma Press.
71.
Marchak P., God’s Assassins. State Terrorism in Argentina in the 1970s, Montreal− Kingston−London−Ithaca 1999, McGill-Queen’s University Press.
72.
Marras S., Confesiones, Santiago 1988, Wydawnictwo Onitorrinco.
73.
Marmola M., Olszaniecka-Marmola A., Korupcja i przeciwdziałanie korupcji w Polsce. Wymiar psychospołeczny i prawnopolityczny, Katowice 2021, Wydawnictwo Studio NOA.
74.
Martínez Montes L. F., Spain, a global history, Biblioteca Diplomática Española, Sección Estudios Núm. 36, Punto Verde 2018.
75.
McSherry J. P., Predatory States: Operation Condor and Covert War in Latin America, Lanham–Boulder–New York–Toronto–Plymouth 2005, Rowman & Littlefield Publishers.
76.
Misiuk A., Instytucjonalny system bezpieczeństwa wewnętrznego, Warszawa 2013, Difin.
77.
Monroy Garcia J. J., Transición a la democracia en Nicaragua 1990−1996, Mexico 2001, Universidad Nacional Autónoma de México.
78.
Morales Burbon S. L., Desaparición Forzada de Personas y otras Violaciones Graves de Derechos Humanos cometidas por Regímenes Políticos Autoritarios en América Latina, 2021.
79.
Muñoz F. G., Estadio Nacional: la sangre o la esperanza, Santiago 2004, Pontificia Universidad Católica de Chile.
80.
Myl M., Członkowie rodziny jako ofiary poważnych naruszeń praw człowieka. Studium z zakresu prawa międzynarodowego praw człowieka oraz międzynarodowego prawa karnego, Katowice 2021, Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego.
81.
Nelson-Pallmeyer J., School of assassins: guns, greed & globalization, New York 2002, Wydawnictwo Orbis Books.
82.
Newman M., Transitional justice, Cambridge 2019, Wydawnictwo Polity Press.
83.
O’Shaughnessy H., Pinochet. The politics of torture, New York 2000, New York University Press.
84.
Ott L., Enforced Disappearance in International Law, Cambridge, Antwerpen, Portland 2011, Wydawnictwo Intersentia.
85.
Pereira A. W., Political (In)justice. Authoritarianism and the rule of law in Brazil, Chile, and Argentina, Pittsburgh 2005, University of Pittsburgh Press.
86.
Perez Solla M. F., Enforced Disappearances in International Human Rights, 2006, McFarland & Company Publishers.
87.
Pervou I., The Right not to Be Subjected to Enforced Disappearance: Concept, Content and Scope, 2023, Springer.
88.
Pieczywok A., Idee bezpieczeństwa człowieka w teoriach i badaniach naukowych. Wybrane problemy, Bydgoszcz 2021, Wydawnictwo Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego.
89.
Pinochet: Patria y Democracia, A. Bello (red.), Santiago 1983, Editorial Andres Bello.
90.
Pion-Berlin D., The Ideology of State Terror. Economic Doctrine and Political Repression in Argentina and Peru, Boulder−London 1989, Lynne Rienner Publishers.
91.
Ratner S. R., Abrams J. S., Accountability for Human Rights Atrocities in International Law. Beyond the Nuremberg Legacy, New York 2001, Oxford University Press.
92.
Reato C., Disposición Final, 2014, Wydawnictwo Sudamericana.
93.
Reato C., Operación Primicia. El Ataque De Montoneros Que Provocó El Golpe De 1976, 2010, Wydawnictwo Sudamericana.
94.
Reveron D. S., Mahoney-Norris K. A., Human and National Security. Understanding transnational challenges, New York–London 2019, Routledge Taylor & Francis Group.
95.
Robben A. C. G. M., Political Violence and Trauma in Argentina, Philadelphia 2007, University of Pennsylvania Press.
96.
Rosenberg T., Children of Cain: Violence and the violent in Latin America, New York 1991, William Morrow & Co.
97.
Ryszka F., Noc i mgła: Niemcy w okresie hitlerowskim, Warszawa 1997, Wydawnictwo Książka i Wiedza.
98.
Sánchez G., La caravana de la muerte: las víctimas de Pinochet, Barcelona 2001, Wydawnictwo Blume.
99.
Schirmer J., The guatemalan military project. A violence called democracy, Philadelphia 1998, University of Pennsylvania Press.
100.
Scovazzi T., Citroni G., The Struggle against Enforced Disappearance and the 2007 United Nations Convention, Leiden − Boston 2007, Martinus Nijhoff Publishers.
101.
Skidmore T. E., Brazil: Five Centuries of Change, Oxford 1999, Oxford University Press.
102.
Skidmore T. E., The politics of military rule in Brasil 1964−1985, New York–Oxford 1988, Oxford University Press.
103.
Skrabacz A., Loranty K., Bezpieczeństwo społeczne w demokratycznym państwie. Perspektywa personalna i strukturalna, Warszawa 2016, Akademia Obrony Narodowej.
104.
Skrabacz A., Kapitał społeczny w bezpieczeństwie narodowym Polski, Warszawa 2025, Wydawnictwo ELIPSA.
105.
Stańczyk J., Formułowanie kategorii pojęciowej bezpieczeństwa, Poznań 2017, Wydawnictwo FNCE.
106.
Svolik M. W., The Politics of Authoritarian Rule, Cambridge 2012, Cambridge University Press.
107.
Szczurek T., Od deskrypcji do antycypacji wykorzystania potencjału militarnego w kształtowaniu bezpieczeństwa nowoczesnych wspólnot państwowych wobec rozwoju zagrożeń niemilitarnych, Warszawa 2012, Wydawnictwo Wojskowa Akademia Techniczna.
108.
Szpak A., Wymuszone zaginięcia. Wybrane zagadnienia, Toruń 2009, Wydawnictwo Naukowe UMK.
109.
Świniarski J., O naturze bezpieczeństwa. Prolegomena do zagadnień ogólnych, Warszawa–Pruszków 1997.
110.
Tadjbakhsh S., Chenoy A., Human Security. Concepts and implications, London 2007, Wydawnictwo Routledge.
111.
Terto Neto U., Protecting Human Rights Defenders in Latin America. A Legal and Socio-Political Analysis of Brazil, 2018, Palgrave Macmillan.
112.
Theroux P., The Old Patagonian Express. By Train Through Americas, New York, 1993, Washington Square Press.
113.
Trefler P., Siły zbrojne i polityka w Argentynie, Brazylii i Chile. Historia i współczesność, Toruń 2014, Wydawnictwo Adam Marszałek.
114.
Trials of War Criminals Before the Nuernberg Military Tribunals Under Control Council Law nr 10, Nuernberg October 1946–April 1949, t. III, Washington 1951.
115.
Troncoso O., El proceso de reorganización nacional 2: (De abril de 1977 a junio de 1978), 1985, Centro Editor de América Latina, t. 2.
116.
Urbanek A., Współczesny człowiek w przestrzeni bezpieczeństwa. W poszukiwaniu teoretyczności bezpieczeństwa personalnego, Słupsk 2015, Wydawnictwo Naukowe Akademii Pomorskiej w Słupsku.
117.
Uziębło P., System konstytucyjny Urugwaju, Warszawa 2020, Wydawnictwo Sejmowe.
118.
Vardy C. W., Concrete Inferno. Terror and Torture under Brazil’s Military Regime, 1964−1985, London 2023, Wydawnictwo Rowman & Littlefield.
119.
Verdugo P. (red.), De la tortura NO se habla: Agüero versus Meneses, Chile 2004, Catalonia.
120.
Vermeulen M. L., Enforced Disappearance. Determining State Responsibility under the International Convention for the Protection of All Persons from Enforced Disappearance, Cambridge 2012, Intersentia.
121.
Villenave S., Disappearances and Police Killings in Contemporary Brazil: The Politics of Life and Death, New York 2022, Routledge.
122.
Walzer W., Spór o wojnę, Warszawa 2006, Wydawnictwo Muza.
123.
Weeks J. L. P., Dictators at war and peace, London 2014, Cornell University Press.
124.
Wright T. C., State terrorism in Latin America. Chile, Argentina and International Human Rights, Plymouth 2007, Rowman & Littlefield Publishers.
Rozdziały
1.
Afflitto F. M., The Homogenizing Effects of State-Sponsored Terrorism. The Case of Guatemala [w:] Sluka J. A., Death Squad. The Anthropology of State Terror, 1999, University of Pennsylvania Press.
2.
Antoniazzi M. M., Interamericanización como mecanismo del Ius Constitutionale Commune en derechos humanos en América Latina [w:] Ferrer Mac-Gregor E., von Bogdandy A., Morales Antoniazzi M. (red.), Ius Constitutionale Commune en América Latina. Textos básicos para su comprensión. Colección Constitución y Derechos, Meksyk 2017, Max Planck Institute for Comparative Public Law and International Law.
3.
Arias E. D., Goldstein D. M., Violent pluralism. Understanding the New Democracies of Latin America [w:] Arias E. D., Goldstein D. M. (red.), Violent Democracies in Latin America, Durham–London 2010, Duke University Press.
4.
Armony A. C., Producing and exporting state terror: Argentina [w:] Menjivar C., Rodriguez N. (red.), When States Kill. Latin America, the U.S., and Technologies of Terror, Austin 2005, University of Texas Press.
5.
Baldizon A., La Razón de la Represión [w:] Aguilar Antunes A., De Gori E., Villacorta C. E. (red.), Nicaragua en Crisis Entre la Revolución y la Sublevación, 2018, Sans Soleil Ediciones Argentina.
6.
Bankowicz M., Autorytaryzm i totalitaryzm – analiza porównawcza [w:] Kozub-Ciembroniewicz W., Kowalska-Stus H., Szlachta B., Kiwior-Filo M. (red.), Totalitaryzmy XX wieku: idee, instytucje, interpretacje, Kraków 2010, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.
7.
Barahona de Brito A., Whitehead L., Transitional justice: Reframing the debate [w:] V. Popovski, M. Serrano (red.), Transitional justice in Latin America and Eastern Europe, New York 2013, United Nations University Press.
8.
Barański S., Brazylia [w:] Łaciński P. (red.), Państwo i polityka w Ameryce Łacińskiej. Zarys systemów politycznych państw latynoamerykańskich, Warszawa 2013, Difin.
9.
Barragán M., Marcos H., Sribman A., La construcción del discurso de “mano dura”: políticas de seguridad frente a las maras en El Salvador, Guatemala y Honduras [w:] Krzywicka K., Trefler P. (red.), Przeobrażenia geopolityczne i nowe zagrożenia w Ameryce Łacińskiej, Lublin 2016, Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej.
10.
Bitencourt L., Costa Vaz A., Brazil: Security and Indentity in Latin America [w:] Fonseca B., Gamarra E. A. (red.), Culture and National Security in the Americas, Lanham 2017, Wydawnictwo Lexington Books.
11.
Brewer-Carías A. R., The 1999 Venezuelan Constitution-Making Process as an Instrument for Framing the Development of an Authoritarian Political Regime [w:]
Miller L. E. (red.), Framing the State in Times of Transition, Washington 2010, United States Institute of Peace Press.
12.
Broszat M., Neue Verhaftungswelle und erste Exekutionen in den KL nach Kriegsbeginn [w:] Broszat M., Jacobsen H. A., Krausnick H. (red.), Anatomie des SS-Staates, Monachium 1967, t. II, Deutschen Taschenbuch Verlags.
13.
Brudzińska K., Democracy and Authoritarianism in Latin America [w:] Knopek J. (red.), Polityczne problemy Ameryki Łacińskiej, Toruń 2012, Wydawnictwo Adam Marszałek.
14.
Buergenthal T., La Convención Americana sobre Derechos Humanos [w:] Buergenthal T., Norris R. E., Shelton D. (red.), La protección de los derechos humanos en las Américas, Madryt 1990, Editorial Civitas.
15.
Calloni S., Introducción [w:] Garzón Real B. (red.), Operación Cóndor. 40 años después, Buenos Aires 2015, Infojus.
16.
Cardoso F. H., On the characterization of authoritarian regimes in Latin America [w:] Collier D. (red.), The New Authoritarianism in Latin America, Princeton–New Jersey 1979, Princeton University Press.
17.
Cavarozzi M., Political Cycles in Argentina [w:] G. O’Donnell, P. C. Schmitter, L. Whitehead (red.), Transitions from Authoritarian Rule. Latin America, Baltimore− London 1993, The Johns Hopkins University Press.
18.
Chavez D., Uruguay. The Left in Government: Between Continuity and Change [w:] Barrett P., Chavez D., Rodríguez-Garavito C. (red.), The New Latin American Left. Utopia Reborn, Amsterdam 2008, Wydawnictwo Pluto Press.
19.
Chehabi H. E., Linz J. L., A Theory of Sultanism: A Type of Nondemocratic Rule [w:] Chehabi H. E., Linz J. L. (red.), Sultanistic regimes, Baltimore, London 1998, Johns Hopkins University Press.
20.
Corradi J. E., Toward Societies without Fear [w:] Corradi J. E., Weiss Fagen P., Garretón M. A. (red.), Fear at the Edge: State Terror and Resistance in Latin America, Berkeley 1992, University of California Press.
21.
Ćwik B., Pieczywok A., Bezpieczeństwo personalne [w:] Itrich-Drabarek J., Misiuk A., Mitkow S., Bryczek-Wróbel P. (red.), Encyklopedia Bezpieczeństwa Narodowego, Dom Wydawniczy ELIPSA, Warszawa 2023.
22.
De Baets A., The Censorship of History and Fact-Finding in Brazil (1964−2018) [w:] Schneider N. (red.), The Brazilian Truth Commission. Local, National and Global Perspectives, 2019, Berghahn Books.
23.
den Boer M., de Wilde J., Top-Down and Bottom-Up Approaches to Human Security [w:] M. den Boer, J. de Wilde (red.), The Viability of Human Security, Amsterdam 2008, Amsterdam University Press.
24.
Drabik K., Bezpieczeństwo personalne i strukturalne w perspektywie filozoficznej [w:] Drabik K. (red.), Natura bezpieczeństwa w perspektywie personalnej i strukturalnej, Warszawa 2013, Akademia Obrony Narodowej.
25.
Drabik K., Podmiotowy wymiar bezpieczeństwa [w:] Szczurek T. (red.), Filozoficzne i społeczne aspekty bezpieczeństwa, Warszawa 2013, Wydawnictwo Wojskowej Akademii Technicznej.
26.
Druliolle V., Remembering and Its Places in Postdictatorship Argentina [w:] Lessa F., Druliolle V. (red.), The memory of state terrorism in the Southern Cone. Argentina, Chile, and Uruguay, New York 2011, Palgrave Macmillan.
27.
Esparza M., Globalizing Latin American studies of state violence and genocide [w:] Esparza M., Huttenbach H. R., Feierstein D. (red.), State Violence and Genocide in Latin America. The Cold War years, London–New York 2010, Routledge.
28.
Feierstein D., Political violence in Argentina and its genocidal characteristics [w:] Esparza M., Huttenbach H. R., Feierstein D. (red.), State Violence and Genocide in Latin America. The Cold War years, London−New York 2011, Routledge.
29.
Figueroa Ibarra C., Genocide and State Terrorism in Guatemala [w:] Johnson E. A., Salvatore R. D., Spierenburg P., Murder and Violence in Modern Latin America, Chichester 2013, Wiley-Blackwell.
30.
Fijalkowski A., Truth and reconciliation commissions [w:] Simić O., An introduction to transitional justice, London–New York 2021, Routledge.
31.
Filippini L. G., Argentina [w:] Victims Unsilenced. The Inter-American Human Rights System and Transitional Justice in Latin America, Due Process of Law Foundation, Washington 2007.
32.
Fuenzalida Faivovich E., Law and legal culture in Chile (1974−1999) [w:] Friedman L. M., Pérez-Perdomo R. (red.), Legal culture in the age of globalization: Latin America and Latin Europe, Stanford 2003, Stanford University Press.
33.
Gardocki L., Ocena możliwych kierunków zmian prawa karnego z punktu widzenia teorii kryminalizacji [w:] Mozgawa M., Poniatowski P., Wala K. (red.), Aktualne problemy i perspektywy prawa karnego, Warszawa 2022, Wydawnictwo Wolters Kluwer.
34.
Gargarella R., Authoritarian constitutionalism in Latin America: from past to present [w:] Alviar Garcia H., Frankenberg G. (red.), Authoritarian Constitutionalism. Comparative analysis and critique, Cheltenham–Northampton 2019.
35.
Gasper D., The idea of human security [w:] O’Brien K., St. Clair A. L., Kristoffersen B. (red.), Climate Change, Ethics and Human Security, Cambridge 2010, Cambridge University Press.
36.
Gawrycki M. F., Specyfika, tradycje i formy państw w Ameryce Łacińskiej [w:] Państwo w teorii i praktyce stosunków międzynarodowych, red. Sułek M., Symonides J., Warszawa 2009, Wydawnictwo Uniwersytetu Warszawskiego.
37.
Gierszewski J., Czerniejewska P., Potrzeba bezpieczeństw człowieka jako obiektywny i subiektywny wskaźnik jakości życia [w:] Drabik K. (red.), Humanistyczne aspekty bezpieczeństwa, Warszawa 2020, Akademia Sztuki Wojennej.
38.
Gillespie C. G., Uruguay’s Transition from Collegial Military - Technocratic Rule [w:] O’Donnell G., Schmitter P. C., Whitehead L. (red.), Transitions from Authoritarian Rule. Comparative Perspectives, Baltimore–London 1991, The Johns Hopkings University Press.
39.
Glen A., Granice materialne i formalne nauk o bezpieczeństwie [w:] Kośmider T., Kitler W. (red.), Granice tożsamości nauk o bezpieczeństwie. Perspektywa materialna i formalna, Warszawa 2017, Difin.
40.
Goldstein D. M., Citizen security and human security in Latin America [w:] Mares D. R., Kacowicz A. M. (red.), Routledge Handbook of Latin American Security, New York − Oxon 2020, Routledge Taylor & Francis Group.
41.
Grabendorff W., ¿Un nuevo papel para los militares? Una introducción a las relaciones cívico-militares en América Latina [w:] Grabendorff W. (red.), Militares y Gobernabilidad. ¿Cómo están cambiando las relaciones cívico-militares en América Latina?, Bogota 2021, Friedrich Ebert Stiftung.
