Samoobrona i obrona cywilna ludności w razie konfliktu zbrojnego w Polsce

Spis treści:

Wprowadzenie

Rozdział 1. Od bezpieczeństwa międzynarodowego do bezpieczeństwa obywatelskiego

1.1. Wprowadzenie
1.2. Bezpieczeństwo międzynarodowe
1.3. Bezpieczeństwo narodowe
1.4. Bezpieczeństwo Polski
1.5. Bezpieczeństwo lokalne
1.6. Bezpieczeństwo obywatelskie

Rozdział 2. Charakterystyka wybranych konfliktów zbrojnych oraz ról ich uczestników

2.1. Wprowadzenie
2.2. Charakterystyka wybranych konfliktów zbrojnych XX wieku
2.3. Wybrane konflikty zbrojne XXI wieku
2.4. Uczestniczący w wojnach – ich prawa, obowiązki oraz odpowiedzialność za zbrodnie wojenne
2.5. Sytuacja ludności cywilnej podczas konfliktu zbrojnego
2.6. Rola ONZ w utrzymaniu pokoju

Rozdział 3. Obrona cywilna

3.1. Wprowadzenie
3.2. Obrona cywilna w wybranych krajach
3.3. Obrona cywilna w Polsce
3.4. Pasywna obrona cywilna na wypadek konfliktu zbrojnego
3.5. Aktywna obrona cywilna na wypadek konfliktu zbrojnego
3.6. Nowe regulacje prawne

Rozdział 4. Koncepcja "Complex Civil Defence"

4.1. Wprowadzenie
4.2. Koncepcja Totalnej Obrony Narodowej – przegląd i analiza
4.3. Edukacja obronna społeczeństwa
4.3. Powszechne szkolenie wojskowe
4.4. Dostęp do broni
4.5. Czy polskie społeczeństwo gotowe jest na konflikt zbrojny?
4.6. Budowa struktur obronnych społeczeństwa – koncepcja "Complex Civil Defence"

