Superwizja i jakość w żłobku. Jak budować silny zespół i chronić kadrę przed wypaleniem?

Spis treści:

Wprowadzenie

Rozdział 1. Znaczenie jakości opieki w żłobku

1.1. Zakres i obowiązki opiekuna
1.2. Kompetencje zawodowe i społeczne
1.3. Etyka pracy w opiece nad małym dzieckiem
1.4. Współpraca w zespole
1.5. Relacje z rodzicami

Rozdział 2. Istota i cele monitorowania pracy kadry

2.1. Walidacja i audyt standardów
2.2. Monitorowanie a kontrola – podobieństwa i różnice
2.3. Wpływ monitorowania na jakość pracy
2.4. Budowanie kultury informacji zwrotnej w żłobku

Rozdział 3. Narzędzia i metody monitorowania oraz aspekty prawne

3.1. Obserwacja bezpośrednia
3.2. Samoocena personelu
3.3. Badanie satysfakcji rodziców
3.4. Analiza dokumentacji
3.5. Monitoring wizyjny

Rozdział 4. Rozwój zawodowy kadry

4.1. Tworzenie planów rozwoju zawodowego
4.2. Rola dyrektora i zespołu w budowaniu ścieżki rozwoju
4.3. Korzyści konsekwentnego wspierania opiekunów w ich rozwoju
4.5. Modelowanie postaw i wartości kadry przez dyrektora
4.6. Praktyczne wskazówki z zakresu doskonalenia zawodowego

Rozdział 5. Zarządzanie jakością w żłobku

5.1. Budowanie kultury organizacyjnej opartej na współpracy
5.2. Trudne sytuacje i interwencje
5.3. Postępowanie w sytuacjach kryzysowych

Rozdział 6. Superwizja w pracy opiekunki żłobkowej

6.1. Czym jest superwizja
6.2. Superwizor – superwizowany
6.3. Udział przełożonych w superwizji pracowników
6.4. Kroki superwizji
6.5. Zasady etyczne superwizji
6.6. Superwizja w żłobku jako element ochrony przed wypaleniem zawodowym
6.7. Organizacja superwizji w żłobku
6.8. Tematy superwizji w żłobku
6.9. Zagrożenia w procesie superwizji
6.10. Na co zwrócić uwagę organizując superwizję dla opiekunek

Rozdział 7. Superwizja i interwizja jako przestrzeń do refleksji, wymiany doświadczeń i doskonalenia umiejętności w pracy zespołowej na przykładzie koncepcji Bycia razem

7.1. Koncepcja Bycia razem
7.2. Modele pracy zespołowej a Bycie razem  907.3. Zespół wspierający rozwój dziecka – wspólnota celów i działań
7.4. Superwizja i interwizja – szkolenie i rozwój zawodowy w pracy z dziećmi
7.5. Monitorowanie rozwoju dziecka w bieżącej pracy zespołu

Rozdział 8. Wypalenie zawodowe opiekunek żłobkowych a organizacja superwizji

8.1. Specyfika pracy opiekunki żłobkowej a  ryzyko wypalenia zawodowego
8.2. Czym jest wypalenie zawodowe
8.3. Objawy wypalenia zawodowego
8.4. Badania poziomu wypalenia zawodowego osób zawodowo zajmujących się opieką nad małym dzieckiem
8.5. Pomoc psychologiczna w profilaktyce i leczeniu wypalenia zawodowego
8.6. Profilaktyka i terapia wypalenia zawodowego w nurcie terapii skoncentrowanej na rozwiązaniu – SFBT