42.
Harvey-Blankenship M., Shigekane R., Disappeared children, genetic tracing and justice [w:] S. Parmar, Roseman M. J., Siegrist S., Sowas T. (red.), Children and Transitional Justice. Truth-Telling, Accountability and Reconciliation, Cambridge 2010, Harvard University Press.
43.
Helmke G., Ríos-Figueroa J., Introduction [w:] Helmke G., Ríos-Figueroa J. (red.), Courts in Latin America, Cambridge 2011, Cambridge University Press.
44.
Hölderlin F., Patmos [w:] Hamburger M. (red.), Friedrich Holderlin, Poems and Fragments, Ann Arbor 1968, The University of Michigan Press.
45.
Huhle R., Noche y niebla. Mito y significado [w:] Casado M., López Ortega J. J. (red.), Desapariciones forzadas de niños en Europa y Latinoamérica del convenio de la ONU a las búsquedas a través del ADN, Barcelona 2014, Universidad de Barcelona.
46.
Hynek N., Chandler D., Introduction. Emancipation and power in human security [w:] Hynek N., Chandler D. (red.), Critical perspectives on human security. Rethinking emancipation and power in international relations, London−New York 2011, Wydawnictwo Routledge.
47.
Ibarra C. F., Genocide and State Terrorism in Guatemala, [w:] E. A. Johnson,
R. D. Salvatore, P. Spierenburg (red.), Murder and Violence in Modern Latin America, Chichester 2013, Wydawnictwo Wiley-Blackwell.
48.
Jarmoszko S., U podstaw antropologicznej konceptualizacji bezpieczeństwa [w:] Drabik K., Żyła M. (red.), Bezpieczeństwo personalne wobec współczesnych zagrożeń i wyzwań, Warszawa 2017, Akademia Sztuki Wojennej.
49.
Jarmoszko S., Teoretyczne konceptualizacje i sensy bezpieczeństwa w naukach społecznych [w:] Jarmoszko S., Kalita C., Maciejewski J. (red.), Nauki społeczne wobec problemu bezpieczeństwa (wybrane zagadnienia), Siedlce 2016, Uniwersytet Przyrodniczo-Humanistyczny w Siedlcach.
50.
Jurgilewicz M., Rzecz o bezpieczeństwie prawnym [w:] Jurgilewicz M., Sulowski S. (red.), W kręgu nauki o bezpieczeństwie, Warszawa 2018, Difin.
51.
Kowalski W., Bezpieczeństwo prawne [w:] Itrich-Drabarek J., Misiuk A., Mitkow S., Bryczek-Wróbel P. (red.), Encyklopedia Bezpieczeństwa Narodowego, Dom Wydawniczy ELIPSA, Warszawa 2023.
52.
Koonings K., Kruijt D., Introduction, Violence and Fear in Latin America [w:] Koonings K., Kruijt D. (red.), Societas of Fear. The Legacy of Civil War, Violence and Terror in Latin America, London−New York 1999, Zed Books.
53.
Krzywicka K., Latynoamerykanizm – w poszukiwaniu tożsamości regionalnej w Ameryce Łacińskiej [w:] Stępień S. (red.), Ideologie, doktryny i ruchy narodowe. Wybrane problemy, Lublin 2006, Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej.
54.
Krzywicka K., Wenezuela [w:] Łaciński P. (red.), Państwo i polityka w Ameryce Łacińskiej. Zarys systemów politycznych państw latynoamerykańskich, Warszawa 2013, Difin.
55.
Kulesza W. T., O opacznym i powszechnym pojmowaniu pojęcia autorytaryzmu [w:] Polkowska G. (red.), Prawo i ład społeczny. Księga Jubileuszowa dedykowana Profesor Annie Turskiej, Warszawa 2000, Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego.
56.
Kulesza W. T., Kilka uwag o państwach autorytarnych międzywojennej Europy [w:] Parlament, prawo, ludzie. Studia ofiarowane Profesorowi Juliuszowi Bardachowi w sześćdziesięciolecie pracy twórczej, Warszawa 1996, Wydawnictwo Sejmowe.
57.
La Junta Militar derroca a la presidenta María Estela Martínez de Perón. Proclama del golpe [w:] Memoria y Dictadura. Un espacio para la reflexión desde los Derechos Humanos, Buenos Aires 2011, Instituto Espacio para la Memoria.
58.
Lemaitre J., Law and Violence in Latin America [w:] Sieder R., Ansolabehere K., Alfonso T. (red.), Routledge Handbook of Law and Society in Latin America, New York 2021, Routledge.
59.
Linz J. J., The future of an authoritarian situation or the institutionalization of an authoritarian regime: the case of Brazil [w:] Stepan A. (red.), Authoritarian Brazil: origins, policies, and future, New Haven 1973, Yale University Press.
60.
Lira E., Chile. Dilemmas of Memory [w:] Lessa F., Druliolle V. (red.), The memory of state terrorism in the Southern Cone. Argentina, Chile, and Uruguay, New York 2011, Palgrave Macmillan.
61.
Lira E. C., Dispositivos del Silencio: Control Social y Represión en Nicaragua [w:] Aguilar Antunes A., De Gori E., Villacorta C. E. (red.), Nicaragua en Crisis Entre la Revolución y la Sublevación, 2018, Sans Soleil Ediciones Argentina.
62.
Lopez G. A., A scheme for the analysis of government as terrorist [w:] Lopez G., Stohl M. (red.), The State as Terrorist: The Dynamics of Governmental Violence and Repression, Westport 1984, Greenwood Press.
63.
Łaciński P., Nikaragua [w:] Łaciński P. (red.), Państwo i polityka w Ameryce Łacińskiej. Zarys systemów politycznych państw latynoamerykańskich, Warszawa 2013,
Difin.
64.
Maira L., El Estado de la Seguridad Nacional en América Latina [w:] González Casanova P. (red.), El Estado en América Latina. Teoría y práctica, Buenos Aires 1990, Siglo XXI-UNU.
65.
Marczuk K., Od bezpieczeństwa państwa do bezpieczeństwa ludzi – postulaty human security i ich wpływ na bezpieczeństwo wewnętrzne współczesnych państw [w:] Kitler W., Marszałek M. (red.), Bezpieczeństwo narodowe i międzynarodowe wobec wyzwań współczesnego świata, Warszawa 2014, Wydawnictwo AON.
66.
Martin F. E., Chile: Democratic Tradition, Institutionalization, and Organization [w:] B. Fonseca, E.A. Gamarra (red.), Culture and National Security in the Americas, Lanham 2017, Wydawnictwo Lexington Books.
67.
McSherry J. P., ‘’Industrial repression” and Operation Condor in Latin America [w:] Esparza M., Huttenbach H. R., Feierstein D. (red.), State Violence and Genocide in Latin America. The Cold War years, Routledge, London–New York 2011.
68.
Menjívar C., Rodríguez N., State Terror in the U.S. − Latin American Interstate Regime [w:] Menjivar C., Rodriguez N. (red.), When States Kill. Latin America, the U.S., and Technologies of Terror, Austin 2005, University of Texas Press.
69.
Mejivar C., Preface [w:] Santamaria G., Carey Jr D. (red.), Violence and Crime in Latin America. Representations and Politics, Norman 2017, University of Oklahoma Press.
70.
Miodek L., Systemy polityczne Ameryki Łacińskiej drugiej połowy XX i początku XXI wieku [w:] Dembicz A., Elbanowski A. (red.), Ameryka Łacińska XXI wieku. Nowe oblicza, nowe struktury, nowe tożsamości, Warszawa 2013, Wydawnictwo Centrum Studiów Latynoamerykańskich UW.
71.
Misiuk A., Rozważania o bezpieczeństwie [w:] Grochowski L., Letkiewicz A., Misiuk A. (red.), Nauka o bezpieczeństwie. Istota, przedmiot badań i kierunki rozwoju. Studia i materiały, Szczytno 2011, Wydawnictwo WSP Szczytno.
72.
Myl M., Increased vulnerability of women to enforced disappearances [w:] Półtorak M., Topa I. (red.), Women, Children and (Other) Vulnerable Groups Standards of Protection and Challenges for International Law, Berlin, Bern, Bruxelles, New York, Oxford, Warszawa, Wien 2021, Wydawnictwo Peter Lang.
73.
Negretto G. L., Authoritarian Constitution Making: The Role of the Military in Latin America [w:] Ginsburg T., Simpser A. (red.), Constitutions in Authoritarian Regimes, Cambridge 2014, Cambridge University Press.
74.
Nolte D., Schilling-Vacaflor A., Introduction [w:] Nolte D., Schilling-Vacaflor A. (red.), New Constitutionalism in Latin America. Promises and Practices, London− New York 2012, Routledge Taylor & Francis Group.
75.
Olechno A., Brazylia, [w:] Bożyk S., Grzybowski M. (red.), Systemy ustrojowe państw współczesnych, Białystok 2012, Wydawnictwo Temida.
76.
Ortiz D. G., State Repression and Mobilization in Latin America [w:] Almeida P., Cordero Ulate A. (red.), Handbook of Social Movements across Latin America, Heidelberg−Dordrecht−London−New York 2015, Springer.
77.
Pearce J., Conclusion, The Politics of Violence in Latin America [w:] Santamaria G., Carey Jr. D. (red.), Violence and Crime in Latin America. Representations and politics, Norman 2017, University of Oklahoma Press.
78.
Pereira A. W., The Police Ombudsman in Brazil as a Potential Mechanism to Reduce Violence [w:] Policzer P. (red.), The politics of violence in Latin America, Calgary 2019, University of Calgary Press.
79.
Pérez O. J., Gang violence and insecurity in contemporary Central America [w:] Johnson E. A., Salvatore R. D., Spierenburg P. (red.), Murder and violence in modern Latin America, Chichester 2013, Wiley-Blackwell.
80.
Polga-Hecimovich J., Venezuela. The erosion of security capacity [w:] Marcella G., Pérez O. J., Fonseca B. (red.), Democracy and Security in Latin America State Capacity and Governance under Stress, 2021, Routledge.
81.
Policzer P., Introduction [w:] P. Policzer (red.), The politics of violence in Latin America, Calgary 2019, University of Calgary Press.
82.
Porrini R., Trabajadores y sindicatos uruguayos durante la dictadura (1973−1985). Consensos y resistencias, [w:] Estevez A., Sales J., Rosa Correa L., Fontes P. (red.), Mundos do Trabalho e Ditaduras no Cone Sul (1964−1990), Rio de Janeiro, 2018, Multifoco.
83.
Reiter A. G., The development of transitional justice [w:] Simić O. (red.), An introduction to transitional justice, London−New York 2021, Routledge.
84.
Robben A. C. G. M., State Terror in the Netherworld. Disappearance and Reburial in Argentina [w:] Sluka J. A. (red.), Death Squad. The Ethnography of Political Violence, Philadelphia 2000, University of Pennsylvania Press.
85.
Robledo M., Relaciones cívico-militares en Chile: el gradual y complejo proceso de institucionalización de la supremacía civil en un contexto de desconsolidación y crisis de régimen político [w:] Grabendorff W. (red.), Militares y Gobernabilidad. ¿Cómo están cambiando las relaciones cívico-militares en América Latina?, Bogota 2021, Friedrich Ebert Stiftung.
86.
Rojas Aravena F., Peace and Security in Latin America: New Challenges, New Directions. [w:] Spring U. O., Serrano Oswald S. E. (red.), Risks, Violence, Security and Peace in Latin America. 40 Years of the Latin American Council of Peace Research (CLAIP), Cham 2018, Wydawnictwo Springer.
87.
Rosen J. D., Prisons [w:] Marcella G., Pérez O. J., Fonseca B. (red.), Democracy and Security in Latin America. State capacity and Governance under Stress, New York– London 2022, Routledge.
88.
Rouquié A., El poder militar en la Argentina de hoy: cambio y continuidad [w:] Waldmann P., Garzón Valdés E. (red.), El Poder militar en la Argentina (1976−1981): aspectos históricos y sociopolíticos, Frankfurt 1982, Verlag Klaus Dieter Vervuert.
89.
Ryan J. J., Turning on Their Masters: State Terrorism and Unlearning Democracy in Uruguay [w:] Menjivar C., Rodriguez N., When States Kill. Latin America, the U.S. and Technologies of Terror, Austin 2005, Wyd. University of Texas Press.
90.
Salvatore R. D., Conclusion: Violence and the ‘Civilising Process’ in Modern Latin America [w:] Johnson E. A., Salvatore R. D., Spierenburg P. (red.), Murder and Violence In Modern Latin America, Chichester 2013, Wyd. Wiley-Blackwell.
91.
Sané P., Rethinking Human Security [w:] Goucha M., Crowley J. (red.), Rethinking Human Security, Chichester 2008, Wiley−Blackwell Publishing.
92.
Schuster F. L., Argentina. The Left, Parties and Movements: Strategies and Prospects [w:] Barrett P., Chavez D., Rodríguez-Garavito C.(red.), The New Latin American Left. Utopia Reborn, Amsterdam 2008, Wydawnictwo Pluto Press.
93.
Siegrist S., Child Rights and Transitional Justice [w:] Parmar S., Roseman M. J., Siegrist S., Sowas T. (red.), Children and Transitional Justice. Truth-Telling, Accountability and Reconciliation, Cambridge 2010, Harvard University Press.
94.
Siuda-Ambroziak R., Komosa M., Narodowa Komisja Prawdy w Brazylii i jej specyfika na tle rozliczeń z rządami dyktatur wojskowych [w:] Kulska J. (red.), Oblicza pojednania. Faces of reconciliation, Opole 2016, Wydawnictwo Uniwersytetu Opolskiego.
95.
Siuda-Ambroziak R., Kościół katolicki w Brazylii wobec represji politycznych w okresie dyktatury wojskowej (1964–1985) [w:] Kącka K., Piechowiak-Lamparska J., Ratke-
-Majewska A. (red.), Narracje pamięci między polityką a historią, Toruń 2015, Wydawnictwo UMK.
96.
Smulovitz C., Transitional justice in Argentina [w:] Popovski V., Serrano M. (red.), After oppression: Transitional justice in Latin America and Eastern Europe, Tokio− New York−Paryż 2012, United Nations University Press.
97.
Stelmach M., Stosunki cywilno-wojskowe w Ameryce Środkowej w XXI wieku [w:] Krzywicka K. (red.), Dwieście lat niepodległości państw Ameryki Łacińskiej. Perspektywa historyczna i wyzwania współczesności, Lublin 2012, Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej.
98.
Strassner V., Uruguay: Politics of the Past – The Dialectic of Forgetting and Remembering [w:] Hoeres P., Knabe H. (red.), After Dictatorship. Instruments of Transitional Justice in Post-Authoritarian Systems, Berlin−Boston 2023, Wydawnictwo De Gruyter.
99.
Sulowski S., O rozwoju badań i postulacie interdyscyplinarności w naukach o bez-
pieczeństwie [w:] Sulowski S. (red.), Tożsamość nauk o bezpieczeństwie, Toruń 2015, Wydawnictwo Adam Marszałek.
100.
Szelegieniec P., „Brudna wojna” jako strategia kontrpowstańcza. Doświadczenia Algierii i Argentyny [w:] Nyzio A. (red.), Od wojny sprawiedliwej do wojny robotów. Rozważania o stałości i zmienności fenomenu wojny, Kraków 2018, Krakowska Oficyna Naukowa „Tekst”.
101.
Tabaszewski R., Międzyamerykański Trybunał Praw Człowieka jako panamerykański organ sądowniczy [w:] Krzywicka K., Kaczyńska J. (red.), Oblicza Ameryki Łacińskiej, Lublin 2010, Wydawnictwo UMCS.
102.
Taibi P. S., Bustos F. J., Complicidad económica y derecho chileno [w:] Bohoslavsky J. P., Fernández K., Smart S. (red.), Complicidad económica con la dictadura chilena. Un país desigual a la fuerza, 2019, Wydawnictwo LOM Ediciones.
103.
Theissen L.M., La Desaparición forzada de personas en América Latina [w:] Cançado Trindade A. A., González Volio L., Elizondo Breedy G., Ordóñez J. (red.), Estudios Básicos de Derechos Humanos, San José 1996, t. VII.
104.
Tickner A. B., Securitization and the limits of democratic security [w:] Mares D. R., Kacowicz A. M. (red.), Routledge Handbook of Latin American Security, New York–Oxon 2020, Routledge Taylor & Francis Group.
105.
Torres-Rivas E., Epiloque: Notes on Terror, Violence, Fear and Democracy [w:] Koonings K., Kruijt D. (red.), Societas of Fear. The Legacy of Civil War, Violence and Terror in Latin America, London−New York 1999, Zed Books.
106.
Trefler P., Ewolucja koncepcji bezpieczeństwa w Ameryce Łacińskiej i na Karaibach − od bezpieczeństwa narodowego po bezpieczeństwo ludzkie [w:] Krzywicka K., Trefler P. (red.), Przeobrażenia geopolityczne i nowe zagrożenia w Ameryce Łacińskiej, Lublin 2016, Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej.
107.
Ungar M., La Mano Dura. Current Dilemmas in Latin American Police Reform [w:] Bergmann M., Whitehead L. (red.), Criminality, Public Security, and the Challenge to Democracy in Latin America, Notre Dame 2009, University of Notre Dame Press.
108.
Urbanek A., Ludzki wymiar bezpieczeństwa [w:] Urbanek A. (red.), Wybrane problemy bezpieczeństwa. Dziedziny bezpieczeństwa, Słupsk 2013, Wydawnictwo Społeczno-Prawne.
109.
Urbanek A., Polko P., Sekurytyzacja [w:] Itrich-Drabarek J., Misiuk A., Mitkow S., Bryczek-Wróbel P. (red.), Encyklopedia Bezpieczeństwa Narodowego, Dom Wydawniczy ELIPSA, Warszawa 2023.
110.
Urbanek A., Bezpieczeństwo personalne i jego współczesne dylematy [w:] Urbanek A., Zbroszczyk D. (red.), Wybrane problemy bezpieczeństwa. Ekologiczny, personalny
i społeczno-kulturowy kontekst bezpieczeństwa, Słupsk 2016, Akademia Pomorska w Słupsku.
111.