Podsumowanie
Bibliografia
Spis fotografii, wykresów i rysunków

Adamkiewicz J., Potencjał obrony cywilnej w systemie obronnym polski, „Systemy Logistyczne Wojsk”, Nr 53/ 2020.
Artykuł 5. Traktatu Północnoatlantyckiego, Waszyngton, 4 kwietnia 1949 r.
Artykuł 7. Traktatu Północnoatlantyckiego, Waszyngton, 4 kwietnia 1949 r.
Biała Księga Bezpieczeństwa Narodowego Rzeczpospolitej Polskiej, Warszawa 2013.
Berkowitz L., Le Page A., Weapons as aggression-eliciting stimuli, „Journal of Personality and Social Psychology”, Nr 7/1967.
Bielawski P., Obrona cywilna w systemie bezpieczeństwa narodowego RP, Warszawa 2019.
Bieleń S., Bezsilność prawa wobec przemocy, [w:] A. Szcześniak i in., Przegrana wojna. Konflikt na Ukrainie, beneficjenci i bankruci, Wrocław 2022.
Bień-Kacała A., Bezpieczeństwo w Konstytucji RP z 1997 r. – wstępna diagnoza, „Przegląd Prawa Konstytucyjnego”, Nr 2 (24) 2015.
Blicharz J., Udział polskich organizacji pozarządowych w wykonywaniu zadań administracji publicznej, Kolonia Limited 2005.
Blikowska J., Dwunastolatek zastrzelił kolegę, „Rzeczpospolita” z 3 listopada 2015 r.
Boć J., O bezpieczeństwie wewnętrznym, [w:] Bezpieczeństwo wewnętrzne w działaniach terenowej administracji publicznej, A. Chajbowicz, T. Kocowski (red.), Wrocław 2009.
Bogusz J., Kosyrz Z., Kształtowanie postaw patriotyczno-obronnych młodzieży, Warszawa 1979.
Bolkowska Z., Skowronek C., Rezerwy państwowe. Funkcje, organizacja, ekonomika, Warszawa 1997.
Buczkowski M., Stawić czoła wojnie, Warszawa 2025.
Budzisz M., Obywatelska armia Rzeczypospolitej. Ani branka, ani służba, Warszawa 2024.
Burnham G., Lafta R., Doocy S., Roberts L., Mortality after the 2003 invasion of Iraq: a crosssectional cluster sample survey, “The Lancet”, Vol. 368, No. 9545, 2006. 
Chojnowski L., Bezpieczeństwo międzynarodowe. Aspekty instytucjonalne i organizacyjne, Słupsk 2017.
Cieślarczyk M., Kultura bezpieczeństwa i obronności, Siedlce 2010.
Combik P., Jaskulak K., Kłosowski K., Libera T., Miedzińska I., Rypina  M., Siudecki J., Skorczyńska E., Trela M., Wajda P., Wierzbowski M., Zawadzka P., Ustawa o transporcie kolejowym, Warszawa 2022.
Cyprian T., Sawicki J., Prawo norymberskie. Bilans i perspektywy, Warszawa–Kraków 1948.
Czapliński W., Wyrozumska A., Prawo międzynarodowe publiczne. Zagadnienia systemowe, Warszawa 2014.
Czuba A., Chełchowski W., Preppersi. Przygotowani do przetrwania, Warszawa 2022.
Czupryński A., Cel poznawczy i utylitarny w naukach o bezpieczeństwie, [w:]  A. Czupryński, B. Wiśniewski, R. Zboina (red.), Nauki o bezpieczeństwie. Wybrane problemy badań,  Józefów 2017.
Czuryk M., Bezpieczeństwo jako dobro wspólne, „Zeszyty Naukowe KUL” 61(2018), nr 3(243). 
Czyżak M., Odrębność polskiego prawa karnego wojskowego wobec prawa karnego powszechnego, Warszawa 2010.
Darczewska J., Anatomia rosyjskiej wojny informacyjnej. Operacja krymska – studium przypadku, Warszawa 2014.
Dawidczyk A., System bezpieczeństwa narodowego Rzeczypospolitej Polskiej, Warszawa 2012.
Depa-Wasiłek W., Prawo dostępu do broni palnej obywateli polskich w świetle unormowań prawnych i bezpieczeństwa, „Przegląd Geopolityczny” nr 27.
Depczyński  R.P.  (red.),  Edukacja  patriotyczna  młodzieży.  100  lat  Korpusu  Kadetów.  100  lat odzyskania niepodległości, Gdynia 2018.
Depczyński  R.P.  (red.),  Edukacja  patriotyczna  młodzieży.  Szkoła  Rycerska,  Korpusy  Kadetów, Ogólnokształcące Licea Wojskowe, Klasy mundurowe, Warszawa 2013.
Depczyński R.P. (red.), Edukacja patriotyczna młodzieży. Kadeci w walce o wolność i pokój na świecie, Warszawa 2014.
Depczyński R.P., Siły pokojowe ONZ wobec współczesnych konfliktów zbrojnych. Liban – studium przypadku, Gdynia 2012.
