Prawo karne i prawo wykroczeń. Skrypt. Wydanie 2

Spis treści:

Słowo wstępne

Część I. PRAWO KARNE MATERIALNE

Rozdział 1. Prawo karne i jego podziały
Rozdział 2. Funkcje i zasady prawa karnego
Rozdział 3. Źródła prawa karnego. Budowa i wykładnia przepisów prawa karnego
Rozdział 4. Struktura przestępstwa
Rozdział 5. Ustawowe znamiona i podziały przestępstw
Rozdział 6. Okoliczności wyłączające byt przestępstwa
Rozdział 7. Formy stadialne
Rozdział 8. Formy zjawiskowe
Rozdział 9. Jedność-wielość czynów i przestępstw
Rozdział 10. Kara oraz inne środki penalne
Rozdział 11. Środki karne
Rozdział 12. Przepadki i środki kompensacyjne
Rozdział 13. Środki probacyjne
Rozdział 14. Środki zabezpieczające
Rozdział 15. Zasady wymiaru kary
Rozdział 16. Wyłączenie i ograniczenie karalności. Zatarcie skazania
Rozdział 17. Obowiązywanie ustawy karnej w czasie, miejscu i co do osób

Część II. MATERIALNE PRAWO WYKROCZEŃ

Rozdział 1. Pojęcie, funkcje, zasady i źródła prawa wykroczeń
Rozdział 2. Struktura wykroczenia
Rozdział 3. Ustawowe znamiona i podziały wykroczeń 
Rozdział 4. Okoliczności wyłączające byt wykroczenia
Rozdział 5. Formy stadialne
Rozdział 6. Formy zjawiskowe
Rozdział 7. Jedność i wielość czynów, wykroczeń i przestępstw
Rozdział 8. Kara oraz inne środki reakcji na wykroczenie
Rozdział 9. Środki karne
Rozdział 10. Zasady wymiaru kary
Rozdział 11. Środek probacyjny, środki oddziaływania społecznego i środki oddziaływania wychowawczego
Rozdział 12. Przedawnienie i zatarcie ukarania
Rozdział 13. Obowiązywanie ustawy wykroczeniowej w czasie, miejscu i do osób

Część III. APPENDIX

Rozdział 1. Słowniczek karnistyczny
Rozdział 2. Metoda rozwiązywania kazusów z prawa karnego sensu largo