Rozdział 9. Mentoring kadry żłobkowej

Bibliografia 

Adair, J. (2001). Anatomia biznesu. Budowanie zespołu. Warszawa: Wydawnictwo EMKA.
Anczewska, M., Świtaj, P., Roszczyńska, J. (2005). Wypalenie zawodowe. Postępy Psy-
chiatrii i Neurologii, 14(2), s. 67–77.
Aouil, B., Leźnicka, M., Jachimowicz-Wołoszynek, D., Zaremba, J. (2011). Narażenie 
na ryzyko wypalenia zawodowego a skłonność do zgłaszania się po pomoc psycho-
logiczną. Hygeia Public Health, 46(3), s. 339–354.
Baka, Ł., Basińska, B.A. (2016). Psychometryczne właściwości polskiej wersji oldenbur-
skiego kwestionariusza wypalenia zawodowego (OLBI). Medycyna Pracy. Workers’ 
Health And Safety, 67(1), s. 29–41.
Bąbska,  B.,  Popłońska-Kowalska,  M.  (2014).  Realizacja  procesu  superwizyjnego.  W:  
M.  Grewiński,  B.  Skrzypczak  (red.),  Superwizja  pracy  socjalnej.  Warszawa: 
Wydawnictwo Wyższej Szkoły Pedagogicznej im. Janusza Korczaka. 
Berendt J., Panas M., Lorenc V. (2018), Przywództwo oparte na empatii w systemowych 
zmianach w organizacji. Coaching Review, 10, s. 73–99.
Bobik B. (2018), Zagrożenie wypaleniem zawodowym terapeutów zajęciowych pracu-
jących z osobami z niepełnosprawnością intelektualną, Podstawy Edukacji, T. 11, 
s. 205–220. 
Bowlby, J. (2007). Przywiązanie. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.
Brudnik, M. (2010). Interwencja kryzysowa w szkole. Kryzys sytuacyjny. Forum Oświa-
towe, 2(43), s. 49-65.
Brzezińska,  A.  (2000).  Społeczna  psychologia  rozwoju.  Warszawa:  Wydawnictwo 
Naukowe Scholar.
Chmielewska-Długosz A. (2007), Koleżeńskie doradztwo, czyli o kulturze uczenia się od 
siebie nawzajem, Kraków: Oficyna Wydawnicza Impuls.
Czabała, J.Cz. (2016). Poradnictwo psychologiczne a psychoterapia. Roczniki Psycholo-
giczne, 19(3), s. 519–533.164 Bibliografia
Doroszuk, T. (2018), Oblicza i znaczenia współpracy we wczesnym wspomaganiu roz-
woju dziecka, Niepełnosprawność. Dyskursy Pedagogiki Specjalnej, 30, s. 106–121.
Furness, S., Gilligan, P. (2004). Fit for purpose: Issues from practice in supervision in 
childcare social work. Child & Family Social Work, 9(1), 29–38. https://doi.org/10.
1111/j.1365-2206.2004.00313.
Gajdzica, Z., Widawska, E., Byra, S., Domagała-Zyśk, E., Jachimczak, B., Piotrowicz, R. 
(2025). Ocena funkcjonalna dziecka w okresie wczesnego i średniego dzieciństwa 
–  Skrining  Rozwoju  Małego  Dziecka  (SMRD),  założenia,  pomiar,  zastosowanie. 
Kraków: Wydawnictwo AT.
Gembalska-Kwiecień, A., Żurakowski, Z. (2016). Przyczyny i skutki wypalenia zawodo-
wego. Zeszyty Naukowe Politechniki Śląskiej, Seria: Organizacja i Zarządzanie, 
92, s. 73–83.
Gembalska-Kwiecień, A., Ignac-Nowicka, J. (2015). Wypalenie zawodowe – charakte-
rystyka zjawiska. Sposoby przeciwdziałania. Systemy Wspomagania w Inżynierii 
Produkcji, 3(12), s. 54–68.
Glińska-Neweś,  A.,  Sudolska,  A.,  Wińska,  J.,  Furmańska-Maruszak,  A.  (2017).  