Depczyński R.P., Kacprzak P., Nowaczyk H., Amerykańskie koncepcje wojny psychologicznej XX w. Studium analityczno-porównawcze z perspektywy 35 lat od zakończenia zimnej wojny, Gdynia/Starogard Gdański 2024.
Depczyński R.P., Pszczoła J., Zasady odpowiedzialności żołnierzy za przestępstwa wojskowe, Gdynia 2015.
Dunaj B. (red.), Popularny słownik języka polskiego, Warszawa 2000.
Dyrda A. (red.), Teoria i filozofia prawa , Warszawa 2021.
Dziekan M.M., Historia Iraku, Warszawa 2002.
Dziemianko Z., Organizacje pozarządowe w systemie bezpieczeństwa narodowego, „Przegląd Naukowo-Metodyczny. Edukacja dla Bezpieczeństwa” nr 2/2008.
Dziubek I., Edukacja obronna w Polsce, Poznań 2013.
Falkowski Z., Marcinko M. (red.), Międzynarodowe prawo humanitarne konfliktów zbrojnych, Warszawa 2014.
Fehler W., O pojęciu bezpieczeństwa państwa, [w:] W. Śmiałek, J. Tymanowski (red.), Bezpieczeństwo państw i narodów w procesie integracji europejskiej, Toruń 2002.
Frankowski P., Przygotowani przetrwają. Survival miejski, Warszawa 2017.
Filar M. (red.), Kodeks karny. Komentarz, Warszawa 2016.
Filar M., Prawo posiadania broni palnej, jako obywatelskie prawo podmiotowe, [w:] Teoria prawa. 
Filozofia prawa. Współczesne prawo i prawoznawstwo, Toruń 1998.
Fischer D., Nonmilitary aspects of security: a systems approach, Geneva 1993.
Gierszewski J., Osmólska I. (red.), Bezpieczeństwo personalne i strukturalne w trakcie zmian kulturowych, Warszawa 2021.
Górka-Winter B., Operacja stabilizacyjna NATO w Afganistanie, „Sprawy Międzynarodowe”, Nr 3/2006.
Górska-Rożej K., System Obronny Rzeczypospolitej Polskiej i jego zagrożenia jako fundament obronności państwa, Warszawa 2015.
Gronowska B., Jasudowicz T., Mik C., Prawa człowieka – dokumenty międzynarodowe, Toruń 1993.
Grudniewski J.G., Totalna obrona narodowa. Obronna doktryna wojenna. Jak Polska ma zachować swoją suwerenność leżąc między mocarstwami: Rosją, a Niemcami?, Warszawa 2019.
Gruszczak A., Hybyrdowość współczesnych wojen – analiza krytyczna, [w:] W. Sokała, B. Zapała (red.), Asymetria i hybrydowość – stare armie wobec nowych konfliktów , Warszawa 2011.
Gruszko K., Rola organizacji międzynarodowych w kreowaniu globalnego ładu międzynarodowego, [w:]  E.  Haliżaka,  M.  Pietrasia  (red.),  Poziomy  analizy  stosunków  międzynarodowych, Warszawa 2013.
Gryz J., Bezpieczeństwo państwa. Władza, polityka, strategia, Warszawa 2013.
Gubiński A., Wyłączenie bezprawności czynu, Warszawa 1961.
Gubiński M.A., Wyłączenie bezprawności czynu, Warszawa 1961. 
Haliżak E., Kuźniar R., Rocznik strategiczny 2008/2009, Warszawa 2009.
Hermeliński W., Bezpieczeństwo publiczne a prawo jednostki do prywatności, „Palestra” 2013, nr 1–2. 
Misiuk A., Administracja porządku i bezpieczeństwa publicznego, Warszawa 2008.
Hernandez-Połczyńska A., Procedury specjalne Rady Praw Człowieka ONZ, Warszawa 2019.
Hoga J., Do broni, Warszawa 2022.
Jabłońska-Bonca J., Prywatna ochrona bezpieczeństwa. Koncepcje – podmioty – zadania – normy – konteksty, Warszawa 2017.
Jabłoński M. (red.), Identyfikacja granic wolności i praw jednostki – prawnoporównawcza analiza tożsamego przypadku pod kątem praktyki stosowania prawa amerykańskiego i polskiego, Wrocław 2016.
Jagusiak B., Bezpieczeństwo socjalne współczesnego państwa, Warszawa 2015.
Jakubczak R., Flis J. (red.), Bezpieczeństwo narodowe Polski w XXI wieku. Wyzwania i strategie, Warszawa 2006.
Jakubczak R., Skrabacz A., Gąsiorek K. (red.), Obrona  narodowa  w  tworzeniu  bezpieczeństwa Polski w XXI wieku, Warszawa 2008.
Jakubczak R., Powszechna obrona terytorialna w bezpieczeństwie narodowym, Warszawa 2020.
