Unia Europejska 2024+

Spis treści:

Wstęp

CZĘŚĆ I. Organizacja i funkcjonowanie Unii Europejskiej

ROZDZIAŁ 1. Teoretyczne aspekty integracji
Piotr Idczak

1.1. Koncepcje i projekty integracyjne
1.2. Teoretyczne modele integracji
1.3. Etapy integracji gospodarczej w ujęciu klasycznym

ROZDZIAŁ 2. Pogłębianie integracji europejskiej. Poszerzanie Wspólnot
Piotr Idczak

2.1. Zmiany traktatowe w ujęciu historycznym
2.1.1. Traktat paryski
2.1.2. Traktaty rzymskie
2.1.3. Jednolity akt europejski
2.1.4. Traktat z Maastricht
2.1.5. Amsterdam i Nicea – kolejne próby reformowania Wspólnot
2.1.6. Długa droga do traktatu lizbońskiego
2.2. Traktaty stanowiące Unię Europejską
2.3. Państwa członkowskie Wspólnot Europejskich
2.3.1. Państwa założycielskie
2.3.2. Rozszerzenia Wspólnot

ROZDZIAŁ 3. System instytucjonalny Unii Europejskiej
Judyta Cabańska, Magdalena Sapała-Maenhout

3.1. Geneza systemu instytucjonalnego UE – od traktatu rzymskiego do lizbońskiego
3.2. Instytucje UE
3.2.1. Rada Europejska
3.2.2. Komisja Europejska
3.2.3. Rada Unii Europejskiej (Rada)
3.2.4. Parlament Europejski
3.2.5. Trybunał Sprawiedliwości UE
3.2.6. Europejski Bank Centralny 
3.2.7. Trybunał Obrachunkowy
3.3. Organy
3.3.1. Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny
3.3.2. Komitet Regionów
3.3.3. Europejski Rzecznik Praw Obywatelskich (Ombudsman)
3.3.4. Europejska Służba Działań Zewnętrznych 
3.3.5. Europejski Bank Inwestycyjny
3.3.6. Europejski Inspektor Ochrony Danych
3.3.7. Europejska Rada Ochrony Danych 
3.3.8. Prokuratura Europejska
3.3.9. Europejskie Centrum Kompetencji w dziedzinie Cyberbezpieczeństwa
3.4. Służby międzyinstytucjonalne
3.5. Agencje

ROZDZIAŁ 4. System prawny i decyzyjny
Magdalena Sapała-Maenhout, Łukasz D. Wróblewski

4.1. Zasady prawa europejskiego 
4.2. Źródła prawa europejskiego
4.2.1. Prawo pierwotne
4.2.2. Prawo wtórne 
4.3. Metody podejmowania decyzji w UE 
4.3.1. Zwykła procedura legislacyjna (ZPL)
4.3.2. Specjalne procedury legislacyjne

ROZDZIAŁ 5. Finansowanie działań Unii Europejskiej
Ewa Małuszyńska

5.1. Bezwzględna i względna wielkość budżetu Unii Europejskiej
5.2. Wieloletni budżet Unii Europejskiej 2021–2027
5.2.1. Wieloletnie ramy finansowe 
5.2.2. Fundusze szczególne 
5.2.3. Next Generation EU – Silniejsza i bardziej odporna Europa
5.2.4. Ochrona finansów Unii Europejskiej
5.3. Zasady gospodarki budżetowej. Sposoby wykonywania budżetu
5.4. Budżet roczny Unii Europejskiej
5.4.1. Wydatki budżetu 2025 r.
5.4.2. Dochody budżetu UE
5.4.3. Dochody budżetu 2025 r.
5.5.  Alokacja dochodów i wydatków budżetu UE według państw członkowskich

CZĘŚĆ II. Integracja gospodarcza w Unii Europejskiej

ROZDZIAŁ 6. Rynek wewnętrzny
Dorota Czyżewska-Misztal

6.1. Geneza i pojęcie rynku wewnętrznego
6.2. Zasady obowiązujące na rynku wewnętrznym
6.3. Cztery swobody rynku wewnętrznego
6.4. Przyszłość jednolitego rynku według raportu Enrico Letty

ROZDZIAŁ 7. Polityka ochrony konkurencji
Magdalena Śliwińska

7.1. Cele i istota ochrony konkurencji w UE
7.2. Polityka konkurencji w odniesieniu do przedsiębiorstw
7.2.1. Zakaz karteli (art. 101 TFUE)
7.2.2. Zakaz nadużywania pozycji dominującej (art. 102 TFUE)
7.2.3. Rozporządzenie o kontroli fuzji przedsiębiorstw
7.3. Regulacje w zakresie polityki konkurencji skierowane do państw członkowskich
7.4. Reformy polityki konkurencji i współpraca międzynarodowa