How positive relationships at work stimulate the innovation orientation of social 
enterprises  and  for-profit  organizations.  Annales  Universitatis  Maria  e  Curie-
-Skłodowska, 51(3), s. 25–37.
Głodkowska, J. (2018). Dziecko Osobą-personalistyczne odczytywanie kanonów wcze-
snego wspomagania rozwoju dziecka. W: J. Głodkowska, I. Konieczna, R. Piotro-
wicz, G. Walczak (red.), Interdyscyplinarne konteksty wczesnej interwencji, wcze-
snego wspomagania rozwoju dziecka (17–31). Warszawa: Wydawnictwo Akademii 
Pedagogiki Specjalnej. 
Golonka,  K.  (2019).  Wypalenia  Zawodowe  –  Przyczyny,  Konsekwencje,  Sposoby 
Przeciwdziałania.  https://Ruj.Uj.Edu.Pl/Xmlui/Bitstream/Handle/Item/129904/
Golonka_Wypalenia_Zawodow  E_Przyczyny_Konsekwencje_2019.Pdf?Sequence-
=1&Isallowed=Y/ Dostęp: 27.07.2023.
Golonka, K. (2019). Wypalenia zawodowe: przyczyny, konsekwencje, sposoby przeciw-
działania. W: Repozytorium Uniwersytetu Jagiellońskiego.
Grycman M., Jerzyk M., Bucyk M. (2020), Model aktywny. Komunikacja wspomaga-
jąca i alternatywna, Kwidzyń: Stowarzyszenie Rehabilitacyjne Centrum Rozwoju 
Porozumiewania.
Guralnick, M.J. (2011). Why early intervention works: A systems perspective. Infants  
& Young Children, 24(1), 6–28. https://doi.org/10.1097/IYC.0b013e3182002cfe.
Hansen, A. (2018). W zdrowym ciele zdrowy mózg. Kraków: Wydawnictwo Znak. 
Henderson  P.,  Holloway  J.,  Millar  A.  (2014).  Jak  zostać  superwizorem  w  zawodach 
nakierowanych na wspieranie i pomaganie, W: A Sołtys (red.), Superwizja w prak-
tyce. Warszawa: Centrum Rozwoju Zasobów Ludzkich.
https://ptsps.pl/organizacja/dokumenty/kodeks-etyczny-osoby-superwizujacej-prace-
socjalna-ptsps/25.02.2025.165 Bibliografia
https://streswpracy.pip.gov.pl/docs/wypal_wyzwanie-dla-pracow_-i-pracodaw_-art.
pdf/12.03.2026.
Jaroszewski, M. (2014). Miejsce pojęcia „Wsparcie Psychologiczne” w słowniku zawo-
dowym  psychologów  i  pedagogów  praktyków.  Warmińsko-Mazurski  Kwartalnik 
Naukowy, Nauki Społeczne, 1, s. 71–84. 
Kielin, J. (2013). Superwizja. W: J. Kielin, K. Klimek-Markowicz (red.), Krok po kroku, 
Sopot: GWP.
Kmita,  G.  (2013),  Od  zaciekawienia  do  zaangażowania.  O  rozwoju  samoregulacji 
w interakcjach z rodzicami niemowląt urodzonych skrajnie wcześnie, przedwcze-
śnie i o czasie. Warszawa: Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego.
Kosman,  T.  (2013).  Założenia  terapii  skoncentrowanej  na  rozwiązaniach  (TSR). 
Warmińsko-Mazurski Kwartalnik Naukowy, Nauki Społeczne, 1, s. 9–26.
Kraczla,  M.  (2013).  Wypalenie  zawodowe  jako  efekt  długotrwałego  stresu.  Zeszyty 
Naukowe Wyższej Szkoły Humanitas. Zarządzanie, s. 61–89. 
Lencioni,  P.  (2016).  Przezwyciężanie  pięciu  dysfunkcji  pracy  zespołowej.  Warszawa: 
Wydawca MT Biznes.
Łuszczyńska,  M.  (2021).  Superwizja  w  zawodach  wsparcia  społecznego.  Rozważania 