Jakubczak R. (red.), Współczesna obrona narodowa, Warszawa 2020.
Jakubczak J., Marczak J., Obrona terytorialna Polski na progu XXI wieku, Warszawa 1998.
Jakubowski R., Użycie broni palnej. Interpretacje prawne i praktyczne, Słupsk 1999.
Jałoszyński K., Obrona cywilna w systemie bezpieczeństwa narodowego, Warszawa 2012.
Jastrzębski D., O problemie prawa obywateli do bezpieczeństwa publicznego [w:] E. Ura, K. Rajchel, M.  Pomykała,  S.  Pieprzny  (red.),  Bezpieczeństwo  wewnętrzne  we  współczesnym  państwie, Rzeszów 2008.
Kacprzak P., Szwecja i jej siły morskie w latach 1939–1972, „Komunikaty Instytutu Bałtyckiego”, R. XLIII-XLIV, zeszyt 47, Gdańsk 2008.
Kaczmarek B., Bezpieczeństwo międzynarodowe w XXI wieku, Warszawa 2018.
Kalinowski R., Obrona cywilna w Polsce, Siedlce 2011.
Kalinowski R., Obrona cywilna w systemie bezpieczeństwa ludności Rzeczypospolitej Polskiej, [w:] M. Kozielska (red.), „Przegląd Naukowo-Metodyczny” Rok X, nr 2 (35).
Kalinowski R., Teoria i praktyka szkolenia w obronie cywilnej, [w:] M. Kozielska (red.), „Przegląd Naukowo-Metodyczny Rok XII”, nr 3 (44).
Kamiński T., Międzynarodowy Trybunał Karny: geneza, struktura, działalność, Warszawa 2010.
Karpowicz J., Obrona cywilna i zarządzanie kryzysowe, Warszawa 2015.
Kasprzak  J.,  Brywczyński  W.,  Nielegalne  posiadanie  broni  i  amunicji.  Studium  prawno-kryminalistyczne, Białystok 2013.Bibliografia 334
Kitler W. (red.), Obrona cywilna (niemilitarna) w obronie narodowej III RP, Warszawa 2001.
Kitler W. (red.), Samorząd terytorialny w obronie narodowej Rzeczypospolitej Polskiej, Warszawa 2005.
Kitler W., Skrabacz A., Bezpieczeństwo ludności cywilnej. Pojęcie, organizacja i zadania w czasie pokoju, kryzysu i wojny, Warszawa 2010.
Kitler W., Bezpieczeństwo narodowe RP. Podstawowe kategorie, uwarunkowania, system, Warszawa 2011.
Kolasa J., Międzynarodowy Trybunał Sprawiedliwości w systemie Organizacji Narodów Zjednoczonych, Wrocław 2003.
Kołodziejak Z. (red.), Rezerwy, konflikty, obrona , Warszawa–Poznań 1989.
Kołpaczyński  E.,  Przygotowanie  ochrony  ludności  przed  zagrożeniami  podczas  pokoju  i  wojny, Gdynia 2022 (rozprawa doktorska).
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. z 1997 r. Nr 78, poz. 483).
Konwencja  dotycząca  polepszenia  losu  rannych  i  chorych  w  siłach  zbrojnych  na  lądzie,  art. 3, 1949.
Konwencja dotycząca polepszenia losu rannych, chorych i rozbitków Sił Zbrojnych na morzu, art. 3, 1949.
Kostecki W., Zaawansowane zapobieganie konfliktom , Warszawa 2011.
Koziej S., Obronność Rzeczypospolitej Polskiej w latach 1989–2009, Warszawa 2010.
Koziej S., Teoria bezpieczeństwa narodowego. Podręcznik akademicki, Warszawa 2011.
Koziej S., Rozważania o bezpieczeństwie T. 1, Warszawa 2016.
Koziej S., Wstęp do teorii i historii bezpieczeństwa, Warszawa/Ursynów 2010, skrypt internetowy.
Kozłowski K., Kształtowanie świadomości obronnej społeczeństwa, Warszawa 2019.
Kubowicz M., Rozwój broni palnej i jej użycie w Polsce, „Security, Economy and Law”, Nr 1/2020 (XXVI), Kraków 2020.
Kuczyński M., Krwawiąca Europa. Konflikty zbrojne i  punkty zapalne w latach 1990–2000: tło historyczne i stan obecny, Warszawa 2001.
Kruszyński  M.,  Wiśniewski  R.  (red.),  Edukacja  patriotyczna  młodzieży.  Społeczna  świadomość obronna – diagnoza, Dęblin 2022.
Kula E., Zarządzanie bezpieczeństwem publicznym i obroną cywilną, Warszawa 2016.
Kulisz Z., Bezpieczeństwo państwa w ujęciu systemowym, Radom 2009.
Laprus M. (red.), Leksykon wiedzy wojskowej, Warszawa 1979.
Lasota J., Zasady sztuki wojennej, Warszawa 2020.