Urbanek A., Bezpieczeństwo personalne z perspektywy współczesnej nauki [w:] Gierszewski J., Osmólska I. (red.), Bezpieczeństwo personalne i strukturalne w trak-
cie zmian kulturowych, Warszawa 2021, Wydawnictwo Difin.
112.
Verbitsky H., Mignone y la Singularidad Argentina [w:] Méndez J. E., Abregú M., Mariezcurrena J. (red.), Verdad y Justicia. Homenaje a Emilio F. Mignone, San José 2001, Instituto Interamericano de Derechos Humanos.
113.
Wæver O., Securitization and Desecuritization [w:] Lipschutz R. D. (red.), On Security, New York 1995, Wydawnictwo Columbia University Press.
114.
Zúquete J. P., Counterterrorism in Brazil: From Dictatorship to Democratic Times [w:] Romaniuk S. N., Grice F., Irrera D., Webb S. (red.), The Palgrave Handbook of Global Counterterrorism Policy, New York 2017, Wydawnictwo Palgrave Macmillan.
Artykuły naukowe
1.
Accatino D., Estándares probatorios y dilemas jurídicos en la identificación de restos de personas víctimas de desaparición forzada. Una mirada desde la experiencia chilena, „Derecho PUCP: Revista de la Facultad de Derecho” 2023, nr 91.
2.
Agüero F., 30 años después: La ciencia política y las relaciones Fuerzas Armadas, Estado y sociedad, „Revista de Ciencia Política” 2003, t. XXIII, nr 2.
3.
Aguilar P., Kovras I., Explaining disappearances as a tool of political terror, „International Political Science Review” 2018, nr 40(3).
4.
Al-Nasrawi A. A. S., Khalid Al-Rubayai A., Political Developments in Uruguay (1967-1973), „Kurdish Studies” 2023, t. 11, nr 2.
5.
Araujo da Silva T. S., Áureo carmesim: conflitos e disputas pela exploração de ouro em Serra Pelada, „Secuencia” 2021, nr 109.
6.
Banasik K., Przestępstwa trwałe i delikty trwałe, „Prokuratura i Prawo” 2013, nr 7-8.
7.
Baranowska G., Wymuszone zaginięcia na Ukrainie w latach 2013−2014, skargi i procedury międzynarodowe, „Studia Prawnicze KUL” 2015, nr 2.
8.
Baranowska G., Kształtowanie się międzynarodowych standardów prawnych w zakresie zapobiegania i reagowania na wymuszone zaginięcia, „Studia Prawnicze PAN” 2016, nr 1.
9.
Baranowska G., Advances and progress in the obligation to return the remains of missing and forcibly disappeared persons, „International Review of the Red Cross” 2017, nr 99(2).
10.
Barreto Velázquez N., La Operación Cóndor: un enfoque comparativo, „Histórica” 2013, t. XXXVII, nr 2.
11.
Berman M. R., Clark R. S., State terrorism: disappearances, „Rutgers Law Journal” 1982, nr 13(3).
12.
Binder C., The Prohibition of Amnesties by the Inter-American Court of Human Rights, „German Law Journal” 2011, nr 12(5).
13.
Błachnio A., Przedawnienie karalności przestępstwa trwałego, „Prokuratura i Prawo” 2016, nr 10.
14.
Bolaffi G., Brazil: Military State and Vanishing Miracle, „Politics Class and Development” 1977, nr 1, t. 9.
15.
Bonner M., What is punitive populism? A typology based in media communication, „Matrizes” 2021, t. 15, nr 1.
16.
Borejsza J., O autorytaryzmie można nieskończenie, „Historia i Polityka” 2009−2010, nr 2−3 (9−10).
17.
Bouvet L., El Juicio Plan Cóndor de Roma: límites del abordaje penal de la coordinación represiva transnacional en los intentos de justicia en el extranjero, „Palimpsesto” 2017, t. 9, nr 12.
18.
Bożyk S., Status ustrojowy władzy wykonawczej w Republice Argentyny, „Białostockie Studia Prawnicze” 2016, nr 20.
19.
Bruneau T. C., Brazil and Portugal: The Path to Military Influence in Politics Via Coup or Election, „Nação e Defesa” 2019, nr 154.
20.
Buben R., Fabilena E. F. R., Kouba K., The Return of Sultanism and Political Repression in Nicaragua, „Revista de ciencia política (Santiago)” 2024, t. 44, nr 2.
21.
Buben R., Kouba K., Nicaragua in 2019: The Surprising resilience of authoritarianism in the aftermath of regime crisis, „Revista De Ciencia Polític” 2020, t. 40, nr 2.
22.
Bucheli G., La Juventud Uruguaya de Pie y su relación con la violencia política en la coyuntura previa al golpe de Estado (1970−1973), „Nuevo Mundo Mundos Nuevos” 2016.
23.
Burek W., Prawa niederogowalne a zagadnienie hierarchii praw człowieka. Perspektywa prawnomiędzynarodowa, „Przegląd Sejmowy” 2015, nr 4 (129).
24.
Burin T., Ribeiro P. F., Personalizing the presidency: Dilma Rousseff and a study of leadership personalities in Brazilian foreign policy, „Revista Brasileira de Política Internacional” 2021, nr 64(1).
25.
Busquets J. M., Delbono A., La dictadura cívico-militar en Uruguay (1973−1985): aproximación a su periodización y caracterización a la luz de algunas teorizaciones sobre el autoritarismo, „Revista de la Facultad de Derecho” 2016, nr 41.
26.
Carozza P. G., From Conquest to Constitutions: Retrieving a Latin American Tradition of the Idea of Human Rights, „Human Rights Quarterly” 2003, t. 25.
27.
Chaguaceda A., Puertas M. I., Quo vadis Venezuela: de la democracia delegativa al autoritarismo del siglo XXI, „Revista Mexicana de Análisis Político y Administración Pública” 2015, t. IV, nr 1.
28.
Chojnacki A., Demokracja w Wenezueli. Krótki rys historyczny, „Ameryka Łacińska” 2010, t. 67, nr 1.
29.
Cichecka J., Matki z Placu Mayo – żądania pamięci, sprawiedliwości i prawdy wobec łamania praw człowieka w przeszłości, „Studia Socjologiczne” 2006, nr 3(182).
30.
Codato A. N., A political history of the Brazilian transition from military dictatorship to democracy, „Revista de Sociologia e Política” 2006, t. 2.
31.
Colburn F. D., Cruz S. A., Personalism and populism in Nicaragua, „Journal of Democracy” 2012, t. 23, nr 2.
32.
Collombon M., Nicaragua, el giro autoritario del sandinismo, „Les Études du CERI”, 2019.
33.
Crenzel E., El relato canónico de las desapariciones en Argentina: El informe “Nunca Más”, „CONfines” 2008, nr 4/8.
34.
Cruz J. M., State and criminal violence in Latin America, „Crime Law and Social Change” 2016, t. 66, nr 4.
35.
Cutron S., Dammert L., Rosen J. D., Conceptualizing Mano Dura in Latin America, „Latin American Politics and Society” 2024, nr 67(2).
36.
Czepek V., Wymuszone zaginięcia a prawa rodziny na tle konfliktu rosyjsko-ukraińskiego, „Polski Rocznik Praw Człowieka i Prawa Humanitarnego” 2016.
37.
das Chagas Silva Souza F., Rodrigues dos Santos D., Lembrança, esquecimento e reparação histórica: o bolsonarismo e a memória da Guerrilha do Araguaia, „Confluenze” 2023, t. 15, nr 2.
38.
Davis J., Resuscitating Justice: the Inter-American Court Confronts the Entrenched Impunity of National Amnesty Laws, „Inter-American and European Human Rights Journal” 2014, t. 7.
39.
Dąbrowska A., Historia powstania regionalnych trybunałów praw człowieka, „Studia Prawa Publicznego” 2022, nr 1(37).
40.
de Baggis C., Naharro M. J., Pallini S., The children of the Argentinean desaparecidos: Traumatic attachment-related experiences, „Children and Youth Services Review” 2022, t. 137.
41.
de Greiff P., Theorizing Transitional Justice, „Transitional Justice” 2012, t. 51.
42.
de la Torre C. F. L., La Alianza Anticomunista Argentina. Análisis de su trayectoria y articulaciones represivas, „Estudios Sociales del Estado” 2020, t. 6, nr 12.
43.
de Monserrat Llairó M., Viejos y nuevos paradigmas de la seguridad humana: controversias y nuevos desafíos en el siglo XXI, „Anuario Latinoamericano Ciencias Políticas y Relaciones Internacionales” 2021, vol. 12.
44.
Decaux E., Janina S., The international convention for the protection of all persons from enforced disappearance – A Human Rights Instrument of the 21st century: Reflections on its 10th Anniversary of the Entry into Force, „Droits Fondamentaux” 2021,
nr 18.
45.
Diaz F. C., La vida cotidiana en el centro clandestino “Olimpo”. Interacciones entre detenidos-desaparecidos, „Trabajos y Comunicaciones” 2020, nr 51 (106).
46.
Dieterich H., Enforced Disappearances and Corruption in Latin America, „Crime and Social Justice” 1986, nr 25.
47.
Drumond Coelho M., Transitional justice in Brazil: from military rule to a new constitutional order, „Universitas Relações Internacionais” 2011, t. 9, nr 2.
48.
DuBois L., Torture and the construction of an enemy: the example of Argentina 1976−1983, „Dialectical Anthropology” 1990, t. 15, nr 4.
49.
Dulitzky A., The Latin-American Flavor of Enforced Disappearances, „Chicago Journal of International Law Chicago Journal of International Law” 2019, t. 19, nr 2.
50.
Elias J. S., Constitutional Changes, Transitional Justice, and Legitimacy: The Life and Death of Argentina’s “Amnesty” Laws, „Hastings International and Comparative Law Review” 2008, nr 2, t. 31.
51.
Fehler W., Bętkowska V., Zdrada stanu jako czyn godzący w podstawy bezpieczeństwa Rzeczypospolitej Polskiej, „Studia Bezpieczeństwa Narodowego” 2021, z. 19.
52.
Ferreira dos Santos M. T., Human Rights and Transitional Justice in Brazil: An Empirical Analysis of the Socio-Economic Profile and Education of Military Regime Supporters, „Beijing Law Review” 2024, nr 15.
53.
Ferreira Navarro M., Operación Cóndor: antecedentes, formación y acciones, „Ab Initio” 2014, nr 9.
54.
Ferrer Mac-Gregor E., González Domínguez P., Death Penalty, Amnesty Laws, and Forced Disappearances: Three Main Topics of the Inter-American Corpus Juris in Criminal Law, „Notre Dame Journal of International & Comparative Law” 2015, t. 5, nr 1.
55.
Fic R., Populizm penalny a zmniejszenie represyjności prawa karnego — uwagi na tle art. 25 § 2a i 3 k.k., „Przegląd Prawa i Administracji” 2023, nr 134.
56.
Fico C., Versões e controvérsias sobre 1964 e a ditadura militar, „Revista Brasileira de História” 2003, nr 47, t. 24.
57.
Ferrara A., Archives and Transitional Justice in Chile: A Crucial Relationship, „Human Rights Review” 2021, nr 22.
58.
Ferreira Navarro M., Operación Cóndor: antecedentes, formación y acciones, „Ab Initio” 2014, nr 9.
59.
Fijałkowski Ł., Teoria sekurytyzacji i konstruowanie bezpieczeństwa, „Przegląd Strategiczny” 2012, nr 1.
60.
Finucane B., Enforced Disappearance as a Crime Under International Law: A Neglected Origin in the Laws of War, „The Yale Journal of International Law” 2010, t. 35.
61.
Flores-Macias G. A., Zarkin J., The Militarization of Law Enforcement: Evidence from Latin America, „Perspectives on Politics” 2021, t. 19, nr 2.
62.
Frey B. A., Los Desaparecidos: The Latin American Experience as a Narrative Framework for the International Norm against Enforced Disappearances, „Hispanic Issues On Line” 2009, t. 5, nr 1.
63.
Fuentes D. L., Transformación democrática, económica y seguridad: Evaluación del Plan Control Territorial, „Revista Con-Secuencias” 2024, nr 9.
64.
Furtado H., On demons and dreamers: Violence, silence and the politics of impunity in the Brazilian Truth Commission, „Security dialogue” 2017, t. 48, nr 4.
65.
Gamboa L., Venezuela. Aprofundamento do autoritarismo ou transição para a democracia?, „Relações Internacionais 2016, nr 52.
66.
Gan Galavís N., Rule of law crisis, militarization of citizen security, and effects on human rights in Venezuela, „European Review of Latin American and Caribbean Studies” 2020, nr 109.
67.
García-Guadilla M. P., Mallen A., Polarization, Participatory Democracy, and Democratic Erosion in Venezuela’s Twenty-First Century Socialism, „The Annals of the American Academy of Political and Social Science” 2019, nr 681(1).
68.
García-Guadilla M. P., Democracia participativa, protestas sociales y autoritarismo en el socialismo del siglo XXI: el movimiento estudiantil venezolano, „América Latina Hoy” 2020, nr 85.
69.
Garoupa N., Maldonado M. A. [w:] The Judiciary in Political Transitions: the Critical Role of U.S. Constitutionalism in Latin America, „Cardozo International & Comparative Law Review” 2011, t. 19.
70.
Garrard-Burnett V., Living with Ghosts. Death, Exhumation, and Reburial among the Maya in Guatemala, „Latin American Perspectives” 2015, nr 3, t. 42.
71.
Gibney N., Implementation of Human Rights as an International Concern: The Case of Argentine General Suarez-Mason and Lessons for the World Community, „Case Western Reserve Journal of International Law” 1992, t. 24, nr 2.
72.
Ginberg N., From the ‘Miracle’ to the ‘Lost Decade’: intersectoral transfers and external credit in the Brazilian economy, „Brazilian Journal of Political Economy” 2008, t. 28, nr 2(110).
73.
Golob A., Nicaragua’s new dictatorship: Impacts of authoritarian rule on the health sector and civil society, „Social Sciences & Humanities Open” 2024, t. 9.
74.
Gołaś-Podolec M., Porównanie europejskiego i interamerykańskiego systemu ochrony praw człowieka, „Krakowskie Studia Międzynarodowe” 2008, nr 2.
75.
Gonçalves M., Ativismo em Direitos Humanos e Violência: Notas Sobre a História da FEDEFAM e a Atualidade do Desaparecimento Forçado de Pessoas, „História (São Paulo)” 2022, t. 41.
76.
González-Malabet M., González Arana R., Social Movement Madres de Soacha (Mothers of Soacha), „Historia Caribe” 2023, t. 18, nr 43.
77.
Górna-Kubacka A., Autorytaryzm XXI wieku czy nam grozi?, „Przegląd Politologiczny” 2010, nr 1.
78.
Gruszczak A., Triunfo y fracaso de la alternativa revolucionaria en América Central: causas y consecuencias, „Estudios Latinoamericanos” 1996, t. 17.
79.
Guajardo G., “Focos rojos” de seguridad y conflicto político en Sudamérica: tendencias e implicaciones para América Latina, „Foro internacional” 2002, nr 167.
80.
Hammergren L., Latin American Experience with Rule of Law Reforms and Applicability of Nation Building Efforts, „Case Western Reserve Journal of International Law” 2006, t. 38, nr 1.
81.
Harig C., Militarisation by Popular Demand? Explaining the Politics of Internal Military Roles in Brazil, „Bulletin of Latin American Research” 2022, t. 41, nr 3.
82.
Haase L., Verurteilt um zu Verschwinden. „Nacht-und-Nebel“-Häftlinge in der Großregion Trier (1942–1944), „Kurtrierisches Jahrbuch” 2016, t. 56.
83.
Hite K., Chile’s National Stadium As Monument, as Memorial, „Revista Harvard Review of Latin America” 2004, t. III, nr 3.
84.
Hoecker M. R., Militarización, emergencia del militarismo civil y erosión democrática en América Latina, „Documentos de Trabajo” 2022, nr 74.
85.
Hordecki J., Turowska M., Między odnalezieniem desaparecidos a rozliczeniem przeszłości. Archeologia i antropologia sądowa w Ameryce Łacińskiej, „Ameryka Łacińska. Kwartalnik analityczno-informacyjny” 2017, nr 2(92).
86.
Huete-Perez J. A., Nicaragua’s human rights crisis requires international response, „PLOS Neglected Tropical Diseases” 2019, t. 13, nr 3.
87.
Hurrell A., Security in Latin America, „International Affairs” 1998, t. 74 nr 3.
88.
Jasłowska J., Budowanie i destabilizacja wspólnot pamięci o dyktaturze Augusto Pinocheta z perspektywy problemu bycia odbiorcą i twórcą kultury w powieści Strefa mroku Nony Fernández, „Ameryka Łacińska” 2023, 3(121).
89.
Joffily M., Quando o ataque é a melhor defesa: interrogatórios políticos da Oban e do DOI-CODI, „Antíteses” 2009, nr 4, t. 2.
90.
Jones B., Ott L., Rauschenbach M., Sanchez C., Hiding in Plain Sight: Victim Participation in the Search for Disappeared Persons, a Contribution to (Procedural) Justice, „The International Journal of Transitional Justice” 2023, t. 17.
91.
Kokot P., Delegitymizacja porządku prawnego a kryzys idei rządów prawa i liberalnego konstytucjonalizmu, „Ruch prawniczy, ekonomiczny i socjologiczny” 2024, Rok LXXXVI, z. 2.
92.
Kosmynka S., Militaryzacja zwalczania przestępczości w Hondurasie w XXI wieku, „Politeja” 2022, nr 6(81).
93.
Kowalski W., Brazil’s Institutional Act No. 5: An Authoritarian Approach to Internal Security, „Przegląd Prawa Konstytucyjnego” 2025, nr 1.
94.
Kowalski W., Engagement of the Judiciary in the Political Activity of the Ruling Camp. A Case Study of the Venezuelan Supreme Tribunal of Justice, „Przegląd Prawa Konstytucyjnego” 2023, t. 76 nr 6.
95.
Kowalski W., Freedoms and Human Rights in the Venezuelan Constitution in the Context of the Functioning of an Authoritarian State, „Przegląd Prawa Konstytucyjnego” 2021, t. 64 nr 6.
96.
Kowalski W., Legal Preconditions for Armed Intervention in the Responsibility to Protect Concept: Remarks de lege lata and de lege ferenda, „Studia Iuridica Lublinensia” 2023, t. 1 nr 32.