Bibliografia

Literatura

Barczak-Oplustil A., Pyrcak-Górowska M., Zoll A. (red.), Środki zabezpieczające. Ujęcie systemowe, Kraków 2021.
Bek D., Hanc J., Jaworska-Wieloch A., Sitarz O., Zawiejski P., Odpowiedzialność dyscyplinarna w systemie polskiego prawa represyjnego. Analiza aspektów materialnoprawnych na przykładzie wybranych pragmatyk zawodowych, Warszawa 2019.
Buchała K., Prawo karne materialne, Warszawa 1980. 
Daniluk P. (red.), Prawo wykroczeń. Komentarz, Warszawa 2019.
Daniluk P., Prawo karne – przestępstwa podobne – rodzajowy przedmiot ochrony jako kryterium podobieństwa przestępstw. Glosa do postanowienia SN z dnia 23 maja 2013 r., IV KK 68/13, „Orzecznictwo Sądów Polskich” 2014, nr 5.
Dukiet-Nagórska T., Sitarz O. (red.), Prawo karne. Wykład akademicki, Warszawa 2021.
Fredrich-Michalska I., Stachurska-Marcińczak B. (red.), Nowe kodeksy karne z 1997 r. z uzasadnieniami, Warszawa 1998.
Gardocki L., Prawo karne, Warszawa 2021.
Geerken M.R., Gove W.R., Deterrence: Some Theoretical Considerations, „Law and Society Review” 1975, vol. 9.
Gierowski J.K., Paprzycki L.K., Niepoczytalność i psychiatryczne środki zabezpieczające: zagadnienia prawno-materialne, procesowe, psychiatryczne i psychologiczne, Warszawa 2013.
Grudecki M., Czyn i wina jako podstawy odpowiedzialności w polskim prawie karnym, Katowice 2026.
Grudecki M., Kara nagany i środki oddziaływania społecznego oraz środki oddziaływania wychowawczego w prawie wykroczeń, „Prokuratura i Prawo” 2018, nr 7–8.
Grudecki M., Kontratypy pozaustawowe w polskim prawie karnym, Warszawa 2021.
Grudecki M., O projekcie „naprawczym” Kodeksu karnego słów kilka, „Czasopismo Prawa Karnego i Nauk Penalnych” 2025, nr 1.
Hryniewicz E., Przestępstwa abstrakcyjnego i konkretnego zagrożenia dóbr prawnych, Warszawa 2012.
Hryniewicz E., Skutek w prawie karnym, „Prokuratura i Prawo” 2013, nr 7–8.
Jędrzejewski Z., Bezprawie usiłowania nieudolnego, Warszawa 2000.
Kamiński R., Charakterystyka wybranych instytucji probacyjnych w kontekście udziału organizacji pozarządowych w ich realizacji, „Białostockie Studia Prawnicze” 2016, z. 21.
Kardas P., Problem reakcji na tzw. czyny przepołowione w świetle ciągłości popełnienia przestępstwa, konstrukcji idealnego zbiegu czynów karalnych oraz zasady ne bis in idem, „Prokuratura i Prawo” 2018, nr 3.
Kardas P., Teoretyczne podstawy odpowiedzialności karnej za przestępne współdziałanie, Warszawa 2001.
Kisiel A.M., Instytucja tzw. małego świadka koronnego w polskim prawie karnym, Białystok 2018. 
Konarska-Wrzosek V., Dyrektywy wyboru kary w polskim ustawodawstwie karnym, Toruń 2002. 
Kotowski W., Kurzępa B., Wykroczenia pozakodeksowe. Komentarz, Warszawa 2008.
Krajewski R., Wyłączenie zatarcia skazania za niektóre przestępstwa przeciwko wolności seksualnej i obyczajności, „Palestra” 2017, nr 7–8.
Królikowski M., Zawłocki R. (red.), Kodeks karny. Część ogólna, Warszawa 2021.
Kulesza J. (red.), Kodeks karny. Komentarz, Warszawa 2025.
Kulesza J. (red.), Prawo karne materialne. Nauka o przestępstwie, ustawie karnej i karze, Warszawa 2023.
Kulik M., Przedawnienie karalności i przedawnienie wykonania kary w polskim prawie karnym, Warszawa 2014.
Kulik M., Przestępstwa współukarane w polskim prawie karnym, Lublin 2021.
Lachowski J. (red.), Kodeks wykroczeń. Komentarz, Warszawa 2021.
Liszewska A., Współdziałanie przestępne w polskim prawie karnym. Analiza dogmatyczna, Łódź 2004.
Lubelski M., Wokół tzw. konstytucyjnych zasad karania, „Państwo i Społeczeństwo” 2005, nr 4.