Leśniewski M., Pustynna Burza. Wojna w Zatoce Perskiej 1990–1991, [w:] A. Bartnicki (red.), Zarys dziejów Afryki i Azji. Historia konfliktów , Warszawa 2000.
Łoś R., Regina-Zacharski J., Współczesne konflikty zbrojne, Warszawa 2015.
Lott  Jr.  L.R.,  More  Guns,  Less  Crime:  Understanding  Crime  and  Gun  Control  Laws,  3rd  ed., Chicago 2013.
Łupkowski W., Słownik terminów z zakresu bezpieczeństwa narodowego, Warszawa 2002.
Makowski J. (red.), „Zbiór dokumentów”, Nr 3-4, Warszawa 1946.
Marczak J., Powszechna ochrona i obrona narodowa, [w:] R. Jakubczak (red.), Współczesna obrona narodowa, Warszawa 2020.
Markowski J., Polska w operacjach pokojowych. Operacje pokojowe ONZ, Warszawa 1994.
Marszałek M., Konflikty zbrojne w  XXI wieku, [w:] M. Marszałek, M. Gębska, D. Majchrzak, M.  Borys,  Podstawy  bezpieczeństwa  międzynarodowego.  Wymiar  militarny  i  konfliktów zbrojnych, Warszawa 2020.
Marszałek M., Sojusznicza operacja „Allied Force”. Przebieg – ocena – wnioski, Toruń 2009.
Marszałek M., Wojny nieregularne. Przeszłość i przyszłość. Doświadczenia i wnioski, Warszawa 2016.
Menkes M., Międzynarodowe prawo handlu bronią, Warszawa 2010.
Michnik W., Długa droga do wojny – USA i przyczyny II wojny w Zatoce Perskiej, Kraków 2007.
Misiuk A., Administracja porządku i bezpieczeństwa publicznego, Warszawa 2008.
Moczuk  E.,  Postrzeganie  bezpieczeństwa  publicznego  w  środowisku  lokalnym.  Raport  z  badań sondażowych, Rzeszów 2003.
Morgenthau H.J., Politics among nations: the struggle for power and peace, New York 1993.
Nowak E., Edukacja obronna w systemie bezpieczeństwa narodowego, Warszawa 2018.
Nye jr. J.S., Konflikty międzynarodowe. Wprowadzenie do teorii i historii, Warszawa 2009.
Olejarz  T.,  Obrona  cywilna  w  systemie  obronnym  państwa,  „Modern  Management  Review”,  Nr 21/2014.
Opaliński  B.,  Rozdzielenie  kompetencji  władzy  wykonawczej  między  Prezydenta  RP  oraz  Radę Ministrów na tle Konstytucji RP z 1997 roku, Warszawa 2012.
Palka P., O prawno-kryminalistycznej problematyce broni palnej słów kilka, „Przegląd Policyjny” 1997, nr 4.
Panek B., Bezpieczeństwo Europy w II i III dekadzie XXI wieku. Zagrożenia i wyzwania, Warszawa 2020.
Perdion  W.,  Ciekanowski  Z.,  Sposoby  i  mechanizmy  zachowania  bezpieczeństwa  w  państwie, Edukacja dla Bezpieczeństwa, „Przegląd Naukowo-Metodyczny WSzB” 2017 nr 2 (35).
Piątek Z., Bezpieczeństwo wewnętrzne państwa w ujęciu systemowym, Warszawa 2016.
Pieprzny S., Prawo do bezpieczeństwa w Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, [w:] R.M. Czarny, K.  Spryszak  (red.),  Państwo  i  prawo  wobec  współczesnych  wyzwań.  Problemy  administracji, zarządzania i ekonomii. Księga Jubileuszowa Profesora Jerzego Jaskierni, Toruń 2012.
Popularna Encyklopedia Powszechna, Kraków 1997, tom 19.
Poznaniak  W.,  Społeczno-psychologiczne  aspekty  posiadania  broni,  „Ruch  Prawniczy,  Ekonomiczny i Socjologiczny”, LXV/2003.
Prokop K., Konstytucyjne podstawy bezpieczeństwa narodowego – kilka uwag krytycznych, Białystok 2021.
Rajchel K., Bezpieczeństwo i porządek publiczny – wybrane aspekty, [w:] M. Czarny, K. Spryszak (red.),  Państwo  i  prawo  wobec  współczesnych  wyzwań.  Problemy  administracji,  zarządzania i ekonomii. Księga Jubileuszowa Profesora Jerzego Jaskierni, Toruń 2012.
Roth J.P., The Geneva Conventions of 1949 and their Additional Protocols: A Commentary, Oxford 2011.
Rzymski Statut Międzynarodowego Trybunału Karnego sporządzony w Rzymie dnia 17 lipca 1998 r. (Dz. U. z dnia 9 maja 2003 r.).
Sikora K., Istota, zasady i struktura obrony cywilnej RP, „Studia Luridica Lublinesia”, Nr 1/2015.