97.
Kowalski W., Venezuelan Colectivos: A Symbol of the Authoritarian Rule of Hugo Chávez and Nicolás Maduro, „Athenaeum. Polskie Studia Politologiczne” 2023, nr 4 t. 80.
98.
Kowalski W., The impact of the non-liberal rule of Nicolas Maduro in Venezuela on international security in the perspective of cooperation between Moscow and Caracas, „De Securitate et Defensione. O Bezpieczeństwie i Obronności” 2021, tom 7, nr 2.
99.
Krotoszyński M., Transitional Justice Models and Analytic Philosophy: Towards Theory, „Polish Political Science Yearbook” 2017, t. 46(2).
100.
Król S., Boliwarianizm i antyimperializm jako narzędzia polityki zagranicznej Hugo Cháveza, „Ameryka Łacińska” 2023, t. 199, nr 1.
101.
Krzywicka K., Pozycja i rola sił zbrojnych w procesie przekształcania państwa – casus Wenezueli, „Ameryka Łacińska” 2012, nr 1 t. 75.
102.
Kuberski H., Wschodnioeuropejska odyseja Leona Degrelle’a. Walońscy ochotnicy Waffen SS (1943‑1945) na froncie wschodnim, „Studia z Dziejów Rosji i Europy Środkowo – Wschodniej” 2014, t. 49, z. 2.
103.
Kyriakou N., The international convention for the protection of all persons from enforced disappearance and its contributions to international human rights law, with specific reference to extraordinary rendition, „Melbourne Journal of International Law” 2012, t. 13.
104.
Leal Butrigo F., La doctrina de seguridad nacional: materialización de la guerra fría en América del Sur, „Revista de Estudios Sociales” 2003, nr 15.
105.
Lessa F., No Safe Haven: Operation Condor and Transnational Repression in South America, „International Studies Quarterly” 2024, nr 68.
106.
Lessa F., Olsen T. D., Payne L. A., Overcoming Impunity: Pathways to Accountability in Latin America, „The International Journal of Transitional Justice” 2014, t. 8.
107.
Lessa F., Notes from the Field: Justice beyond Borders: The Operation Condor Trial and Accountability for Transnational Crimes in South America, „International Journal of Transitional Justice” 2015, nr 9(3).
108.
Lessa F., Remnants of Truth: The Role of Archives in Human Rights Trials for Operation Condor, „Latin American Research Review” 2021, t. 56, nr 1.
109.
Levin L. G., Cuando la periferia se vuelve centro. La antropología forense en la Argentina: un caso de producción de conocimiento científico socialmente relevante, „Cuadernos de Antropología Social” 2015, nr 42.
110.
Levitsky S., Way L. A., Elections without democracy. The rise of competitive authoritarianism, „Journal of Democracy” 2002, t. 13, nr 2.
111.
Lisińska M., Amerykańska polityka praw człowieka wobec Argentyny w czasie „brudnej wojny” 1976−1983, „Politeja” 2019, nr 2(59).
112.
Lisińska M., Zjawisko dehumanizacji w czasach argentyńskiej dyktatury wojskowej 1976−1983. Przykład działania szkoły mechaników marynarki wojennej ESMA w Buenos Aires, „Ameryka Łacińska” 2017, nr 3(97).
113.
Liżewski B., Myślińska M., Mechanizm ochrony praw człowieka w systemie Rady Europy i w systemie interamerykańskim (teoretyczna analiza prawnoporównawcza), „Studia Iuridica Lublinensia” 2014, nr 21.
114.
Lopez D., Securitisation and its impact on human rights in Latin America, „Global Campus Human Rights Journal” 2017, nr 1.
115.
López de la Torre C. F., Los escuadrones de la muerte en América Latina. Aportes para la identificación de un fenómeno represivo, „Revista Contemporánea. Historia y problemas del siglo XX” 2021, t. 12.
116.
López de la Torre C. F., La Nueva Organización Anticomunista (NOA). Historia represiva de un escuadrón de la muerte paraestatal, „Cuadernos Inter.c.a.mbio sobre Centroamérica y el Caribe» 2018, t. 15, nr 1.
117.
Loveman B., “Protected Democracies” and Military Guardianship: Political Transitions in Latin America, 1978−1993, „Journal of Interamerican Studies and World Affairs” 1994, t. 36, nr 2.
118.
Loveman B., Dura E., Truth, Justice, Reconciliation, and Impunity as Historical Themes: Chile, 1814−2006, „Radical History Review” 2007, t. 97.
119.
Lutz E., Sikkink K., The Justice Cascade: The Evolution and Impact of Foreign Human Rights Trials in Latin America, „Chicago Journal of International Law” 2001, t. 2, nr 1.
120.
Łasińska A. J., Wzmocnienie pozycji prawnej i rozwój kompetencji Międzyamerykańskiej Komisji Praw Człowieka, „Przegląd Ustawodawstwa Gospodarczego” 2019, nr 3(849), t. LXXII.
121.
Machado C. A. V., Calderón J. A., Dávila S. C., A new authoritarianism. correlations in the political theory observable in the government in Nicaragua, „VOX JURIS” 2024, t. 42, nr 1.
122.
Malone M., Dammert L., The police and the public: policing practices and public trust in Latin America, „Policing and Society. An International Journal of Research and Policy” 2020, t. 31, nr 3.
123.
Mancilla Bautista L., Montealegre Saavedra A., Rojas Velásquez W. E., El caso de las “Madres de Soacha” en el conflicto armado colombiano, „Nueva Época” 2020, t. 14, nr 48.
124.
Marchesi A., The Final Battle of Latin American Revolution. Southern Cone Militants in Peronist Argentina (1973−1976), „Histoire Politique” 2018, nr 34.
125.
Mason T. D., Krane D., The Political Economy of Death Squads: Toward a Theory of the Impact of State-Sanctioned Terror, „International Studies Quarterly” 1989, t. 33, nr 2.
126.
Mazzei D. H., La misión militar francesa en la escuela superior de Guerra y los orígenes de la Guerra Sucia, 1957−1962, „Revista de Ciencias Sociales” 2013, nr 13.
127.
McSherry J. P., Death squads as parallel forces: Uruguay, Operation Condor, and the United States, „Journal of Third World Studies” 2007, t. 24, nr 1.
128.
Meyer E., Illiberalism in Brazil: From Constitutional Authoritarianism to Bolsonarism, „The Journal of Illiberalism Studies” 2023, t. 3, nr. 2.
129.
Mezarobba G., Between Reparations, Half Truths and Impunity: The Difficult Break with the Legacy of the Dictatorship in Brazil, „SUR International Journal on human Rights” 2010, t. 7, nr 13.
130.
Michelini F., Reflections on Uruguayan Law No. 18831 a Year After Its Enactment, „Human Rights Brief” 2013, t. 20, nr 3.
131.
Mielnik B., Autorytarna zmiana polityczna a wymiar sprawiedliwości, „Studia nad Autorytaryzmem i Totalitaryzmem” 2023, nr 4, t. 45.
132.
Misiuk A., O tożsamości nauk o bezpieczeństwie, „Historia i Polityka” 2018,
nr 23(30).
133.
Molina C. M., Castellanos D., Baena A., Salgado A., Pringle J., Forced disappearances and missing people in Colombia, „Forensic Science International: Reports” 2022, t. 6.
134.
Morales-Sáez N., Espina-Sandoval J., The aftermath of forced disappearance and concealment: a qualitative study with families in Paine, Chile, „Torture: Quarterly Journal on Rehabilitation of Torture Victims and Prevention of Torture” 2021, t. 31, nr 2.
135.
Muggah R., Aguirre Tobón K., Citizen security in Latin America: Facts and Figures, „Strategic Paper” 2018, nr 33.
136.
Muggah R., The Rise of Citizen Security in Latin America and the Caribbean, „International Development Policy | Revue internationale de politique de développement” 2017, nr 9.
137.
Myl M., Wschodnia Ukraina w obliczu masowych zaginięć, „Acta Iuris Stetinensis” 2016, nr 4(16).
138.
Nawrocki M., Przestępstwo trwałe w teorii i praktyce, „Prokuratura i Prawo” 2019, nr 6.
139.
Noriega A. C., Autoritarismo, política local y participación ciudadana en Latino-
américa: miradas cruzadas a los casos de Nicaragua y Venezuela, „América Latina Hoy» 2020, nr 85.
140.
Nowak A., The argentinian reckoning with the past. Between the truth, reconciliaton and striving for judging people who are culpable, „Polish Political Science” 2007,
t. XXXVI.
141.
Obregón L., The Universal Declaration of Human Rights and Latin America, „Maryland Journal of International Law” 2009, t. 24, nr 1.
142.
Ocampo L. M., Beyond Punishment: Justice in the Wake of Massive Crimes in Argentina, „Journal of International Affairs” 1999, t. 52, nr 2.
143.
Oglesby E., Ross A., Guatemala’s Genocide Determination and the Spatial Politics of Justice, „Space and Polity” 2009, t. 13, nr 1.
144.
Oglesby E., Nelson D. M., Guatemala’s genocide trial and the nexus of racism and counterinsurgency, „Journal of Genocide Research” 2016, t. 18, nr 2−3.
145.
Páez Meza S. M., Patiño Idárraga S. E., Maldonado Estévez E. A., Las fronteras como dispositivos de desaparición. Una mirada a las desapariciones forzadas trans-
fronterizas entre Colombia y Venezuela, „Migraciones internacionales” 2023, t. 14.
146.
Paixão C., The protection of rights in the Brazilian transition: amnesty law, violations of human rights and constitutional form, „Forum historiae iuris”, 2014.
147.
Patto Sá Motta R., História, Memória e as disputas pela representação do passado recente, „Patrimônio E Memória” 2013, t. 9, nr 1.
148.
Paúl A., The Emergence of a More Conventional Reading of the Conventionality Control Doctrine, „Revue générale de droit” 2019, nr 49.
149.
Pearce J., Abello Colak A., Humanizing Security through Action-oriented Research in Latin America, „Development and Change” 2021, nr 52(15).
150.
Pemberton A., Mulder E., Bringing injustice back in: Secondary victimization as epistemic injustice, „Criminology & Criminal Justice” 2023, t. 20, nr 1.
151.
Penchaszadeh V. B., Ethical, legal and social issues in restoring genetic identity after forced disappearance and suppression of identity in Argentina, „Journal of Community Genetics” 2015, t. 6, nr 3.
152.
Pereira A. W., “Persecution and farce”: The Origins and Transformation of Brazil’s Political Trials, 1964−1979, „Latin American Research Review” 1998, t. 33, nr 1.
153.
Pérez O. J., Crime, insecurity and erosion of democratic values in Latin America, „Revista Latinoamericana de opinión pública” 2011, nr 1.
154.
Pérez O. J., Democratic Legitimacy and Public Insecurity: Crime and Democracy in El Salvador and Guatemala, „Political Science Quarterly” 2004, t. 118, nr 4.
155.
Pereira-Brodnicki S., Polityka Stanów Zjednoczonych wobec Ameryki Łacińskiej w pierwszych latach zimnej wojny, „Wiedza Obronna” 2015, nr 1.
156.
Perret A., Militarization and privatization of security: From the War on Drugs to the fight against organized crime in Latin America, „International Review of the Red Cross” 2023, nr 105(923).
157.
Petras J., The anatomy of state terror: Chile, El Salvador and Brazil, „Science & Society” 1987, nr 3, t. 51.
158.
Pieczywok A., Empiryczny wymiar tożsamości nauk o bezpieczeństwie, „Zeszyty Naukowe SGSP” 2020, nr 75(3).
159.
Pilińska M., Koncepcja latynoamerykańskiego socjalizmu XXI wieku. Geneza, założenia oraz praktyka na przykładzie Wenezueli za rządów H. Cháveza, „Ekonomia XXI Wieku” 2018, nr 4.
160.
Polga-Hecimovich J., Sánchez Urribarrí R., Political Survival and… Authoritarian Consolidation? The Maduro Government and Venezuela’s Political Crisis,„Pensamiento Propio. Venezuela: de la promesa de una transición a la profundización autoritaria”, t. 58.
161.
Pomi R., Transition to Democracy. The Lingering Debts, „Revista Harvard Review of Latin America” 2003, t. 3.
162.
Popkin M., Guatemala’s national reconciliation law: combating impunity or continuing it?, „REVISTA IIDH” 1996, t. 24.
163.
Posner E., Vermeule A., Transitional Justice as Ordinary Justice, „Harvard Law Review” 2003, t. 117.
164.
Quintana-Navarrete M., Fondevila G., Forced Disappearances, Indigenous Peoples and Socio-Environmental Conflict in Mexico, „Victims & Offenders” 2024, t. 19, nr. 7.
165.
Rashkin E. J., The Gendered Revolutionary Body: Memory and Resistance in Torre das Donzelas, „MISTRAL Journal of Latin American Women’s Intellectual & Cultural History” 2022, nr 2(1).
166.
Reyes J., Farbstein S. H., Ochoa S., Gore R., Bones A., Khaitan N., Abut V., Harmonizing Legal Approaches to Enforced Disappearances: Evidentiary Challenges, Emerging Developments, and the Role of Non-State Actors, „Harvard Human Rights Journal” 2024, t. 37.
167.
Rivas Pardo P. A., Defensa interna de los países de América Central: “el empleo coercitivo de las Fuerzas Armadas contra la delincuencia”, „Estudios Internacionales” 2016, nr 183.
168.
Robben A. C. G. M., How traumatized societies remember: the aftermath of Argentina’s Dirty War, „Cultural Critique” 2005, nr 59.
169.
Robben A. C. G. M., Does the Unconscious Influence Our Ethnography? Psychoanalysis during Fieldwork in Argentina, „Anthropology and Humanism” 2020, t. 45, nr 2.
170.
Rocha J. L., Rodgers D., Weegels J., Debunking the Myth of Nicaraguan Exceptionalism: Crime, Drugs and the Political Economy of Violence in a ‘Narco-state’, „Journal of Latin American Studies” 2023, t. 55.
171.
Rocha J. L., Why No Maras in Nicaragua?, „Envío. Información Sobre Nicaragua y Centroamerica” 2006, nr 301.
172.
Rodgers D., The State as a Gang. Conceptualizing the Governmentality of Violence in Contemporary Nicaraguas, „Critique of Anthropology” 2006, t. 26, nr 3.
173.
Roehrig T., Executive Leadership and the Continuing Quest for Justice in Argentina, „Human Rights Quarterly” 2009, nr 3, t. 31.
174.
Romański M., Gwatemala – polityka wewnętrzna (od końca II wojny światowej do wojny domowej 1960 roku), „Acta Universitatis Lodziensis Folia Historica” 2015, nr 95.
175.
Rosales A., Jiménez M., Venezuela: autocratic consolidation and splintered economic liberalization, „Revista de Ciencia Política” 2021, t. 41, nr 2.
176.
Rudowski T., Koncepcje bezpieczeństwa Brazylii – ewolucja i nowe tendencje, „Ameryka Łacińska” 2012, t. 1(75).
177.
Sain M., Militarization of the drug-trafficking control in Argentina?, „Revista Científica General José María Córdova” 2018, nr. 24, t. 16.
178.
Sala L. Y., La Doctrina de Seguridad Nacional en América Latina. Un repaso por los estudios clásicos y sus críticos, „Revista electrónica de estudios latinoamericanos” 2022, nr 80, t. 22.
179.
Salazar R., Rojas I. Y., La securitización de la seguridad pública: una reflexión necesaria, „El Cotidiano” 2011, nr 166.
180.
Sarkin J., The Need for a New Paradigm in International Law to Provide International Protection. Learning the Lessons from Past Processes and Designing a Mechanism to Assist Victims of Arbitrary Detentions and Enforced Disappearances in Syria, „International Human Rights Review” 2021, nr 1, t. 44.
181.
Sarkin J., Baranowska G., Why Enforced Disappearances are Perpetrated against Groups as State Policy: Overlaps and Interconnections between Disappearances and Genocides, „Catolica Law Review” 2018, t. 2, nr 3.
182.
Schelotto M., La dictadura cívico-militar uruguaya (1973−1985): la construcción de la noción de víctima y la figura del exiliado en el Uruguay post-dictatorial, „Nuevo Mundo Mundos Nuevos” 2015.
183.
Schwinn S. A., Schmidt J. P., Da Ditadura à Democracia: a inacabada transição Brasileira, „Revista Reflexão e Ação, Santa Cruz do Sul” 2015, nr 2, t. 23.
184.
Servetto A., Memorias de intolerancia política: las víctimas de la Triple A (Alianza Argentina Anticomunista), „Antíteses” 2008, vol. 1, nr 2.
185.
Soledad Catoggio M., Nombrar a los desaparecidos: verdad, justicia y sentido histórico en el trabajo del Equipo Argentino de Antropología Forense, „Avances del Cesor” 2021, nr 18(25).
186.
Soltman D., Uruguay’s quest for justice, „Washington University Global Studies Law Review” 2013, t. 12.
187.
Sondrol P. C., Paraguay and Uruguay: modernity, tradition and transition, „Third World Quarterly” 1997, t. 18, nr 1.
188.
Soriano Hernández S., La huella de los ausentes. Desaparición forzada en Guatemala, „Amérique Latine Histoire et Mémoire. Les Cahiers ALHIM” 2019, t. 38.
189.
Spyra J., Od Kirchnera do Fernándeza – argentyńska polityka zagraniczna w XXI wieku (2003−2021), „Ameryka Łacińska” 2021, nr 2(112).
190.
Stańczyk J., Istota współczesnego pojmowania bezpieczeństwa – zasadnicze tendencje, „Rocznik Bezpieczeństwa Międzynarodowego” 2011, t. V.
191.
Stechel I., Terrorist Kidnapping of Diplomatic Personnel, „Cornell International Law Journal” 1972, t. 5, nr 2.
192.
Stelmach M., Public Security Policy in El Salvador During the Presidency of Nayib Bukele (2017–2019), „Anuario Latinoamericano Ciencias Políticas y Relaciones Internacionales” 2021, t. 12.
193.
Stelmach M., Instrument militarny w polityce zagranicznej Brazylii, Kolumbii i Wenezueli, „Ameryka Łacińska” 2022, 4(118).
194.