ROZDZIAŁ 8. Unia gospodarcza i walutowa. Funkcjonowanie strefy euro
Grzegorz Mazur

8.1. Istota unii gospodarczej i walutowej
8.1.1. Korzyści z uczestnictwa w UGiW
8.1.2. Koszty uczestnictwa w UGiW
8.2. Droga do unii gospodarczej i walutowej – perspektywa historyczna
8.2.1. Od traktatów rzymskich do kryzysu gospodarczego lat 70. XX w.
8.2.2. Europejski System Walutowy
8.2.3. Plan Delorsa – w kierunku utworzenia UGiW oraz euro
8.3. Zarządzanie strefą euro
8.4. Wpływ kryzysu gospodarczego na funkcjonowanie unii gospodarczej i walutowej
8.4.1. Pakt na rzecz euro
8.4.2. „Sześciopak”
8.4.3. Traktat o stabilności, koordynacji i zarządzaniu w unii gospodarczej i walutowej (pakt fiskalny)
8.4.4. Europejski Mechanizm Stabilizacji
8.4.5. Unia bankowa
8.4.6. Strefa euro i pandemia COVID-19

ROZDZIAŁ 9. Budowanie konkurencyjności gospodarki Unii Europejskiej
Dorota Czyżewska-Misztal

9.1. Idea konkurencyjności we współczesnej gospodarce światowej
9.2. Założenia i efekty strategii lizbońskiej oraz strategii Europa 2020
9.3. Raport Draghiego i jego recepty na poprawienie konkurencyjności UE

CZĘŚĆ III. Działania Unii Europejskiej

ROZDZIAŁ 10. Wspólna polityka rolna
Piotr Idczak

10.1. Cele i zasady wspólnej polityki rolnej
10.2. Geneza wspólnej polityki rolnej
10.3. Reformowanie wspólnej polityki rolnej
10.4. Finansowanie wspólnej polityki rolnej
10.5. System płatności bezpośrednich
10.6. Różnice w poziomie płatności bezpośrednich
10.7. Wspólna organizacja rynków rolnych
10.8. Rozwój obszarów wiejskich

ROZDZIAŁ 11. Polityka spójności
Ewa Małuszyńska, Ida Musiałkowska

11.1. Statystyczna klasyfikacja regionów Unii Europejskiej
11.2. Geneza polityki regionalnej UE
11.3. Polityka regionalna UE 2021–2027
11.3.1. Umowy partnerstwa
11.3.2. Cele polityki spójności
11.4. Alokacja środków polityki spójności 2021–2027
11.5. Instrumenty finansowe polityki regionalnej Unii Europejskiej
11.5.1. Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego
11.5.2. Europejski Fundusz Społeczny Plus
11.5.3. Fundusz Spójności
11.5.4. Instrument pomocy przedakcesyjnej IPA
11.5.5. Fundusz na Rzecz Sprawiedliwej Transformacji
11.5.6. Instrumenty inżynierii finansowej
11.5.7. Zmiany pakietu legislacyjnego i nowe instrumenty w odpowiedzi na wyzwania unijne
11.6. Ocena polityki spójności

ROZDZIAŁ 12. Małe i średnie przedsiębiorstwa w gospodarce Unii Europejskiej
Ewa Mińska-Struzik, Ida Musiałkowska

12.1. Klasyfikacja i charakterystyka przedsiębiorstw w UE
12.2. Ewolucja polityki wobec małych i średnich przedsiębiorstw w Unii Europejskiej
12.3. Wsparcie dla europejskich MŚP do 2020 roku
12.4. Wsparcie dla europejskich MŚP po 2020 roku
12.5. Wsparcie instytucjonalne działalności MŚP

ROZDZIAŁ 13. Polityka ochrony konsumenta
Magdalena Śliwińska

13.1. Rola polityki ochrony konsumentów w procesie integracji europejskiej
13.2. Prawa konsumenta i rozwój polityki ochrony konsumenta
13.3. Regulacje UE w zakresie ochrony konsumentów
13.3.1. Bezpieczeństwo żywności i innych towarów konsumpcyjnych
13.3.2. Odpowiedzialność za wady
13.3.3. Zapewnienie rzetelnej informacji
13.3.4. Uczciwe warunki umów
13.3.5. Sprzedaż poza siedzibą przedsiębiorstwa
13.3.6. Ochrona podczas urlopu i podróży
13.3.7. Pomoc w rozstrzyganiu sporów transgranicznych
13.3.8. Prawo do zrzeszania i reprezentacji