Łabuda G., Przyczynek do koncepcji niebezpieczeństwa w prawie karnym, „Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny” 2004, z. 2. 
Majewski J., Kardas P., O dwóch znaczeniach winy w prawie karnym, „Państwo i Prawo” 1993, z. 10.
Małecki M., Przygotowanie do przestępstwa. Analiza dogmatycznoprawna, Warszawa 2016.
Małecki M., Przypisanie winy. Podstawy teorii ekskulpantów, Kraków 2019.
Małecki M., Współdziałanie w usiłowaniu popełnienia wykroczenia, [w:] R. Krajewski (red.), 50-lecie prawa wykroczeń, Bydgoszcz 2022, s. 87–94.
Marek A., Marek-Ossowska A., Prawo wykroczeń (materialne i procesowe), Warszawa 2021.
Neumann U., Naczelne zasady stanu wyższej konieczności jako okoliczności wyłączającej bezprawność czynu i okoliczności wyłączającej winę, „Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska. Sectio G” 2002, vol. XLIX.
Podkówka A., Wykonywanie kar orzeczonych w sprawach o wykroczenia, „Czasopismo Prawa Karnego i Nauk Penalnych” 2018, z. 2.
Pohl Ł., Struktura normy sankcjonowanej w prawie karnym, Poznań 2007.
Pyrcak-Górowska M., Środki zabezpieczające w polskim systemie prawnym de lege lata, [w:] A. Barczak-Oplustil, M. Pyrcak-Górowska, A. Zoll, Środki zabezpieczające. Ujęcie systemowe, Kraków 2021, s. 481–482.
Raglewski J., Wybrane zagadnienia zbiegu przepisów w prawie wykroczeń, „Czasopismo Prawa Karnego i Nauk Penalnych” 2010, z. 1.
Sitarz O., Aneks, [w:] T. Dukiet-Nagórska, O. Sitarz (red.), Prawo karne. Wykład akademicki, Warszawa 2021, s. 703–705.
Sitarz O., Czynny żal związany z usiłowaniem w polskim prawie karnym. Analiza dogmatyczna i kryminalnopolityczna, Katowice 2015.
Sitarz O., Gwarancyjny charakter prawa wykroczeń – diagnoza naruszeń zasady określoności na przykładzie przepisów dotyczących form zjawiskowych i stadialnych, [w:]  R. Krajewski (red.), 50-lecie prawa wykroczeń, Bydgoszcz 2022, s. 25–34.
Sitarz O., Model prawnokarnej reakcji i jej uzasadnienie na naruszenie i narażenie dobra prawnego w postaci życia człowieka, Katowice 2024.
Stefańska B., Usiłowanie w polskim i hiszpańskim prawie karnym, Warszawa 2021.
Szamota B., Badania nad prewencją generalną: problemy metodologiczne, „Archiwum Kryminologii” 1984, t. 11.
Szeleszczuk D., Przepadek przedsiębiorstwa (art. 44a k.k.), „Prokuratura i Prawo” 2017, nr 12.
Szwarczyk M., Prawo karne skarbowe i jego pozycja w systemie prawa, „Studia Iuridica Lublinensia” 2003, nr 1.
Śliwiński S., Prawo karne, Warszawa 1947.
Tarapata S., Przedmiot czynności wykonawczej a przedmiot służący do popełnienia przestępstwa. Uwagi na marginesie uchwały Sądu Najwyższego z 30 października 2008 r. (sygn. akt I KZP 20/08), „Czasopismo Prawa Karnego i Nauk Penalnych” 2009, z. 3.
Wąsek A., Kodeks karny. Komentarz, Gdańsk 1999.
Wojciechowski L., Wpływ procesu prizonizacji na readaptację społeczną skazanych, „Biuletyn PTK” 2015, nr 22. 
Wojciechowski P., Z problematyki odpowiedzialności administracyjnej i karnej w prawie żywnościowym, „Przegląd Prawa Rolnego” 2011, nr 1.
Wolter W., Nauka o przestępstwie, Warszawa 1973.
Wolter W., Prawo karne. Zarys wykładu systematycznego, Warszawa 1947.
Wróbel A., Zoll A. (red.), Kodeks karny. Część ogólna. Tom I. Komentarz do art. 53–116, Warszawa 2016.
Zawłocki R., O metodzie interpretacji przepisów prawa karnego, „Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny” 2004, nr 4.
Zgoliński I., Czyn ciągły a zbieg wykroczeń. Relacja przepisów art. 12 § 2 Kodeksu karnego i art. 10a Kodeksu wykroczeń, „Studia Prawnoustrojowe” 2025, nr 67.
Zoll A., Źródła prawa karnego, t. 2, red. T. Bojarski, seria System Prawa Karnego, Warszawa 2011.