Stelmach M., Wojskowi i polityka w Ameryce Łacińskiej na przełomie XX i XXI wieku, „Athenaeum. Polskie Studia Politologiczne” 2019, t. 61(1).
195.
Stevens P., The International Convention for the Protection of All Persons from Enforced Disappearance – A Welcoming Response to a Worldwide Phenomenon with Limited Relief, „Journal of Contemporary Roman-Dutch Law” 2010, t. 73.
196.
Szpak A. Amerykańska praktyka renditions jako współczesny przykład wymuszonych zaginięć, „Studia Prawnicze” 2009, nr 1−2 (179−180).
197.
Szpak A., Wymuszone zaginięcia w orzecznictwie Europejskiego Trybunału Praw Człowieka − „sprawy czeczeńskie”, „Studia prawnicze” 2009, z. 4, t. 182.
198.
Taibi P. S., La búsqueda de personas desaparecidas en Chile: ¿necesidad de un complemento humanitario?, „Revista Mexicana de Ciencias Políticas y Sociales” 2021, nr 243.
199.
Taureck R., Securitisation Theory and Securitisation Studies, Journal of International Relations and Development” 2006, nr 9.
200.
Teitel R., Transitional Justice Genealogy, Harvard Human Rights Journal” 2003, t. 16.
201.
Thaler K. M., Mosinger E., Nicaragua: Doubling Down on Dictatorship, „Journal of Democracy” 2022, t. 33, nr 2.
202.
Tokarczyk R., Autorytaryzm − dociekanie istoty pojęcia, „Historia i Polityka” 2009-2010, nr 2−3 (9−10).
203.
Torres – Vásquez H., La Operación Cóndor y el Terrorismo de Estado, „Revista Eleuthera” 2018, nr 20.
204.
Trefler P., Medidas de Fomento de la Confianza y Seguridad en el ámbito de la Organización de Estados Americanos, „Anuario Latinoamericano Ciencias Políticas y Relaciones Internacionales” 2014, t. 1.
205.
Tremaria S., Policing and Autocratisation in Bolivarian Venezuela, „Bulletin of Latin American Research” 2022, t. 41, nr 1.
206.
Uprimny R., The Recent Transformation of Constitutional Law in Latin America: Trends and Challenges, „Texas Law Review” 2011, t. 89.
207.
Valdivia Ortiz de Zárate V., “¡Estamos en guerra, señores!”. El régimen militar de Pinochet y el “pueblo”, 1973−1980, „Historia” 2010, nr 43(1).
208.
Valiani S., The war on gangs: El Salvador’s playground for international human rights violations, „University of Miami Inter-American Law Review” 2023, t. 55, nr 1.
209.
Vázquez Medeles J. C., El olvido en la memoria de Rogelia Cruz Martínez, „Tzintzun. Revista de Estudios Históricos” 2012, nr 56, s. 185.
210.
Verdes-Montenegro Escánez F. J., Rodríguez-Pinzón É. M., Bukele y las Fuerzas Armadas: un tándem que erosiona los contrapesos de la democracia salvadoreña, „Pensamiento Propio. Militarización y seguridad pública en las Américas” 2020, nr 51.
211.
Villalobos Fonseca H., Fuerzas militares en Centroamérica: A 30 años de la firma de los Acuerdos de Paz, „Revista Relaciones Internacionales” 2018, nr 91(2).
212.
Vitale M., Rhetoric in Argentina Public memory and the contemporary epideictic genre: Death notices devoted to Jorge R. Videla, „Res Rhetorica” 2015, nr 1.
213.
Yaffé J., La dictadura uruguaya (1973−1985): nuevas perspectivas de investigación e interpretación historiográficas, „Estudos Ibero-Americanos, Porto Alegre” 2012, t. 38, nr 1.
214.
Waldmann P., Represión Estatal y Paraestatal en Latinoamérica, „América Latina Hoy” 1995, t. 10.
215.
Zagórowska V., Wymuszone zaginięcia a prawa rodziny na tle konfliktu rosyjsko-ukraińskiego, „Polski Rocznik Praw Człowieka i Prawa Humanitarnego” 2016, t. 7.
216.
Zalaquett J., La Mesa de Diálogo sobre Derechos Humanos y el proceso de transición política en Chile, „Estudios Públicos» 2023, 50 años.
217.
Zanchetta B., Between Cold War Imperatives and State-Sponsored Terrorism: The United States and “Operation Condor”, „Studies in Conflict & Terrorism” 2016, t. 39, nr 12.
218.
Zamęcka P., Wyzwania okresu transformacji ustrojowej w Argentynie – niedokończony proces rozliczania się z tzw. brudną wojną, „Świat Idei i Polityki” 2016, nr 15.
219.
Ziemba R., O tożsamości nauk o bezpieczeństwie, „Zeszyty Naukowe AON” 2012, nr 1(86).
Judykaty i opinie
1.
Brooklyn Rivera Bryan regarding Nicaragua, Precautionary Measure No. 799-23, Resolution 59/2023, Inter-American Commission on Human Rights.
2.
Inter-American Commission on Human Rights, Case No. 2291, Esteban Cabrera, Eduardo Sotero Franco Venegas and Lidia Esther Cabrera de Franco v. Argentina, OEA/Ser.L/V/II.47, doc. 13 rev. 1 (1978).
3.
Opinia doradcza Trybunału OC-6/86 z dnia 9 maja 1986 roku w sprawie art. 30 Amerykańskiej Konwencji Praw Człowieka.
4.
Sprawa Velásquez Rodríguez przeciwko Hondurasowi z 29 lipca 1988 roku, CIDH, https://jurisprudencia.corteidh.or.cr/e n/vid/883974802 [dostęp: 17.07.2025].
5.
Sprawa CastilloPáez przeciwko Peru z 3 listopada 1997 roku, CIDH, https://jurisprudencia.corteidh.or.cr/en/vid/883975256 [dostęp: 16.07.2025].
6.
Sprawa Blake przeciwko Gwatemali z 24 stycznia 1998 roku, CIDH, https://jurisprudencia.corteidh.or.cr/en/vid/883975336 [dostęp: 17.07.2025].
7.
Sprawa „Dzieci ulicy” (Villagrán Morales i in.) przeciwko Gwatemali z 19 listopada 1999 roku, CIDH, https://www.corteidh.or.cr/docs/ casos/articulos/seriec_77_ing.pdf [dostęp: 15.08.2025].
8.
Sprawa Barrios Altos przeciwko Peru z 14 marca 2001 roku, CIDH, https://jurisprudencia.corteidh.or.cr/ en/vid/883975236 [dostęp: 20.07.2025].
9.
Sprawa Bulacio przeciwko Argentynie z 18 września 2003 roku, CIDH, https://jurisprudencia.corteidh.or.cr/en/vid/883974287 [dostęp: 16.07.2025].
10.
Sprawa Masakra w Mapiripán przeciwko Kolumbii z 15 września 2005 roku, CIDH, https://jurisprudencia.corteidh.or.cr/en/vid/883975472 [dostęp: 15.07.2025].
11.
Sprawa La Cantuta przeciwko Peru z 29 listopada 2006 roku, CIDH, https://jurisprudencia.corteidh.or.cr/en/vid/883976551 [dostęp: 15.07.2025].
12.
Sprawa Goiburú i in. przeciwko Paragwajowi z 22 września 2006 roku, CIDH, https://www.corteidh.or.cr/docs/casos/articulos/seriec_153_ing.pdf [dostęp: 15.08.2025].
13.
Sprawa Almonacid-Arellano i in. przeciwko Chile z 26 września 2006 roku, https://jurisprudencia.corteidh.or.cr/en/vid/883976964 [dostęp: 15.07.2025].
14.
Sprawa Radilla Pacheco przeciwko Meksykowi z 23 listopada 2009 roku https://www.corteidh.or.cr/docs/casos/articulos/seriec_209_ing.pdf [dostęp: 2.12.2025].
15.
Sprawa Gelman przeciwko Urugwajowi z dnia 24 lutego 2011 roku, CIDH, https://www.corteidh.or.cr/docs/casos/articulos/seriec_221_ing.pdf [dostęp: 18.06.2025].
16.
Sprawa Díaz Peña przeciwko Wenezueli z 26 czerwca 2012 roku, CIDH, https://corteidh.or.cr/docs/casos/articulos/seriec_244_ing.pdf [dostęp: 11.08.2025].
Źródła internetowe
1.
10 things you need to know about Venezuela’s human rights crisis, https://www.amnesty.org/en/latest/news/2019/02/10-things-you-need-to-know-about-venezuelas-human-rights-crisis/ [dostęp: 12.02.2025].
2.
119 Desaparecidos. Algo que jamás debe volver a ocurrir, 1989, http://archivodigital.londres38.cl/index.php/calendario-119-desaparecidos [dostęp: 4.07.2024].
3.
205 Memorandum of Conversation, Foreign Relations of the United States, 1977–
1980 Volume XXIV, South America; Latin America Region, Office of the Historian, https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1977-80v24/d205 [dostęp: 17.05.2025].
4.
2021 Corte Interamericana de Derechos Humanos, Informe Anual, https://www.corteidh.or.cr/sitios/informes/docs/SPA/spa_2021.pdf [dostęp: 17.03.2025].
5.
A 50 años del golpe militar con miles de víctimas en Chile, crecen voces de añoranza
o indulgencia, https://apnews.com/world-news/general-news-0afa103819b91511b02dade5fe76ea80 [dostęp: 13.01.2024].
6.
A-60: Inter-American Convention on the Forced Disappearance of Persons, https://www.oas.org/juridico/english/sigs/a-60.html [dostęp: 20.02.2025].
7.
A Venezuelan air force general defected from Maduro’s side. Here’s what we know.,
https://www.washingtonpost.com/world/2019/02/02/what-we-know-
about-venezuelan-air-force-general-who-defected-maduros-government/ [dostęp: 23.09.2024].
8.
Acta de Clausura de la Primera Reunión InterAmericana de Intelligencia Nacional, 28 listopada 1975 roku, https://nsarchive.gwu.edu/document/16240-03-acta-de-clausura-de-la-primera-reunion [dostęp: 3.05.2025].
9.
Acta Para El Proceso De Reorganización Nacional, http://www.bnm.me.gov.ar/giga1/documentos/EL000162.pdf [dostęp: 15.04.2024].
10.
Accompanying the Families of Missing Persons. A Practical Handbook, ICRC, Genewa 2013. https://shop.icrc.org/accompanying-the-families-of-missing-persons-a-practical-handbook-pdf-en.html [dostęp: 20.07.2025].
11.
Actos Institucionales, https://pmb.parlamento.gub.uy/pmb/opac_css/index.php?lvl
=notice_display&id=49541 [dostęp: 12.08.2024].
12.
Agreement on the establishment of the Commission to clarify past human rights violations and acts of violence that have caused the Guatemalan population to suffer, https://peacemaker.un.org/sites/peacemaker.un.org/files/GT_940623_Establish-
mentCommissionClarifyPastHumanRightsViolations.pdf [dostęp: 29.07.2024].
13.
Alarming rise in enforced disappearances ahead of Venezuela’s presidential poll: UN experts, https://www.ohchr.org/en/press-releases/2024/04/alarming-rise-enforced-disappearances-ahead-venezuelas-presidential-poll-un [dostęp: 23.12.2024].
14.
Al menos 10 muertos, 62 heridos y 10 desaparecidos en las últimas protestas de Nicaragua, https://www.huffingtonpost.es/entry/al-menos-10-muertos-62-heridosy-
10-desaparecidos-en-las-ultimas-protestas-de-nicaragua_es_5c8a3ca9e4b0866ea
24ab886.html [dostęp: 23.02.2025].
15.
Álvarez T. G., Las doctrinas y prácticas militares que sustentan la represión policial, https://www.londres38.cl/1937/w3-article-101109.html [dostęp: 27.04.2025].
16.
Amnesty International, Argentina: The right to the full truth, 1995, AMR 13/003/1995, https://www.amnesty.org/en/documents/amr13/003/1995/en/ [dostęp: 15.03.2024].
17.
Amnesty International, Disappointing decision: Venezuela abandons the jurisdiction of the Inter-American Court, 12 września 2013 roku. https://www.amnesty.org/fr/wp-content/uploads/2021/06/amr530132013en.pdf [dostęp: 10.08.2025].
18.
Amnesty International, El Salvador: President Bukele engulfs the country in
a human rights crisis after three years in government, https://www.amnesty.org/en/latest/news/2022/06/el-salvador-president-bukele-human-rights-crisis/ [dostęp: 13.03.2025].
19.
Amnesty International, Nicaragua: Ortega’s repressive machinery continues to stifle any dissent, https://www.amnesty.org/en/latest/news/2024/12/nicaragua-maquinaria-represiva-ortega-continua-sofocando-cualquier-disidencia/ [dostęp: 14.02.2025].
20.
Amnesty International, Nicaragua: The year ends with systematic repression and a streamlined state strategy against any form of dissent, AMR 43/8834/2024, https://www.amnesty.org/es/wp-content/uploads/2024/12/AMR4388342024ENGLISH.pdf [dostęp: 24.02.2025].
21.
Amnesty International, Nicaragua: Where are they? Enforced disappearance as a strategy of repression, https://www.amnesty.org/en/documents/amr43/4631/2021/en/ [dostęp: 23.07.2025].
22.
Amnesty International, Uruguay: El Parlamento aprueba una histórica ley para combatir la impunidad, 27 października 2011 roku, https://www.amnesty.org/es/latest/press-release/2011/10/uruguay-congreso-aprueba-historica-ley-impunidad/ [dostęp: 4.07.2025].
23.
Amnesty International, Venezuela 2023, https://www.amnesty.org/en/location/americas/south-america/venezuela/report-venezuela/ [dostęp: 1.02.2025].
24.
Amnesty International, Venezuela: Enforced disappearances amount to crimes against humanity, https://www.amnesty.org/en/latest/news/2025/07/venezuela-desapariciones-forzadas-constituyen-crimenes-de-lesa-humanidad/ [dostęp: 23.07.2025].
25.
Amnesty International, Venezuela: Persecution builds relentlessly for civil society and dissidents, https://www.amnesty.org/en/latest/news/2024/04/venezuela-civil-society-dissident-voices-face-incessant-escalation-persecution/ [dostęp: 3.08.2025].
26.
Amnesty International, Cuba: Prisoners of conscience re-imprisoned arbitrarily, https://amnesty.ca/urgent-actions/cuba-prisoners-of-conscience-re-imprisoned-arbitrarily/ [dostęp: 2.12.2025].
27.
Annual Report. Inter-American Court of Human Rights, San José 2025, https://www.corteidh.or.cr/docs/informe2024/ingles.pdf [dostęp: 14.07.2025].
28.
AP News, Brazil’s Bolsonaro leads rally in support of amnesty law as he faces trial for alleged coup plot, https://apnews.com/article/bolsonaro-brazil-coup-attempt-amnesty-law-trial-25975a7b422c7d0edff4436f7cafc9bb [dostęp: 20.06.2025].
29.
AP News, Nicaragua makes Daniel Ortega and his wife Murillo ‘copresidents,’ fueling democratic rebuke, https://apnews.com/article/nicaragua-daniel-ortega-rosario-murillo-b5f119ea8bee27c48b2fdd70710c70dd [dostęp: 18.02.2025].
30.
Argentina: Criticism [over] soft policy toward subversion, CIA Cable, https://nsarchive.gwu.edu/document/18423-national-security-archive-doc-07-cia-cable [dostęp: 12.04.2024].
31.
Argentina military junta members, top officers, and ministers, https://www.yendor.com/vanished/junta.html#l-menendez [dostęp: 4.03.2024].
32.
Argentine ‘Dirty War’ leader Jorge Rafael Videla dies, https://www.abc.net.au/news/2013-05-18/argentine-dirty-war-leader-jorge-rafael-videla-dies/4697798 [dostęp: 23.03.2024].
33.
As many as 9,000 people may have gone missing during the 1980-92 conflict in El Salvador, International Commission on Missing Persons, https://icmp.int/the-missing/where-are-the-missing/el-salvador/ [dostęp: 5.07.2025].
34.
Avaliação do governo Jair Bolsonaro. Expectativa para o governo Lula, 2022, https://media.folha.uol.com.br/datafolha/2022/12/27/xxc2fs028hhjsodons-protestos.pdf [dostęp: 1.08.2025].
35.
Barredo Longo, Rosario del Carmen, https://sitiosdememoria.uy/barredo-longo-rosario-del-carmen [dostęp: 16.08.2024]. Whitelaw Blanco, William Alem, https://sitiosdememoria.uy/whitelaw-blanco-william-alem [dostęp: 10.09.2024].
36.
BBC, Barrucho L., Brazilian vote-pledge stirs memories of military rule, https://www.bbc.com/news/world-latin-america-36093338 [dostęp: 30.06.2025].
37.
BBC, Argentina’s Videla: ‘Troops followed my orders’, 6 czerwca 2010 roku, https://www.bbc.com/news/10521294 [dostęp: 2.03.2024].
38.
BBC, Italy court sentences 24 behind dictators’ murder pact, 9 lipca 2019 roku, https://www.bbc.com/news/world-latin-america-48920905 [dostęp: 13.05.2025].
39.
BBC, Nicaragua government detains possible challengers to Ortega, https://www.bbc.com/news/world-latin-america-57408371 [dostęp: 14.03.2025].
40.
BBC, Guatemala ex-army chief Hector Lopez Fuentes dies, https://www.bbc.com/news/world-latin-america-34570301 [dostęp: 5.08.2024].
41.
BBC, Guatemala’s Rios Montt found guilty of genocide, https://www.bbc.com/news/world-latin-america-22490408 [dostęp: 6.08.2024].
42.
BBC, Uruguay: traslado de jueza sacude al mundo de los DD.HH., https://www.bbc.com/mundo/noticias/2013/02/130222_uruguay_jueza_derechos_humanos_mota_vh [dostęp: 4.07.2025].
43.
BBC, Uruguay’s ex-ruler Alvarez jailed, http://news.bbc.co.uk/2/hi/americas/
8321478.stm [dostęp: 21.08.2024].
44.
BBC, Venezuela election: Opposition ‘wins two-thirds majority’, https://www.bbc.com/news/world-latin-america-35033778 [dostęp: 10.03.2025].
45.