ROZDZIAŁ 14. Polityka transportowa
Łukasz D. Wróblewski

14.1. Cele i istota wspólnej polityki transportowej
14.2. Ewolucja polityki transportowej
14.2.1. Transport drogowy
14.2.2. Transport kolejowy
14.2.3. Transport morski
14.2.4. Transport lotniczy
14.3. Sieci transeuropejskie

ROZDZIAŁ 15. Polityka ochrony środowiska i klimatu
Piotr Idczak, Łukasz D. Wróblewski

15.1. Ewolucja polityki ochrony środowiska
15.2. Podstawa prawna polityki ochrony środowiska
15.3. Zasady polityki ochrony środowiska
15.4. Regulacje ramowe dotyczące ochrony środowiska
15.5. Instrumenty i programy środowiskowe
15.6. Europejski Zielony Ład
15.7. Zobowiązania międzynarodowe

ROZDZIAŁ 16. Polityka energetyczna
Łukasz D. Wróblewski

16.1. Cele i ewolucja polityki energetycznej UE
16.2. Podstawa prawna polityki energetycznej UE

ROZDZIAŁ 17. Polityka badawczo-rozwojowa
Ewa Mińska-Struzik, Ida Musiałkowska

17.1. Rozwój oraz podstawy prawne i instytucjonalne polityki badawczo-rozwojowej w UE
17.2. Europejska przestrzeń badawcza (EPB) i jej finansowanie
17.2.1. Finansowanie polityki badawczo-rozwojowej w UE w latach 2007–2013
17.2.2. Finansowanie polityki badawczo-rozwojowej w latach 2014–2020
17.2.3. Finansowanie polityki badawczo-rozwojowej w latach 2021–2027
17.2.4. Finansowanie sfery badawczo-rozwojowej oraz innowacji w Unii Europejskiej w ramach polityki spójności

ROZDZIAŁ 18. Polityka społeczna
Maciej Żukowski

18.1. Polityka społeczna w państwach członkowskich UE
18.2. Rozwój unijnej polityki społecznej
18.3. Zakres unijnej polityki społecznej
18.4. Metody polityki społecznej UE
18.4.1. Regulacje prawne
18.4.2. Działania polityczno-koordynacyjne
18.4.3. Fundusze unijne w zakresie polityki społecznej
18.5. Pośredni wpływ integracji europejskiej na politykę społeczną państw członkowskich
18.6. Perspektywy unijnej polityki społecznej

ROZDZIAŁ 19. Polityka imigracyjna i azylowa
Judyta Cabańska

19.1. Polityka imigracyjna
19.2. Polityka azylowa
19.3. Nowy pakt o migracji i azylu
19.4. Integracja obywateli państw trzecich
19.5. Zarządzanie granicami zewnętrznymi

CZĘŚĆ IV. Unia Europejska na arenie międzynarodowej

ROZDZIAŁ 20. Wspólna polityka handlowa
Grzegorz Mazur

20.1. Geneza i zakres wspólnej polityki handlowej Unii Europejskiej
20.2. Instytucjonalny wymiar zarządzania w ramach wspólnej polityki handlowej UE
20.3. Instrumenty wspólnej polityki handlowej UE
20.3.1. Instrumenty taryfowe
20.3.2. Powszechny system preferencji celnych UE (GSP)
20.3.3. Środki ochrony uwarunkowanej
20.3.4. Instrumenty polityki eksportowej
20.4. Wyzwania w zakresie kształtowania wspólnej polityki handlowej

ROZDZIAŁ 21. Polityka rozwojowa
Paweł Frankowski

21.1. Wprowadzenie
21.2. Uwarunkowania historyczne polityki rozwojowej UE
21.3. Uwarunkowania prawne i instytucjonalne polityki rozwojowej Unii Europejskiej
21.4. Instrumenty polityki rozwojowej UE
21.4.1. Instrumenty handlowe w ramach wsparcia rozwojowego
21.4.2. Instrumenty finansowe, Instrument Sąsiedztwa oraz Współpracy Międzynarodowej i Rozwojowej – Globalny Wymiar Europy (NDICI)
21.5. Przyszłość pomocy rozwojowej Unii Europejskiej

ROZDZIAŁ 22. Wspólna polityka zagraniczna i bezpieczeństwa
Judyta Cabańska

22.1. Geneza wspólnej polityki zagranicznej i bezpieczeństwa
22.2. Cele i zasady
22.3. Realizacja wspólnej polityki zagranicznej i bezpieczeństwa – instytucje i instrumenty
22.4. Wspólna polityka bezpieczeństwa i obrony

Spis rysunków i tabel