Akty prawne

Konstytucja  Rzeczypospolitej  Polskiej  z  2  kwietnia  1997  r.  (Dz.  U.  z  1997  r.  Nr  78, poz. 483 ze zm.).
Konwencja o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności sporządzona w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r. (Dz. U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284).
Poprawki do Rzymskiego Statutu Międzynarodowego Trybunału Karnego, sporządzonego w Rzymie dnia 17 lipca 1998 r. (Dz. U. z 2018 r. poz. 1753).
Umowa między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Stanów Zjednoczonych Ameryki o wzmocnionej współpracy obronnej, podpisana w Warszawie dnia 15 sierpnia 2020 r. (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 2153).
Ustawa z dnia 18 kwietnia 1985 r. o rybactwie śródlądowym (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2168).
Ustawa z dnia 25 czerwca 2010 r. o sporcie (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1488 ze zm.).
Ustawa z dnia 18 kwietnia 2002 r. o stanie klęski żywiołowej (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1897).
Ustawa z dnia 10 lipca 2011 r. o odpadach wydobywczych (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 1972).
Ustawa z dnia 10 września 1999 r. – Kodeks karny skarbowy (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 633).
Ustawa z dnia 12 października 1990 r. o ochronie granic państwowych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 295).
Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1571, 1871, 1897; z 2025 r. poz. 619, 620, 621, 622, 1162).
Ustawa z dnia 20 maja 1971 r. – Kodeks wykroczeń (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 734).
Ustawa z dnia 20 marca 2009 r. o bezpieczeństwie imprez masowych (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 616).
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1580).
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1071, 1172, 1508).
Ustawa z dnia 24 maja 2000 r. o Krajowym Rejestrze Karnym (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 276 ze zm.).
Ustawa z dnia 24 maja 2013 r. o środkach przymusu bezpośredniego i broni palne (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 2247 ze zm.).
Ustawa z dnia 24 sierpnia 2001 r. – Kodeks postępowania w sprawach o wykroczeniach (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 22.
Ustawa z dnia 28 października 2002 r. o odpowiedzialności podmiotów zbiorowych za czyny popełnione pod groźbą kary (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1822).
Ustawa z dnia 28 października 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w związku z przeciwdziałaniem sytuacjom kryzysowym związanym z wystąpieniem COVID-19 (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 159 ze zm.).
Ustawa z dnia 4 grudnia 2025 r. o zmianie niektórych ustaw w celu poprawy bezpieczeństwa ruchu drogowego (Dz. U. z 2025 r. poz. 1872).
Ustawa  z  dnia  5  grudnia  1996  r.  o  zawodach  lekarza  i  lekarza  dentysty  (t.j.  Dz.  U.  z 2024 r. poz. 1287 ze zm.).
Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 383).
Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego (t.j. Dz. U. z 2025 r.  poz. 46, 304, 1178, 1420).
Ustawa  z  dnia  6  czerwca  1997  r.  –  Kodeks  karny  wykonawczy  (t.j.  Dz.  U.  z  2022  r.  poz. 911, 1423).
Ustawa z dnia 7 lipca 2022 r. o zmianie ustawy – Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2022 r. poz. 2600).
Ustawa z dnia 9 czerwca 2022 r. o wspieraniu i resocjalizacji nieletnich (t.j. Dz. U. z 2024 r.  poz. 978, 1228).
Druk sejmowy nr 2154, https://www.sejm.gov.pl/sejm8.nsf/druk.xsp?nr=2154 (dostęp: 10.01.2026).

Orzecznictwo

Postanowienie SN z 25 lutego 2004 r., II KK 393/03, LEX nr 102913.
Postanowienie SN z 1 marca 2005 r., III KK 208/04, OSNKW 7–8/2005, poz. 62. 
Postanowienie SN z 23 stycznia 2007 r., IV KK 459/06, LEX nr 310245.
Postanowienie SN z 27 kwietnia 2016 r., III KK 265/15, LEX nr 2043745.
Postanowienie SN z 15 stycznia 2025 r., I KK 332/124, LEX nr 3818459.
Wyrok SA w Białymstoku z 14 listopada 2018 r., II AKa 175/18, LEX nr 2630446.
Wyrok SA w Krakowie z 16 stycznia 2019 r., II AKa 245/18, LEX nr 2718740.
Wyrok SA w Krakowie z 17 grudnia 2012 r., II AKa 196/12, LEX nr 1264354.
Wyrok SA w Krakowie z 30 grudnia 2018 r., II AKa 170/18, LEX nr 2707536.
Wyrok SA w Lublinie z 27 kwietnia 1999 r., II Aka 12/99, OSP 9/2000, poz. 127.
Wyrok SA w Poznaniu z 28 sierpnia 2020 r., II AKa 18/20, LEX nr 3130468.
Wyrok SA w Szczecinie z 22 maja 2014 r., II AKa 83/14, LEX nr 1506297.
Wyrok SA we Wrocławiu z 13 lipca 2005 r., II AKa 163/06, LEX nr 190473. 
Wyrok SN z 1 lutego 2006 r., V KK 226/05, LEX nr 181311.
Wyrok SN z 11 kwietnia 1984 r., RNw 4/84, OSNKW 11–12/1984, poz. 113.
Wyrok SN z 15 maja 2002 r., IV KK 141/02, LEX nr 53325.
Wyrok SN z 16 stycznia 2015 r., V KK 377/14, LEX nr 1645281.
Wyrok SN z 17 maja 2017 r., V CSK 466/16, LEX nr 2321903.
Wyrok SN z 28 sierpnia 2002 r., WK 28/02, OSNKW 11–12/2002, poz. 108.
Wyrok SN z 4 kwietnia 2013 r., III KK 33/13, LEX nr 1391441.
Wyrok SN z 4 kwietnia 2023 r., V KK 449/22, LEX nr 3578745.
Wyrok SN z 8 stycznia 2025 r., II KK 441/24, LEX nr 3821235
Wyrok SR w Nowym Sączu z 2 sierpnia 2019 r., II K 1397/17, LEX nr 2780769.
Wyrok TK z 4 lipca 2002 r., P 12/01, OTK-A 4/2002, poz. 50.