Bernstein A., Jorge Rafael Videla, Argentine junta leader, dies at 87, https://www.washingtonpost.com/world/the_americas/jorge-rafael-videla-argentine-junta-leader-dies-at-87/2013/05/17/f22ae8d0-2f5c-11e2-a30e-5ca76eeec857_story.html [dostęp: 17.04.2024].
46.
Blasi A., Enforced disappearances in hybrid states like Mexico need better coverage in international law, LSE Latin America and Caribbean Blog, https://eprints.lse.ac.uk/106379/1/latamcaribbean_2020_08_11_enforced_disappearances_in_hybrid_states.pdf [dostęp: 4.08.2025].
47.
“Borrón y cuenta nueva”: omisiones y desaciertos de Daniel Ortega en su quinta toma de posesión, https://www.expedientepublico.org/borron-y-cuenta-nueva-omisiones-y-desaciertos-de-daniel-ortega-en-su-quinta-toma-de-posesion/ [dostęp: 24.02.2025].
48.
Brett R., Malagón L., Realising victims’ rights to reparation, truth and justice in Guatemala in the midst of a zero-sum game, School of Law Queen’s University Belfast, 2020, https://reparations.qub.ac.uk/assets/uploads/Guatemalan-Report-.pdf [dostęp: 3.08.2024].
49.
Broquetas M., Caetano G., The Far-Right Tide Reaches Uruguay, https://nacla.org/far-right-uruguay-manini-rios [dostęp: 21.08.2024].
50.
Bueno Ch., 50 anos do golpe no Chile, Ciencia&Cultura, https://revistacienciaecultura.org.br/?p=4819 [dostęp: 21.02.2024]
51.
Burt J. M., Estrada P., Legacy of Guatemala Dictator Ríos Montt Shows Justice is Possible, https://www.wola.org/analysis/legacy-guatemala-dictator-rios-montt-shows-justice-possible/ [dostęp: 1.08.2024].
52.
Burt J. M., Estrada P., Court Finds Guatemalan Army Committed Genocide, but Acquits Military Intelligence Chief, International Justice Monitor, https://www.ijmonitor.org/2018/09/court-finds-guatemalan-army-committed-genocide-but-acquits-military-intelligence-chief/ [dostęp: 3.08.2024].
53.
Caravan of Death, https://www.memoriayjusticia.cl/english/en_focus-caravan.html [dostęp: 30.06.2024].
54.
Carlos Suárez Mason, ‘el carnicero de El Olimpo’, https://www.elmundo.es/elmundo/2005/06/21/obituarios/1119370776.html [dostęp: 2.05.2024].
55.
Case Law Database, https://jurisprudencia.corteidh.or.cr/en/ [dostęp: 14.07.2025].
56.
CBS News, Former Argentine Dictator Gets Life in Prison, https://www.cbsnews.com/news/former-argentine-dictator-gets-life-in-prison/ [dostęp: 18.09.2024].
57.
CBS News, Mexico’s official list of “disappeared” tops 100,000 as drug gang-linked violence increases, https://www.cbsnews.com/news/mexico-crime-gang-drug-cartel-violence-desaparecidos-disappeared/ [dostęp: 18.07.2025].
58.
Central Intelligence Agency, Secret cable, March 1966, https://nsarchive2.gwu.edu/NSAEBB/NSAEBB11/docs/doc02.pdf [dostęp: 18.07.2024].
59.
Centro por la Justicia y el Derecho Internacional, https://cejil.org/ [dostęp: 18.07.2025].
60.
Chile conmemora el 50º aniversario del golpe de Estado de Pinochet, https://es.euronews.com/2023/09/11/chile-conmemora-el-50-aniversario-del-golpe-de-estado-de-pinochet [dostęp: 20.02.2024]
61.
Chile jails 20 ex-police agents for Pinochet-era crimes, https://santiagotimes.cl/2018/09/22/operation-condor-chile-jails-20-secret-police-agents-for-pinochet-era-crimes/ [dostęp: 4.07.2024].
62.
Ciabattari J., Too many links in a genocide chain, Los Angeles Times, https://www.latimes.com/archives/la-xpm-2008-apr-04-et-book4-story.html [dostęp: 30.04.2025].
63.
Citroni G. [w:] The International Convention for the Protection of All Persons from Enforced Disappearance: A Milestone in International Human Rights Law, https://boa.unimib.it/retrieve/e39773b1-3e90-35a3-e053-3a05fe0aac26/The_International_Convention_for_the_Protection.pdf [dostęp: 18.04.2025].
64.
Clarín, Menem: no queda otra salida que la mano dura frente a la inseguridad, 13 września 1998 roku, https://www.clarin.com/politica/menem-queda-salida-
mano-dura-frente-inseguridad_0_BylWSkWkL3g.html?srsltid=AfmBO
ooyncKnsVKwJoht3SNIE7Kfpm84qDp91glN6T_wMkV6qH4KsGuO [dostęp: 25.03.2025].
65.
Codehciu registró 37 reportes de personas desaparecidas en zonas mineras de Bolívar, https://www.elnacional.com/venezuela/codehciu-registro-37-reportes-de-personas-desaparecidas-en-zonas-mineras-de-bolivar/ [dostęp: 30.09.2024].
66.
Coghlan, Gilberto Alfredo, https://sitiosdememoria.uy/coghlan-gilberto-alfredo [dostęp: 18.08.2024].
67.
Colombia: Final Agreement to End the Armed Conflict and Build a Stable and Lasting Peace, 2016, https://www.refworld.org/legal/agreements/natlegbod/2016/en/121520 [dostęp: 22.12.2025].
68.
Colombia, The International Commission on Missing Persons, https://icmp.int/the-missing/where-are-the-missing/colombia/ [dostęp: 27.12.2025].
69.
Comisión Interamericana de Derechos Humanos Resolución 54/2019. Hugo Enrique Marino Salas respecto de Venezuela 23 de octubre de 2019, http://www.oas.org/es/cidh/decisiones/pdf/2019/54-19MC918-19-VE.pdf [dostęp: 24.09.2024].
70.
Comissão Nacional Da Verdade Relatório, Volume I, 2014, http://nacecnv-brasil.prceu.usp.br/en/historia/ [dostęp: 12.09.2024].
71.
Comissão Nacional da Verdade, Relatório, Textos Temáticos, 2014, t. II, https://www.gov.br/memoriasreveladas/pt-br/assuntos/comissoes-da-verdade/volume_2_digital.pdf [dostęp: 1.07.2025].
72.
Complete list of the Centres of Detention and Torture utilized during the Military Dictatorship, https://www.memoriaviva.com/English/Centers/Complete%20list%
20of%20the%20Centres%20of%20Detention%20and%20Torture%201973-1990.pdf [dostęp: 5.06.2024].
73.
CoNaDi, https://www.argentina.gob.ar/derechoshumanos/argentina-te-busca/conadi [dostęp: 5.07.2025].
74.
Consejo de Seguridad Nacional (COSENA), https://sitiosdememoria.uy/node/1254 [dostęp: 10.08.2024].
75.
Corruption Perceptions Index, https://www.transparency.org/en/cpi/2023 [dostęp: 27.09.2024].
76.
Corruption Perceptions Index 2024, Transparency International, https://www.transparency.org/en/cpi/2024 [dostęp: 31.08.2025].
77.
Crean la Gran Misión Cuadrantes de Paz, https://www.legis.com.ve/Banco-
Conocimiento/N/nota_27-01-20-n2/nota_27-01-20-n2.asp [dostęp: 16.03.2025].
78.
Crime Index by Country 2024 Mid-Year, https://www.numbeo.com/crime/rank-
ings_by_country.jsp?title=2024-mid [dostęp:12.02.2025].
79.
Crime Rate by Country 2024, https://worldpopulationreview.com/country-rank-
ings/crime-rate-by-country [dostęp: 27.09.2024].
80.
Cuadros A., Open Talk of a Military Coup Unsettles Brazil, https://www.newyorker.com/news/news-desk/open-talk-of-a-military-coup-unsettles-brazil [dostęp: 30.06.2025].
81.
da Silva Ramos E., Ato Institucional nº 5 e seu significado histórico, https://jornal.usp.br/artigos/o-ato-institucional-no-5-e-seu-significado-historico/ [dostęp: 1.05.2025].
82.
Declassification Diplomacy: Trump Administration Turns Over Massive Collection of Intelligence Records on Human Rights and Argentina, https://nsarchive.gwu.edu/briefing-book/southern-cone/2019-04-12/declassification-diplomacy-trump-
administration-turns-over-massive-collection-intelligence-records [dostęp: 7.02.2024].
83.
Deklaracja Zasad Rządu Chile, https://www.archivochile.com/Dictadura_militar/doc_jm_gob_pino8/DMdocjm0005.pdf [dostęp: 12.04.2025].
84.
Delia Barrera, https://www.yendor.com/vanished/tortured/barrera.html [dostęp: 20.04.2024].
85.
Democracy Index, 2023, zob.: https://ourworldindata.org/grapher/democracy-index-eiu?tab=chart&country=~URY [dostęp: 12.08.2024].
86.
Democracy Index 2023. Age of conflict, https://www.eiu.com/n/campaigns/democracy-index-2023-download-confirmation [dostęp: 25.09.2024].
87.
Democracy Index, EIU, 2024, https://www.eiu.com/n/campaigns/democracy-index-2024/ [dostęp: 12.08.2025].
88.
Departament of State. Incoming Telegram, https://nsarchive2.gwu.edu/NSAEBB/NSAEBB299/Doc14%20-%200000AAFB.pdf [dostęp: 15.03.2024].
89.
Department of State, Secret cable, 19 maja 1970 roku, https://nsarchive2.gwu.edu/NSAEBB/NSAEBB32/docs/doc12.pdf [dostęp: 5.08.2024].
90.
Desaparición forzada, https://sitiosdememoria.uy/desaparicion-forzada [dostęp: 18.08.2024].
91.
Desapariciones forzadas: la responsabilidad olvidada del Estado venezolano, https://talcualdigital.com/desapariciones-forzadas-la-responsabilidad-olvidada-del-estado-venezolano/ [dostęp: 30.09.2024].
92.
Diament M., La terrible historia de la Escuela de las Américas, „La Nación»,
27 listopada 1999 roku, https://www.lanacion.com.ar/el-mundo/la-terrible-
historia-de-la-escuela-de-las-americas-nid162824/ [dostęp: 26.04.2025].
93.
Direito à memória e à verdade. Comissão Especial sobre Mortos e Desaparecidos Políticos, http://www.dhnet.org.br/dados/livros/a_pdf/livro_memoria1_direito_verdade.pdf [dostęp: 2.05.2024].
94.
Dobbs M., Negroponte’s Time In Honduras, Washington Post, 21 marca 2005 roku, https://web.archive.org/web/20110629054237/http://www.washingtonpost.com/ac2/wp-dyn/A52001-2005Mar20?language=printer [dostęp: 12.04.2025].
95.
Dornelles J. R., 50 Years Ago, Brazil Virtually Legalized Torture and Censorship, Americas Quarterly, 12 grudnia 2018, https://www.americasquarterly.org/article/
50-years-ago-brazil-virtually-legalized-torture-and-censorship/ [dostęp: 5.04.2024].
96.
DW, Mexico sends National Guard to Guatemalan border, https://www.dw.com/en/mexico-sends-6000-national-guardsmen-to-control-migrants-at-guatemalan-border/a-49096442 [dostęp: 2.08.2025].
97.
DW, Narrow win for Kuczynski in Peru, https://www.dw.com/en/electoral-authorities-pedro-pablo-kuczynski-wins-majority-of-votes-in-peru-presidential-election/a-19320040 [dostęp: 4.04.2025].
98.
DW Politics, Ortega blames Nicaragua crisis on US-backed ‘coup’, https://www.dw.
com/en/nicaraguas-daniel-ortega-blames-crisis-on-us-backed-coup/a-45427571 [dostęp: 19.03.2025].
99.
EAAF, Argentina Annual Report 2006, https://eaaf.org/wp-content/uploads/
2018/08/argentina-3.pdf [dostęp: 10.08.2025].
100.
Easterbrook M., Justice, Memory, and a Professor’s Accusation, 2001, https://www.laits.utexas.edu/lawdem/additional_documents/Aguero%20Meneses%20story.pdf [dostęp: 5.06.2024].
101.
Efraín Ríos Montt alaba su programa “Fusiles y Frijoles”, https://www.prensalibre.com/hemeroteca/efrain-rios-montt-alaba-su-programa-fusiles-y-frijoles/ [dostęp: 1.08.2024].
102.
El Alto Comisionado de la ONU advierte que continúan las detenciones arbitrarias, las desapariciones forzadas y las fallas en la justicia venezolana, https://supremainjusticia.org/el-alto-comisionado-de-la-onu-advierte-que-continuan-las-detenciones-arbitrarias-las-desapariciones-forzadas-y-las-fallas-en-la-justicia-venezolana/ [dostęp: 2.02.2025].
103.
El Heraldo, Ortega alaba al ejército luego de aprobarse reforma constitucional, https://www.elheraldo.hn/mundo/ortega-alaba-al-ejercito-luego-de-aprobarse-reforma-constitucional-GCEH699780 [dostęp: 5.08.2025].
104.
El Sistema Normativo Relacionado Con La Protección De Los Derechos Humanos, Comisión Interamericana de Derechos Humanos, https://cidh.oas.org/country
rep/Uruguay78sp/cap.1.htm [dostęp: 12.08.2024].
105.
Enforced Disappearances: progress and challenges in South America, https://www.ohchr.org/en/stories/2012/08/enforced-disappearances-progress-and-challenges-south-america [dostęp: 1.03.2024]
106.
“Enforced Disappearances Create a Climate of Terror Among Opponents”: Working Group Presents Report on the Effects of Enforced Disappearances in Electoral Contexts in Nicaragua and the World, Race & Equality, Institute on Race, Equality and Human Rights, https://raceandequality.org/resources/enforced-disappearances-create-a-climate-of-terror-among-opponents-working-group-presents-report-on-the-effects-of-enforced-disappearances-in-electoral-contexts-in-nicaragua-and-the-world/ [dostęp: 19.02.2025].
107.
Estadio Víctor Jara (Estadio Chile), https://www.monumentos.gob.cl/monumentos/monumentos-monumentos/estadio-victor-jara-estadio-chile [dostęp: 12.06.2024].
108.
EU no longer recognises Juan Guaidó as Venezuela’s interim president, https://www.euronews.com/my-europe/2021/01/07/eu-no-longer-recognises-juan-guaido-as-venezuela-s-interim-president [dostęp: 16.03.2025].
109.
Fact sheets. The Complexities of Inequality in Latin America and the Caribbean, 6 marca 2024 roku, https://www.iadb.org/en/news/complexities-inequality-latin-america-and-caribbean [dostęp: 6.04.2025].
110.
Fernández B., In Mexico, enforced disappearance is a way of life, Al Jazeera, https://www.aljazeera.com/opinions/2025/3/28/in-mexico-enforced-disappearance-is-a-way-of-life [dostęp: 17.07.2025].
111.
Ferri C., Historia. El Caudillo: la revista antisemita de la derecha peronista, https://www.laizquierdadiario.com/El-Caudillo-la-revista-antisemita-de-la-derecha-peronista [dostęp: 17.04.2024].
112.
Former Uruguayan minister gets 20 years for murder, https://twocircles.net/2010 apr21/former_uruguayan_minister_gets_20_years_murder.html [dostęp: 21.08.2024].
113.
Fragile States Index, https://fragilestatesindex.org/global-data/ [dostęp: 20.09.2024].
114.
From Madness to Hope: the 12-year war in El Salvador: Report of the Commission on the Truth for El Salvador: The Commission on the Truth for El Salvador, https://www.usip.org/sites/default/files/file/ElSalvador-Report.pdf [dostęp: 5.07.2025].
115.
Fusileros Navales (FUSNA), https://sitiosdememoria.uy/smlg-uymo-13 [dostęp: 16.08.2024].
116.
General Comment on the right to recognition as a person before the law in the context of enforced disappearances, Working Group on Enforced or Involuntary Disappearances, https://www.ohchr.org/sites/default/files/Documents/Issues/Disappearances/GCRecognition.pdf [dostęp: 24.04.2025].
117.
Global Organised Crime Index, https://ocindex.net/ [dostęp: 12.02.2025].
118.
Governo Lula faz retratação sobre post da gestão Bolsonaro exaltando Major Curió, https://www.gov.br/memoriasreveladas/pt-br/assuntos/noticias/governo-lula-faz-retratacao-sobre-post-da-gestao-bolsonaro-exaltando-major-curio [dostęp: 30.06.2025].
119.
Guatemala Memoria Del Silencio, Report of the Commission for Historical Clari-
fication. Conclusions and Recommendations. 1999, https://www.centro-dememo-
riahistorica.gov.co/descargas/guatemala-memoria-silencio/guatemala-memoria-del-silencio.pdf [dostęp: 18.08.2024].
120.
Guatemala: never again, https://www.fmreview.org/beristain-2/ [dostęp: 1.07.2025].
121.
Guía de lugares de memoria del pasado reciente del Uruguay, https://www.gub.uy/secretaria-derechos-humanos-pasado-reciente/sites/secretaria-derechos-humanos-pasado-reciente/files/documentos/publicaciones/Gu%C3%ADa%20de%20Lugares%20de%20Memoria%20del%20Pasado%20Reciente%20del%20Uruguay.pdf [dostęp: 15.08.2024].
122.
Guiding principles for the search for disappeared persons, Committee on Enforced Disappearances, CED/C/7, https://docs.un.org/en/CED/C/7 [dostęp: 16.07.2025].
123.
Gurney K., Mara-Inspired Gangs Take Root in North Nicaragua, https://insight-
crime.org/news/brief/mara-inspired-gang-north-nicaragua/ [dostęp: 14.03.2025].
124.
Hanson R., Smilde D., Do Venezuelans Support Civilian or Military Policing? Citizen Security and Public Perceptions, part 4, https://www.venezuelablog.org/do-venezuelans-support-civilian-or-military/ [dostęp: 9.08.2025].
125.
How many Desaparecidos were there; Which is the right number? https://www.yendor.com/vanished/how-many.html [dostęp: 16.04.2024].
126.
HRW, Brazil Events of 2023, https://www.hrw.org/world-report/2024/country-chapters/brazil [dostęp: 30.06.2025].
127.