Smolarek  K.,  Analiza  historyczno-prawna  wyłączenia  odpowiedzialności  karnej  podwładnego działającego  na  rozkaz  przełożonego  w  prawie  karnym,  „Zeszyty  Naukowe  WSOWL”,  Nr 2/2013.
Stankiewicz J., System ochrony ludności i obrony cywilnej w Polsce, Warszawa 2018.
Stańczyk  J.,  Prawnomiędzynarodowe  aspekty  interwencji  humanitarnej  w  Kosowie  i  problem poszanowania suwerenności, „Studia Społeczno-Polityczne”, Nr 5/2008.
Staśkiewicz U., Przygotowania obronne społeczeństwa polskiego. Wybrane aspekty, Warszawa 2020.
Stępień J., Bezpieczeństwo wewnętrzne państwa. Zarys teorii, Kraków 2015.
Stochaj J., Ochrona ludności i obrona cywilna w systemie bezpieczeństwa narodowego, Waszawa 2020.
Stone J., The Laws of War in the Vietnam War, „Journal of Military History”, Nr 70(3) 2006.
Strategia Bezpieczeństwa Narodowego Rzeczypospolitej Polskiej, Warszawa 2020.
Sykulski L., Geopolityka a bezpieczeństwo Polski, Warszawa 2018.
Symonides J. (red.), Organizacja Narodów Zjednoczonych. Bilans i perspektywy, Warszawa 2006.
Symonides J., Międzynarodowy Trybunał Sprawiedliwości: działalność i orzecznictwo, Warszawa 2008.
Szpak A., Nowe  instrumenty  ONZ  zapewnienia  bezpieczeństwa  międzynarodowego  i  budowania pokoju, „Rocznik Bezpieczeństwa Międzynarodowego”, 10(1)/2019, 104–123.
Szubrycht  T.,  Współczesne  aspekty  bezpieczeństwa  państwa,  „Zeszyty  Naukowe  Akademii Marynarki Wojennej”, Rok XLVII 2006, nr 4 (167).
Trocha J., Obrona cywilna – system ochrony ludności na przykładzie gminy Gozdowo. Część II – Obronność, „Zeszyty Naukowe”, Nr 2 (10), 2014.
Waldenberg M., Rozbicie Jugosławii. Od separacji Słowenii do wojny kosowskiej, Warszawa 2003.
Wasiuta O., Wasiuta S., Wojna hybrydowa Rosji przeciwko Ukrainie, Kraków 2017.
Wiśniewski B., Bezpieczeństwo wewnętrzne Rzeczypospolitej Polskiej, Warszawa 2004.
Wiśniewski B., System reagowania kryzysowego w Polsce, Warszawa 2013.
Wiśniewski B., Dostęp do broni, prawo czy przywilej?, Wrocław 2016, [w:] M. Jabłoński (red.), Identyfikacja granic wolności i praw jednostki – prawnoporównawcza analiza tożsamego przypadku pod kątem praktyki stosowania prawa amerykańskiego i polskiego, Wrocław 2016.
Wiśniewski  R.  (red.),  Edukacja  patriotyczna  młodzieży.  250  lat  szkolnictwa  wojskowego  dla małoletnich w Polsce, Płock 2015.
Wiśniewski R. (red.), Edukacja patriotyczna młodzieży. Współczesne postrzeganie bezpieczeństwa, Chełmno 2017.
Woch M., Zarządzanie w Służbie Celnej RP. Szanse i zagrożenia w XXI wieku, Warszawa 2015.
Wolski J., Spokojnie o wojnie, Warszawa 2022.
Wolszczak  E.,  Obrona  cywilna  –  instytucja  wyparta  przez  rozwiązania  w  zakresie  zarządzania kryzysowego?, „Zeszyty naukowe”, nr 2 (18), 2016.
Wołpiuk  W.J.,  Bezpieczeństwo  państwa  i  pojęcia  pokrewne.  Aspekty  konstytucyjnoprawne,  [w:]  W. Sokolewicz (red.), Krytyka prawa. Niezależne studia nad prawem, t. II; Bezpieczeństwo, Warszawa 2010.
Woś M. (red.), Vademecum szkolenia podstawowego, Wrocław 2023.
Wójtowicz K., Organizacja i funkcjonowanie Państwowej Straży Pożarnej w Polsce, Warszawa 2015.
Wróbel A., Międzynarodowe prawo kontroli handlu bronią. Analiza Traktatu o Handlu Bronią (ATT), Warszawa 2018.
Wróbel A., Obrona cywilna w Polsce – wyzwania i kierunki rozwoju, „Bezpieczeństwo. Teoria i Praktyka”, 1/2021 (42).
Zachara M., Broń i dyplomacja. Eksport uzbrojenia w polityce zagranicznej Stanów Zjednoczonych, Kraków  2010.
Ziewiński J., Rozkaz wojskowy w prawie karnym, Warszawa 1986.
Zięba-Załucka  H.,  Konstytucyjne  aspekty  bezpieczeństwa,  „Studia  Iuridica  Lublinensia”  2014,  Nr 22/2023.
Zięba R., Bezpieczeństwo międzynarodowe po zimnej wojnie, Warszawa 2012.