teoretyczne, empiryczne i implikacje praktyczne. W: B. Sordyl-Lipnicka, K. Woj-
tanowicz (red.), Superwizja w zawodach wsparcia społecznego. Rozważania teore-
tyczne, empiryczne i implikacje praktyczne. Praca Socjalna w Teorii i Działaniu, 
5, s. 63–78. DOI: http://dx.doi.org/10.15633/9788374389006.06.
Macieńko, M. (2017). Profilaktyka wypalenia zawodowego. Innowacje Psychologiczne. 
Studenckie Czasopismo Naukowe, 6(1), s. 64–68.
Mańkowska,  B.  (2020).  Superwizja.  Jak  chronić  się  przed  wypaleniem  zawodowym 
i utratą zdrowia. Warszawa: Wydawnictwo Wolters Kluwer.
Marynowicz-Hetka E. (2005), Towarzyszenie w rozwoju dziecku i jego rodzinie. Kilka 
uwag  na  rozpoczęcie  debaty.  W:  H.  Mazur,  A.  Rudyk,  L.  Telka  (red.),  Wspólnie 
z dziećmi. O wspieraniu rozwoju małego dziecka. Praktyka i teoria. Łódź: Oficyna 
Wydawnicza Tercja.
Maslach, C. (1996). Wypalanie się: utrata troski o człowieka. W: P. Zimbardo, F. Ruch 
(red.), Psychologia i życie. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, s. 624–628.
Mazur, H. (2017). Żłobek – współpraca ze środowiskiem społecznym na rzecz wspie-
rania dziecka i rodziny. Przykład łódzkich żłobków. Nauki o wychowaniu. Studia 
interdyscyplinarne, 2(5), s. 176–184.
Mizerska, R., Pinkowska-Zielińska, H. Jankiewicz, A., Modrzyńska, D., Kostrzewski, M., 
Wojtysiak, S. (2018). Psychoterapia. Vademecum. Warszawa: Oficyna Ingenium.
Morrison,  T.  (2001).  Staff  supervision  in  social  care.  Shoreham-by-Sea:  Pavilion 
Publishing.
Olechowska,  A.  (2024).  Rozwój  superwizji  edukacyjnej  w  instytucjach  oświatowych. 
W:  A.  Olechowska,  J.  Siemionow,  Superwizja  edukacji  włączającej.  Warszawa: 
Wydawnictwo APS. 166 Bibliografia
Ostrowska, M., Michcik, A. (2013). Wypalenie zawodowe – przyczyny, objawy, skutki, 
zapobieganie. Bezpieczeństwo Pracy, 8, s. 22–25.
Piotrowicz, R. (2013). Male dziecko dużo pomysłów. Wczesna interwencja. W: Zespół 
Downa  w  XXI  wieku  (23–55).  Warszawa:  Stowarzyszenie  Rodzin  i  Opiekunów 
Osób z zespołem Downa Bardziej Kochani. 
Piotrowicz R. (2017). Bycie razem – troska i akceptacja rodzicielska. W: Piotrowicz R. 
(red.), Małe dziecko. Troska, akceptacja, bezpieczeństwo, uczenie (24–42). War-
szawa: Wydawnictwo APS. 
Piotrowicz  R.  (2016).  Bycie  razem  –  fundamentem  procesu  wspomagania  rozwoju 
dziecka.  W:  R.  Piotrowicz,  M.  Walkiewicz-Krutak  (red.),  Małe  dziecko  –  dużo 
pomysłów.  Wybrane  obszary  wspomagania  rozwoju  dziecka  (11-30).  Warszawa: 
Wydawnictwo APS.
Poradnik o standardach (2025) Standardy opieki – najmlodsi.pl.
Podręcznik dla kadry zarządzającej instytucjami opieki (2025), Strefa Wiedzy – naj-
mlodsi.pl.
Podręcznik dla gmin (2025), Strefa Wiedzy – najmlodsi.pl.
Reis-Jorge, J. (2014). Teoretyczne podstawy superwizji – koncepcja, modele, rodzaje 