HRW, “We Can Arrest Anyone We Want”. Widespread Human Rights Violations Under El Salvador’s “State of Emergency”, 2022, https://www.hrw.org/sites/default/files/media_2022/12/elsalvador1222web.pdf [dostęp: 5.04.2025].
128.
HRW, Human Rights Watch World Report 2024, Events of 2023, https://www.hrw.org/sites/default/files/media_2024/01/World%20Report%202024%20LOWRES%20WEBSPREADS_0.pdf [dostęp: 29.09.2024].
129.
HRW, Human Rights Watch World Report: Argentina, https://www.hrw.org/world-report/2022/country-chapters/argentina#befd9b [dostęp: 20.04.2024].
130.
HRW, Nicaragua, Events of 2022, https://www.hrw.org/world-report/2023/country-chapters/nicaragua [dostęp: 20.02.2025].
131.
HRW, Venezuela: Political Persecution a Year After Elections. Pattern of ‘Revolving Door’ Releases, Arrests, https://www.hrw.org/news/2025/07/28/venezuela-political-
persecution-a-year-after-elections [dostęp: 3.08.2025].
132.
Human Rights in Argentina: 2019 Report, https://www.cels.org.ar/web/wp-content/uploads/2019/12/CELS-Informe-2019.pdf [dostęp: 21.07.2025].
133.
IACHR regrets denied entry into Venezuela and announces that will meet with victims and organizations on the Colombian border, https://www.oas.org/en/iachr/media_center/PReleases/2020/020.asp [dostęp: 10.08.2025].
134.
In attendance – Friday, July 9, 1976, https://nsarchive2.gwu.edu/NSAEBB/NSAEBB133/19760709.pdf [dostęp: 13.05.2025].
135.
Independence of the justice system and access to justice in the Bolivarian Republic of Venezuela, including for violations of economic and social rights, and the situation of human rights in the Arco Minero del Orinoco region. Report of the United Nations High Commissioner for Human Rights, https://documents.un.org/doc/undoc/gen/g20/242/31/pdf/g2024231.pdf [dostęp: 30.09.2024].
136.
Informe Final de la Comisión Para la Paz, 10 de abril de 2003, https://www.usip.org/sites/default/files/file/resources/collections/commissions/Uruguay-Report_Informal.pdf, [dostęp: 15.08.2024].
137.
Informe final Grupo de Trabajo Por Verdad y Justicia, https://www.gub.uy/secretaria-derechos-humanos-pasado-reciente/sites/secretaria-derechos-humanos-pasado-reciente/files/documentos/noticias/Informe%20final%20Grupo%20de%20Trabajo%20por%20Verdad%20y%20Justicia.pdf [dostęp: 21.08.2024].
138.
Instituto Humanitas Unisinos, Os crimes cometidos por Major Curió, torturador recebido por Bolsonaro no Planalto, https://www.ihu.unisinos.br/categorias/
598704-os-crimes-cometidos-por-major-curio-torturador-recebido-por-bolso
naro-no-planalto [dostęp: 28.06.2025].
139.
Inter-American Court of Human Rights, Case Gelman v. Uruguay, 24 lutego 2011 roku, https://www.corteidh.or.cr/docs/casos/articulos/seriec_221_ing.pdf [dostęp: 18.06.2025].
140.
International Convention for the Protection of All Persons from Enforced Disappearance, https://www.ohchr.org/en/instruments-mechanisms/instruments/international-convention-protection-all-persons-enforced [dostęp: 12.02.2024]
141.
International Service For Human Rights, El Salvador must limit state of emergency, end arbitrary detention, https://ishr.ch/latest-updates/upr-states-urge-el-salvador-to-limit-state-of-emergency-and-end-arbitrary-detention/ [dostęp: 3.04.2025].
142.
Juez condenó al Goyo y a Larcebeau, https://www.lr21.com.uy/politica/385487-juez-condeno-al-goyo-y-alarcebeau?utm_source=redirects&utm_medium=
dominiolargo&utm_campaign=301_Redirects [dostęp: 20.08.2024].
143.
Juiz condena coronel Ustra por seqüestro e tortura, http://www.oab.org.br/noticia/
14836/juiz-condena-coronel-ustra-por-sequestro-e-tortura [dostęp: 30.06.2025].
144.
Krauss C., Chilean military faces reckoning for its dark past, The New York Times,
3 października 1999 roku, https://www.nytimes.com/1999/10/03/world/chilean-military-faces-reckoning-for-its-dark-past.html [dostęp: 1.08.2025].
145.
La Caravana De La Muerte, http://hearthgarage.com/img/caravana.pdf [dostęp: 2.07.2024].
146.
La contrainsurgencia, https://epri.ufm.edu/leccion/la-contrainsurgencia/ [dostęp: 6.08.2024].
147.
La desaparición forzada en el contexto de las elecciones, una perspectiva personal, https://juansebastian.ch/la-desaparicion-forzada-en-el-contexto-de-las-elec
ciones-una-perspectiva-personal/ [dostęp: 10.03.2025].
148.
La Gran Mentira, El caso de las “Listas de los 119”, Aproximaciones a la Guerra Psicológica de la Dictadura Chilena 1973−1990, http://www.derechos.org/nizkor/chile/libros/119/cap1.html [dostęp: 4.07.2024].
149.
La Sala de Casación Penal considera la desaparición forzada de personas como delito de lesa humanidad, https://accesoalajusticia.org/la-sala-de-casacion-penal-considera-la-desaparicion-forzada-de-personas-como-delito-de-lesa-humanidad/ [dostęp: 26.03.2025].
150.
La Tablada, https://sitiosdememoria.uy/smlg-uymo-02 [dostęp: 16.08.2024].
151.
Las Abuelas de Plaza de Mayo, Nuestra historia, https://www.abuelas.org.ar/las-abuelas [dostęp: 20.02.2024]
152.
Las Medidas de Emergencia, https://cidh.oas.org/countryrep/Uruguay78sp/cap.1.htm [dostęp: 5.08.2024].
153.
Latin American and Caribbean States, Międzynarodowy Trybunał Karny, https://asp.icc-cpi.int/states-parties/latin-american-and-caribbean-states [dostęp: 20.02.2025].
154.
le Goff P. L., The Challenge of Burying the Ley de Caducidad in Uruguay, Modern Latin America, https://library.brown.edu/create/modernlatinamerica/chapters/chapter-9-argentina/moments-in-argentine-history/the-challenge-of-burying-the-ley-de-caducidad-in-uruguay/ [dostęp: 20.08.2024].
155.
Le Monde, Brazil: Lula bans official commemorations of the 60th anniversary of the coup d’état, https://www.lemonde.fr/en/international/article/2024/03/28/brazil-lula-bans-official-commemorations-of-the-60th-anniversary-of-the-coup-d-etat_6661398_4.html [dostęp: 30.06.2025].
156.
Ley 20.931 Facilita la aplicación efectiva de las penas establecidas para los delitos de robo, hurto y receptación y mejora la persecución penal en dichos delitos, Ministerio
de Justicia y Derechos Humanos, https://www.bcn.cl/leychile/navegar?idNorma
=1092269 [dostęp: 11.08.2025].
157.
Lisińska M., Ideologizacja polityki zagranicznej Argentyny w ramach Procesu Reorganizacji Narodowej 1976-1983, https://projekty.ncn.gov.pl/opisy/311293-pl.pdf [dostęp: 16.04.2024].
158.
List of registered requests for urgent actions, https://www.ohchr.org/sites/default/files/documents/hrbodies/ced/UA_List_registered_requests.xlsx [dostęp: 24.04.2025].
159.
Listado de personas detenidas desaparecidas por responsabilidad y/o aquiescencia del Estado, załącznik nr XXI do raportu końcowego Grupy Roboczej na rzecz Prawdy i Sprawiedliwości, https://www.gub.uy/secretaria-derechos-humanos-pasado-reci
ente/tematica/verdad [dostęp: 21.08.2024].
160.
Los desaparecidos del régimen de Bukele, https://contracorriente.red/2025/03/28/los-desaparecidos-del-regimen-de-bukele/ [dostęp: 2 grudnia 2025].
161.
Maia G., Lula vai recriar Comissão de Mortos e Desaparecidos Políticos nesta quinta, https://veja.abril.com.br/coluna/radar/lula-vai-recriar-comissao-de-mortos-e-desaparecidos-politicos-nesta-quinta/ [dostęp: 1.07.2025].
162.
Mapa de la represión (1968−1985), https://sitiosdememoria.uy/mapa?combine
=&field_tipolugar_target_id=All&field_responsable_target_id_verf=All&field_departamento_target_id=All&field_barrio_target_id_verf=All&field_lugar_de_
detencion_de_target_id_verf=All&field_senalizacion_target_id=All [dostęp: 16.08.2024].
163.
Marconi R., Guatemala, Argentina, Rosario y las analogías del terror sistémico, https://proyectoescaño.com.ar/venezuela-argentina-rosario-y-las-analogias-del-terror-sistemico-por-ricardo-marconi/ [dostęp: 4.08.2024].
164.
Mass executions by firing squad, https://www.yendor.com/vanished/vanished/loma.html [dostęp: 20.08.2025].
165.
McAnarney A., Montgomery A., Brazil on the 40th Anniversary of the Amnesty Law, https://www.opendemocracy.net/en/democraciaabierta/brazil-40th-anniversary
-amnesty-law/ [dostęp: 5.06.2025].
166.
McDermott J., Venezuela: A Mafia State? InSight Crime, 2018, https://es.
insightcrime.org/wp-content/uploads/2018/05/Venezuela-a-Mafia-State-In
Sight-Crime-2018.pdf [dostęp: 25.09.2024].
167.
Memorial for the Remembrance of the Disappeared-Detainees, https://www.cipdh.gob.ar/memorias-situadas/en/lugar-de-memoria/memorial-en-recordacion-de-los-detenidos-desaparecidos/ [dostęp: 18.08.2024].
168.
Mignone, privilegiado testigo y protagonista del siglo XX, https://www.lujanhoy.com.ar/2022/07/23/mignone-privilegiado-testigo-y-protagonista-del-siglo-xx/ [dostęp: 24.07.2025].
169.
Minutes of the conclusions of the first interamerican meeting on national intelligence, https://nsarchive2.gwu.edu/NSAEBB/NSAEBB514/docs/Doc%2003%20-%20
Acta%20document%20translation%20and%20original.pdf [dostęp: 16.12.2026].
170.
Monumento a las Víctimas del Terrorismo de Estado, https://parquedelamemoria.org.ar/monumento/ [dostęp: 17.08.2025].
171.
New York Times, Gen. Gregorio Alvarez, Last Uruguayan Dictator, Dies at 91, https://www.nytimes.com/2016/12/28/world/americas/gregorio-alvarez-died-uruguay-dictator.html [dostęp: 20.08.2024].
172.
Nicaragua: Enforced disappearances and arbitrary detentions still used to silence opposition and critics and must end, say UN experts, Working Group on Enforced or Involuntary Disappearances, https://www.ohchr.org/en/press-releases/2024/12/nicaragua-enforced-disappearances-and-arbitrary-detentions-still-used [dostęp: 24.02.2025].
173.
Nicaragua left the OAS on 19 November 2023, https://www.universiteitleiden.nl/en/news/2023/11/nicaragua-left-the-oas-on-november-19th [dostęp: 15.07.2025].
174.
Nicaragua National Assembly. Election results, IPU Parline, https://data.ipu.org/parliament/NI/NI-LC01/election/NI-LC01-E20211107/ [dostęp: 21.03.2025].
175.
Night and Fog Decree, https://fcit.usf.edu/holocaust/resource/document/NIGHT
FOG.htm [Dostęp: 12.04.2025].
176.
Nieto J. C., Enforced Disappearances: A Pending Challenge for Latin-American Democracies, Human Rights in Context, https://www.humanrightsincontext.be/post/enforced-disappearances-a-pending-challenge-for-latin-american-democracies [dostęp: 5.03.2024]
177.
Nueva Agencia de Noticias, A 40 años de las exhumaciones: Es hora de señalizar el cementerio de Grand Bourg, https://www.nuevanan.com/2022/03/a-40-anos-de-las-exhumaciones-es-hora.html [dostęp: 11.08.2025].
178.
Obituary: Guatemala’s Efrain Rios Montt, https://www.bbc.com/news/world-latin-america-22486387 [dostęp: 3.08.2024].
179.
Operation Condor: what to expect from the second trial in Rome, https://www.justiceinfo.net/en/116804-operation-condor-what-expect-second-trial-rome.html [dostęp: 13.05.2025].
180.
Operación Retiro de Televisores, https://media.elmostrador.cl/2013/09/Retiro-de-televisores.pdf [dostęp: 5.07.2024].
181.
Organismo Coordinador de Operaciones Antisubversivas (OCOA), https://sitiosdememoria.uy/node/929 [dostęp: 18.08.2024].
182.
Osorio C., Costar K., Kissinger to the argentine generals in 1976: “If there are things that have to be done, you should do them quickly”, The National Security Archive, National Security Archive Electronic Briefing Book No. 133, https://nsarchive2.gwu.edu/NSAEBB/NSAEBB133/index.htm [dostęp: 10.05.2025].
183.
Paraguay, Transitional Justice Evaluation Tools, https://transitionaljusticedata.org/en/Americas/Paraguay.html [dostęp: 3.07.2025].
184.
Penfold M. A., How to Reconstruct Venezuela: Political Conflict, Weak State Capacities, and Social Violence. Latin American Program Working Paper, 2021, Washington D.C.: Wilson Center, https://www.wilsoncenter.org/sites/default/files/media/uploads/documents/How%20to%20Reconstruct%20Venezuela_Political%20Conflict%2C%20Weak%20State%20Capacities%2C%20and%20Social%20Violence.pdf [dostęp: 23.09.2024].
185.
Pérez A., “El proceso penal uruguayo es lento”, https://www.pagina12.com.ar/diario/elmundo/4-189930-2012-03-19.html [dostęp: 22.08.2024].
186.
Pineo R., Debating the School of the Americas, Council on Hemispheric Affairs, https://coha.org/debating-the-school-of-the-americas/ [dostęp: 26.04.2025].
187.
Precautionary Measure No. 95-24, Eddy Antonio Castillo Muñoz, Nelly Griselda López García and Juan Carlos Baquedano regarding Nicaragua, Inter-American Commission on Human Rights Resolution 7/2024, 1 marca 2024, https://www.oas.org/en/iachr/decisions/mc/2024/res_7-24%C2%A0_mc_95-24%C2%A0_ni_en.pdf [dostęp: 24.02.2025].
188.
Presidente de la República en presentación del Plan Nacional de Búsqueda, https://prensa.presidencia.cl/comunicado.aspx?id=249972 [dostęp: 30.06.2024].
189.
Primera reunión de Trabajo de Inteligencia Nacional, 29 października 1975 roku, s. 2. https://nsarchive2.gwu.edu/NSAEBB/NSAEBB239b/PDF/19751000%20Primera%20reunion%20de%20Trabajo%20de%20Inteligencia%20Nacional.pdf [dostęp: 3.05.2025].
190.
Quintero L., Desapariciones forzadas: la responsabilidad olvidada del Estado venezolano, 2021, https://talcualdigital.com/desapariciones-forzadas-la-respon-
sabilidad-olvidada-del-estado-venezolano/ [dostęp: 30.09.2024].
191.
Ranking of the most dangerous cities in the world in 2024, by murder rate per 100,000 inhabitants, https://www.statista.com/statistics/243797/ranking-of-the-most-dangerous-cities-in-the-world-by-murder-rate-per-capita/ [dostęp: 1.03.2025].
192.
Raport Narodowej Komisji Prawdy z 10 grudnia 2014 roku, https://cnv.memoriasreveladas.gov.br/images/documentos/Capitulo12/Capitulo%2012.pdf [dostęp: 1.04.2024].
193.
Recinto DINA «Venda Sexy», https://memoriaviva.com/nuevaweb/centros-de-detencion/metropolitana/recinto-dina-la-venda-sexy/ [dostęp: 15.06.2024].
194.
Report of the Group of Human Rights Experts on Nicaragua - Annual report of the United Nations High Commissioner for Human Rights and reports of the Office of the High Commissioner and the Secretary-General, A/HRC/58/26, 26 maja 2025 roku, https://docs.un.org/en/A/HRC/58/26 [dostęp: 1.08.2025].
195.
Represión y muerte: así fue la masacre de Masaya bajo las huestes de Daniel Ortega, Divergentes, 18 kwietnia 2022 roku, https://www.divergentes.com/masacre-masaya-abril/ [dostęp: 26.02.2025].
196.
Resolución 956/2018, El Gobierno oficializó el reglamento para que la policía pueda disparar con armas de fuego a una persona que huye, https://www.politicargentina.com/notas/201812/27615-el-gobierno-oficializo-el-reglamento-por-el-que-la-policia-puede-disparar-con-armas-de-fuegfo.html [dostęp: 1.04.2025].
197.
Resolución Nº: 2146, http://historico.espectador.com/principal/documentos/procesamiento_bordaberry2012a.htm [dostęp: 14.08.2024].
198.
Reuters, Argentine police get life term in ‘dirty war’ case, July 12, 2008, https://www.reuters.com/article/latestCrisis/idUSN11412259/ [dostęp: 14.04.2024].
199.
Reuters, Brazil’s Bolsonaro extols convicted torturer as a ‘national hero’, https://www.reuters.com/article/us-brazil-politics-torture-idUSKCN1UY2TJ/ [dostęp: 30.06.2025].
200.
Reuters, Grainger S., Guatemala makes landmark civil war conviction, https://www.reuters.com/article/world/guatemala-makes-landmark-civil-war-conviction-idUSTRE5800F7/ [dostęp: 5.08.2024].
201.
Reuters, Italy judge issues warrants in ‘Plan Condor’ case, https://www.reuters.com/article/world/us/italy-judge-issues-warrants-in-plan-condor-case-idUSL2439564/ [dostęp: 11.05.2025].
202.
Reuters, M. McDonald, Guatemala’s Rios Montt tells court - I never ordered genocide, https://www.reuters.com/article/world/guatemala-s-rios-montt-tells-court-i-never-ordered-genocide-idUSBRE94815S/ [dostęp: 1.07.2025].
203.