Netografia
http://niezalezna.pl/54820-zywe-tarcze-na-ukrainskiej-wojnie-taktyka-putina-realizuje-sie-wslowiansku
http://www.tvp.info/15992964/bicie-porwania-tortury-raport-amnesty-international-o-wschodzieukrainy
http://www.vpk-news.ru/articles/14632
https://inmoscowsshadows. word-press.com/2014/07/06/the-gerasimov-doctrine-and-russian-non-linear-war/
https://sip.lex.pl/akty-prawne/dzu-dziennik-ustaw/protokoly-dodatkowe-do-konwencji-genewskich-z-12-sierpnia-1949-r-16794697
https://tarnowskiegory.pl/wp-content/uploads/2018/08/historia_obrony_cywilnej.pdf
https://wiadomosci.wp.pl/finlandia-coraz-wiecej-mieszkancow-przygotowuje-sie-do-wojny-z-rosja-6758079429016160a
https://www.amnesty.org.pl/rosyjskie-sily-musza-stanac-przed-sadem-za-zbrodnie-wojenne
https://www.amnesty.org.pl/sudan-poludniowy-masowe-wysiedlenia-blisko-miliona-osob/
https://www.amnesty.org.pl/syria-zbrodnie-wojenne-i-cierpienie-bombardowanych-i-obl%C4%99%C5%BConych-cywil%C3%B3w-we-wschodniej-ghouta/
https://www.amnesty.org/en/latest/news/2022/03/russia-ukraine-prisoners-of-war-must-be-protected-from-public-curiosity-under-geneva-convention/
https://www.hrw.org/report/2018/02/13/death-skies/deliberate-and-indiscriminate-attacks-against-civilians
https://www.icrc.org/en/document/sudan-icrc-action-2016
https://www.icrc.org/pl/doc/resources/documents/misc/geneva-conventions-1949.htm
https://www.rmf24.pl/raporty/raport-wojna-z-rosja/news-ogromne-straty-rosjan-pentagon-przekazal-nowe-informacje,nId,6400621#crp_state=1
https://www.safetyproject.pl/szkolenia-z-ol-i-oc/
https://www.unic.un.org.pl/dokumenty/karta_onz.php#
https://wyborcza.pl/7,75399,17750017,ochroniarze-blackwater-ukarani-za-zbrodnie-w-iraku.html
https://zpe.gov.pl/a/struktura-i-organizacja-sil-zbrojnych-rp/DsEMgFi5U
http://calhoun.nps.edu/bitstream/handle/10945/5865/02Jun_Nemeth.pdf?sequence=1
http: georgewbush whitehouse.archives.gov(…)bushrecord(…) Selected_ Speech of President George W. Bush 2001–2008