i formy. W: M. Ferreira, M. Grewiński, J. Reis-Jorge (red.). Superwizja jako instru-
ment rozwoju zawodowego w służbach społecznych. Warszawa: Mazowieckie Cen-
trum Polityki Społecznej Wyższa Szkoła Pedagogiczna im. Janusza Korczaka. 
Sęk, H. (2010). Wypalenie zawodowe. Przyczyny i zapobieganie. Warszawa: Wydaw-
nictwo Naukowe PWN.
Siegel, D.J., Bryson, T. P. (2015). Potęga obecności. Warszawa: Mamania.
Strelau, J. (1985). Temperament, osobowość, działanie. Warszawa: PWN.
Sundman, P., Wheeler, J., Schwab, M., Van Der Hoorn, S., Cabie, M.CH., Pakrosnis, R., 
Wolf, F., Dierolf, K., Hjerth, M. (2022). Założenia teoretyczne podejścia skoncen-
trowanego na rozwiązaniu. Bod–Books On Demand (polskie tłumaczenie EBTA).
Szczukiewicz, A. (2018). Oczekiwania od pomocy psychologicznej–percepcja zawodu 
psychologa.  Innowacje  Psychologiczne.  Studenckie  Czasopismo  Naukowe,  7(1),  
s. 4–15.
Szczukiewicz, P. (2005), O pomaganiu i psychoterapeutach. Kształtowanie się postaw 
wobec profesjonalnej pomocy psychologicznej, Lublin: Wydawnictwo UMCS.
Szmagalski, J. (2021). Superwizja w zawodach wsparcia społecznego. Rozważania teo-
retyczne, empiryczne i implikacje praktyczne. W: Superwizja w zawodach wspar-
cia  społecznego.  Rozważania  teoretyczne,  empiryczne  i  implikacje  praktyczne, 
red. B. Sordyl-Lipnicka, K. Wojtanowicz, Praca Socjalna w Teorii i Działaniu, 5, 
s. 11–30. DOI: http://dx.doi.org/10.15633/9788374389006.02.
Szydłowka, M.J., Piaseczna, A.H. (2022). Wypalenie zawodowe – analiza skutecznych 
metod przeciwdziałania. Współczesne Problemy Zarządzania, 2 (21), s. 49–61.167 Bibliografia
Telka, L. (2020). O towarzyszeniu dziecku w rozwoju – zarys koncepcji wychowania 
w żłobku. Problemy Wczesnej Edukacji, 49(2), s. 71–80.
Trevarthen, C. (2011). What young children give to their learning, making education 
work to sustain the soul. European Early Childhood Education Research Journal, 
19(2), s. 173–193. https://doi.org/10.1080/1350293X.2011.574405.
Twardowski, A. (2012). Wczesne wspomaganie rozwoju dzieci z niepełnosprawnościami 
w środowisku rodzinnym. Poznań: Wydawnictwo Naukowe UAM.
Winnicott, D. W. (2011). Dziecko, jego świat i relacje z otoczeniem. Warszawa: Wydaw-
nictwo Naukowe PWN.
Wyderka,  M.,  Kowalska,  H.,  Szeląg,  E.  (2009).  Wypalenie  zawodowe  jako  problem 
występujący wśród pielęgniarek. Pielęgniarstwo Polskie, (4), s. 265–275.
Znańska-Kozłowska,  K.  (2013).  Wypalenie  zawodowe  –  pojęcie,  przyczyny  i  objawy. 
Zeszyty Naukowe Wyższej Szkoły Humanitas Zarządzanie.
Żak, A. Skuteczność podejścia skoncentrowanego na rozwiązaniach w kontekście psy-
chiatrycznym.  W:  https://psychologiawpraktyce.pl/artykul/skutecznosc-podejscia-
-skoncentrowanego-na-rozwiazaniach-w-kontekscie-psychiatrycznym/, dostęp: 
26.01.2026.
https://streswpracy.pip.gov.pl/docs/wypal_wyzwanie-dla-pracow_-i-pracodaw_-art.pdf