Reuters, Novaes Magalhaes L., Paraguassu L., Andreoni M., Marcello M. C., Brazil’s ex-President Bolsonaro charged in alleged coup plot, https://www.reuters.com/world/americas/brazil-general-prosecutor-charges-bolsonaro-alleged-coup-plot-2025-02-19/ [dostęp: 3.07.2025].
204.
Reuters, Nicaragua opens probe into presidential hopeful Chamorro, https://www.reuters.com/world/americas/nicaragua-opens-probe-into-presidential-hopeful-chamorro-2021-05-21/ [dostęp: 13.03.2025].
205.
Reuters, Chile dictatorship’s secret police chief amasses 505 years jail time, https://www.reuters.com/article/world/chile-dictatorships-secret-police-chief-amasses-505-years-jail-time-idUSKBN0O51WV/ [dostęp: 15.06.2024].
206.
Reuters, Argentina gov’t plans bill giving military greater role in domestic security, https://www.reuters.com/world/americas/argentina-govt-plans-bill-giving-military-greater-role-domestic-security-2024-03-21/ [dostęp: 15.03.2024].
207.
Riley A., Uruguay voters reject referendum to end amnesty for dictator-era rights abuses, https://www.jurist.org/news/2009/10/uruguay-voters-reject-referendum-to-end/ [dostęp: 4.07.2025].
208.
Robinson E., Argentine pardon of jailed ex-military rulers triggers protests, The Washington Post, 30 grudnia 1990 roku, https://www.washingtonpost.com/archive/politics/1990/12/31/argentine-pardon-of-jailed-ex-military-rulers-triggers-protests/4eaef60f-aa1c-4bc3-bd38-e89f75aa5ab2/ [dostęp: 13.02.2024].
209.
Rodríguez J., Guatemala disappeared: Reuniting families with the remains of loved ones, https://www.bbc.com/news/world-latin-america-57133013 [dostęp: 5.08.2024].
210.
RPP, Keiko Fujimori: “No volverán corrupción ni robo en eventual gobierno”, https://rpp.pe/politica/actualidad/keiko-fujimori-no-volveran-corrupcion-ni-robo-en-eventual-gobierno-noticia-372084 [dostęp: 2.04.2025].
211.
Rule of Law Index, https://worldjusticeproject.org/rule-of-law-index/global [dostęp: 2.03.2025].
212.
Secretary-General’s message 2021, https://www.un.org/en/observances/victims-enforced-disappearance/message? [dostęp: 12.08.2025].
213.
Segunda parte: 1973-2004. La dictadura y la recuperación democrática. Materiales de Apoyo para la enseñanza de la Historia Reciente, s. 274-275. http://www.anep.edu.uy/historia/programas.htm [dostęp: 14.08.2024].
214.
Semple K., Villegas P., Mexico Approves 60,000-Strong National Guard. Critics Call It More of the Same, https://www.nytimes.com/2019/02/28/world/americas/mexico-amlo-national-guard.html [dostęp: 2.08.2025].
215.
Sidmore T. E., Brazil: Five Centuries of Change, Oxford 2021, Oxford University Press, https://library.brown.edu/create/fivecenturiesofchange/chapters/chapter-7/economic-miracle/ [dostęp: 27.04.2024].
216.
Situation of human rights in the Bolivarian Republic of Venezuela. Report of the United Nations High Commissioner for Human Rights, 2023, https://documents.un.org/doc/undoc/gen/g23/134/21/pdf/g2313421.pdf [dostęp: 30.09.2024].
217.
Smilde D., Hanson R., Maduro Announcements Mark a Return to Militarized Policing, WOLA, https://venezuelablog.tumblr.com/post/72880485706/maduro-
announcements-mark-a-return-to-militarized [dostęp: 1.08.2025].
218.
State of Emergency Extended in El Salvador to Continue the Fight Against Crime, https://elsalvadorinenglish.com/2025/04/02/state-of-emergency-extended-in-el-salvador-to-continue-the-fight-against-crime/ [dostęp: 3.04.2025].
219.
Statista, Countries with the largest number of prisoners per 100,000 of the national population, as of February 2025, https://www.statista.com/statistics/262962/countries-with-the-most-prisoners-per-100-000-inhabitants/ [dostęp: 3.04.2025].
220.
Suprema Corte declara inconstitucional ley de pretensión punitiva, https://www.180.com.uy/articulo/31691_Suprema-Corte-declara-inconstitucional-ley-de-pretension-punitiva [dostęp: 20.08.2024].
221.
Telegram From the Department of State to the Embassy in Brazil, Washington, December 19, 1968, 2343 Z. Source: National Archives and Records Administration, RG 59, Central Files 1967-69, POL BRAZ-US. Secret; Priority; Limdis. Drafted by Oliver, Vaky, and Kubisch and approved by Oliver. https://2001-2009.state.gov/r/pa/ho/frus/johnsonlb/xxxi/36293.htm [dostęp: 2.04.2024].
222.
Telegram From the Department of State to the Embassy in Brazil, Washington, December 25, 1968, 0057Z, National Archives and Records Administration, RG 59, Central Files 1967-69, POL 23-9 BRAZ. Confidential; Limdis. Drafted by Kubisch on December 24 and approved by Vaky, https://2001-2009.state.gov/r/pa/ho/frus/johnsonlb/xxxi/36293.htm [dostęp: 2.04.2024].
223.
Telegram From the Embassy in Brazil to the Department of State, Rio de Janeiro, December 14, 1968, 1625Z, National Archives and Records Administration, RG 59, Central Files 1967-69, POL 23-9 BRAZ. Confidential; Immediate. Repeated to Brasilia, Sao Paulo, Recife, and USCINCSO, https://2001-2009.state.gov/r/pa/ho/frus/johnsonlb/xxxi/36293.htm [dostęp: 28.04.2024].
224.
Textbook Repression: US Training Manuals Declassified, https://soaw.org/textbook-repression-us-training-manuals-declassified [dostęp: 12.04.2025].
225.
The Commission for the Recovery of National Memories; treatment of those who may have spoken with this commission or other similar commissions regarding war-time abuses (1996–1999), https://www.ecoi.net/de/dokument/1227099.html# [dostęp: 2.07.2025].
226.
The Guardian, Argentina’s former dictator Jorge Videla given life sentence, https://www.theguardian.com/world/2010/dec/23/argentina-dictator-jorge-videla-life [dostęp: 22.04.2024].
227.
The Guardian, Elliott L., Phillips T., Bolsonaro’s pledge to return Brazil to past alarms survivors of dictatorship, https://www.theguardian.com/world/2018/oct/22/after-what-i-lived-through-survivors-of-brazils-dictatorship-fear-bolsonaro [dostęp: 30.06.2025].
228.
The Guardian, Phillips T., Fury as Bolsonaro orders Brazil army to mark 55th anniversary of military coup, The Guardian, https://www.theguardian.com/world/2019/mar/27/brazil-bolsonaro-military-coup-1964 [dostęp: 30.06.2025].
229.
The Guardian, Phillips T., Brazil’s Jair Bolsonaro threatens purge of leftwing ‘outlaws’, 22 października 2018 r.oku, https://www.theguardian.com/world/2018/oct/
22/brazils-jair-bolsonaro-says-he-would-put-army-on-streets-to-fight [dostęp: 30.06.2025].
230.
The Guardian, Rogero T., Bolsonaro denies coup plot but admits discussing ‘alternative ways’ to remain president, The Guardian, https://www.theguardian.com/world/2025/jun/10/brazil-jair-bolsonaro-coup-trial [dostęp: 3.07.2025].
231.
The Guardian, Nicolás Maduro blames Venezuela’s election unrest on US and far-right conspiracy – video, https://www.theguardian.com/world/video/2024/aug/01/nicolas-maduro-blames-venezuelas-election-unrest-on-us-and-far-right-conspiracy-video [dostęp: 19.03.2025].
232.
The Guardian, Guatemala overturns former dictator’s genocide conviction, https://www.theguardian.com/world/2013/may/21/guatemala-efrain-rios-montt-genocide-conviction [dostęp: 6.08.2024].
233.
The Stands of Dignity and Escotilla 8, Santiago, Chile, Case Study #29, Contested Histories, https://contestedhistories.org/wp-content/uploads/Chile_-The-Stands-of-Dignity-and-Escotilla-8-in-Santiago.pdf [dostęp: 16.06.2024].
234.
Transitional Justice in Guatemala, Exhuming Mass Graves, https://cja.org/what-we-do/transitional-justice-initiatives/guatemala/ [dostęp: 19.07.2024].
235.
Truth Commission: Uruguay, United States Institute of Peace, https://www.usip.org/publications/2000/08/truth-commission-uruguay [dostęp: 19.08.2024].
236.
UN News, Latin America is microcosm of world’s challenges, hopes and perils – Annan, https://news.un.org/en/story/2005/10/156712 [dostęp: 13.08.2025].
237.
Unas 500 cárceles clandestinas, en el mapa de la represión de la dictadura, https://www.clarin.com/ediciones-anteriores/500-carceles-clandestinas-mapa-represion-dictadura_0_SkE-qb4yAtg.html [dostęp: 20.04.2024].
238.
Uzcátegui D., Desapariciones, un crimen silencioso en Venezuela, Observatorio Venezolano de Violencia, 2022, https://observatoriodeviolencia.org.ve/news/desapariciones-un-crimen-silencioso-en-venezuela/ [dostęp: 30.09.2024].
239.
Venezuela: Alarm over violence and electoral violations ahead of Sunday’s vote, https://www.transparency.org/en/press/venezuela-alarm-over-violence-and-electoral-violations-ahead-of-sundays-vote [dostęp: 24.09.2024].
240.
Venezuela: Disappearance of Eduardo Torres, member of PROVEA, FIDH International Federation for Human Rights, https://www.fidh.org/en/issues/human-rights-defenders/venezuela-disappearance-of-eduardo-torres-member-of-provea [dostęp: 23.07.2025].
241.
Venezuela: Inflation rate from 1985 to 2025, https://www.statista.com/statistics/371895/inflation-rate-in-venezuela/ [dostęp: 26.09.2024].
242.
Venezuela: UN Fact-finding Mission says attacks on civic and democratic space have intensified, urges new security force – DAET - be monitored to protect rights, https://www.ohchr.org/en/press-releases/2023/09/venezuela-un-fact-finding-mission-says-attacks-civic-and-democratic-space [dostęp: 11.02.2025].
243.
Venezuelan Opposition Claims a Rare Victory: A Legislative Majority, https://www.nytimes.com/2015/12/07/world/americas/venezuela-elections.html [dostęp: 12.03.2025].
244.
VOA News, Uruguay’s President Removes Commander of the Army, https://www.voanews.com/a/uruguay-s-president-removes-commander-of-the-army/4826339.html [dostęp: 21.08.2024].
Dokumenty
1.
Amnesty International Annual Report 2005, London 2005.
2.
Comisión Interamericana de Derechos Humanos, 183° Período de sesiones de la CIDH, Audiencia: situación de los derechos humanos en el contexto de impunidad en Nicaragua – 14 de marzo de 2022, CIDH 2022.
3.
Enforced disappearances and elections. Report of the Working Group on Enforced or Involuntary Disappearancess. Human Rights Council Fifty-seventh session 9 September–9 October, 2024A/HRC/57/54/Add.4.
4.
Gasparini L., Cruces G., The Changing Picture of Inequality in Latin America: Evidence for Three Decades, UNDP Report, 2022.
5.
Human security. Report of the Secretary-General, 2 stycznia 2024 roku, A/78/665.
6.
IACHR, Report on the Situation of Human Rights in Chile, 9 września 1985 roku, OEA/Ser.L/V/II.66, Doc. 17.
7.
Report of the Committee on Enforced Disappearances Twenty-fifth session (11–29 September 2023) Twenty-sixth session (19 February–1 March 2024), A/79/56,
s. 2. https://tbinternet.ohchr.org/_layouts/15/treatybodyexternal/TBSearch.aspx?
Lang=en&TreatyID=2&DocTypeID=27 [dostęp: 24.04.2025].
8.
Report of the Chilean National Commission on Truth and Reconciliation, https://www.usip.org/sites/default/files/resources/collections/truth_commissions/Chile90-Report/Chile90-Report.pdf [dostęp: 29.06.2024].
9.
Report on the Status of Human Rights in Chile. Findings of “on the spot” Observations in the Republic of Chile July 22 – August 2, 1974, OEA/Ser.L/V/II.34, doc. 21 corr.1, https://www.cidh.org/countryrep/Chile74eng/chap.2.htm [dostęp: 12.04.2025].
10.
Study of reported violations of human rights in Chile, with particular reference to torture and other cruel, inhuman or degrading treatment or punishment ( Resolution 8 (XXVII) of the Sub-Commission on the Prevention of Discrimination and Protection of Minorities and General Assembly Resolution 3219 (XXIX), Report on the Status of Human Rights in Chile by the Organization of American States and Observations on the Report by the Government of Chile, Commission on Human Rights, United Nations Economic and Social Council, E/CN.4/1166/Add.3, 31 January 1975.
11.
The rule of law and transitional justice in conflict and post-conflict societies: report of the Secretary-General, S/2004/616, 23 sierpnia 2004 roku.
12.
United Nations Development Programme, Human Development Report 1994. New Dimensions of Human Security, New York, Oxford, Oxford University Press 1994.
13.
United Nations Development Programme. 2022 Special Report. New threats to human security in the Anthropocene. Demanding greater solidarity.
14.
United Nations Diplomatic Conference of Plenipotentiaries on the Establishment of an International Criminal Court, Official Records, New York 2002, t. II, A/CONR183/13.
Varia
1.
Andrada A.F.S., Boianovsky M., Economic Debates under Authoritarian Regimes: The Case of the Income Distribution Controversy in Brazil in the 1970s, „CHOPE Working Paper” Nr. 2019-12 Duke University.
2.
Annan K., We the Peoples: the role of the United Nations, 21st century, New York 2000.
3.
Avoiding the Worst in Argentina, „The New York Times” z 25 maja 1977 roku.
4.
Basu K., The Republic of Beliefs, A New Approach to ‘Law and Economics’, „Policy Research Working Paper” 2015, World Bank Group, nr 7259.
5.
Blixen S., Patiño N., Un Modelo de Guerra Sucia: El Rol Operativo del OCOA en la Represión, Montevideo 2018.
6.
CELS, Muertos por la represión, Centro de Estudios Legales y Sociales, Buenos Aires 1982.
7.
Conde J. C. M., El Delito de la Desaparición Forzada de Personas como Mecanismo de Protección de los Derechos Humanos, Instituto de Derecho Comparado, 2005.
8.
Coralli A. S., Working Papers: Non-State Actors and Enforced Disappearances: Defining a Path Forward, Geneva 2021, Geneva Academy.
9.
Crahay F., Le décret Nacht und Nebel: faire disparaître les résistants, ASBL Mémoire d’Auschwitz, 2016.
10.
de Greiff P., Repairing the Past: Confronting the Legacies of Slavery, Genocide, & Caste, Proceedings of the Seventh Annual Gilder Lehrman Center International Conference at Yale University, New Haven 2005.
11.
Delgado A., Memory and Truth in Human Rights: The Argentina Case. The Issue of Truth and Memory in the Aftermath of Gross Human Rights Violations in Argentina, 2013, University of South Florida.
12.
El Batallón de Inteligencia 601, Programa Verdad Y Justicia, Infojus, 2015.
13.
Enforced Disappearance as a Tool of Political Repression in Venezuela, Robert F. Kennedy Human Rights & Foro Penal, 2020.
14.
Exile and civil death. Serious impacts of arbitrary deprivation of nationality on individuals defending human rights and opposing the dictatorship in Nicaragua, International Federation for Human Rights, 2023, nr 821a.
15.
Green S., Allende, Castro, and Pinochet: An Analysis of Forms of Address in Political Speeches, 2017, Louisiana State University, LSU Scholarly Repository.
16.
Gross Human Rights Violations in the Context of Social Protests in Nicaragua, Inter-American Commission on Human Rights, 2018.
17.
Informe de la Comisión Nacional Sobre Prisión Política y Tortura, 2005.
18.
Kennedy C. S., The Association for Diplomatic Studies and Training. Foreign Affairs Oral History Project, Ambassador Jack R. Binns, 1990.
19.
Lars J., Political violence against the peasants of the nicaraguan resistance. A socio-
historical analysis, b.m.w., b.d.w., Wydawnictwo Expediente Abierto.
20.
Lehoucq F., Pérez-Liñán A., Regimes, competition, and military coups in Latin America, APSA 2009 Toronto Meeting Paper, 2009.
21.
Mendez J. E., Mariezcurrena J., Human Rights in Latin America and the Caribbean: A Regional Perspective, Human Development Occasional Papers (1992–2007), 2000.
22.
Padilla E., Reveco I., Memorias del Grupo de Antropología Forense y su Aporte al Campo de los Derechos Humanos en Chile, „Actas 5º Congreso Chileno de Antropología”, Colegio de Antropólogos de Chile A. G, San Felipe 2004, t. 5.
23.
Payne L. A., Confessions of Tortures: Reflections from Argentina, Paper presented at the History Workshop and CSVR conference. The IRC: Commissioning the Past, University of Witwatersrand, 11-14 June 1999.
24.
Rasmussen M., Argentina: the end of terrorism through state terrorism, Estudios sobre Terrorismo, 2010.
25.
Scholten A., Bresson J., International Human Rights Law Aspects of Transitional Justice in Brazil. Third Congress of Transitional Justice in Latin America, Barcelona 2016.
26.
Sims C., In Exposing Abuses, Argentine Earns Hate, The New York Times, 29 paź-
dziernika 1995.
27.
Thaler K. M., Political Repression, State-Sponsored Violence, and Risks to Government Opponents in Nicaragua Under the Ortega-Murillo Regime, CeMeCA’s Regional Expert Paper Series, 2022, nr 2.
28.
Treviño J., Abrazos no balazos? The Mexican state-cartel nexus, Texas Public Policy Foundation, January 2025.
29.
Valdes C., Torture Charge Pits Professor Vs. Professor, „The New York Times”
z 8 września 2001 roku.
30.
Vranckx A., A long road towards universal protection against enforced disappearance, International Peace Information Service, 2007.
31.
Yang M., So Near yet So Far: Nicaragua and Costa Rica’s Divergent Fate in Pursuing Democracy, „Lecture Notes in Education Psychology and Public Media. Proceedings of the 4th International Conference on Educational Innovation and Philosophical Inquiries” 2023.