Prawnokarna ochrona Państwa Polskiego

Spis treści:

Wykaz skrótów
Wstęp

Rozdział 1. Przestępstwo o charakterze politycznym

1.1. Status przestępstwa o charakterze politycznym
1.2. Transformacja normatywna przestępstwa politycznego
1.3. Teorie polityczności przestępstwa
1.4. Kwantyfikacja przestępstwa politycznego
1.5. Reżimowe przestępstwo o charakterze politycznym

Rozdział 2. Spisek antypaństwowy

2.1. Wprowadzenie
2.2. Ewolucja regulacji dotyczących spisku antypaństwowego (zamachu stanu)
2.3. Charakterystyka znamion spisku antypaństwowego
2.4. Konstytucyjny ustrój Rzeczypospolitej Polskiej
2.5. Pozbawienie niepodległości
2.6. Poszanowanie integralności terytorialnej
2.7. Podsumowanie

Rozdział 3. Zamach na konstytucyjny organ Rzeczypospolitej Polskiej

3.1. Wprowadzenie
3.2. Czynności sprawcze
3.3. Konstytucyjny organ Rzeczypospolitej Polskiej
3.4. Przestępstwo wywierania wpływu na czynności urzędowe konstytucyjnego organu Rzeczypospolitej Polskiej
3.5. Czynności urzędowe
3.6. Sprawa Brunona K. – skazanego za próbę zorganizowania zamachu na najwyższe władze państwowe

Rozdział 4. Zdrada dyplomatyczna

4.1. Charakterystyka przestępstwa
4.2. Znamiona przedmiotowe zdrady dyplomatycznej
4.3. Zagraniczna organizacja
4.4. Rząd obcego państwa. Czy można popełnić przestępstwo zdrady dyplomatycznej w stosunkach z Naddniestrzem, Abchazją i Osetią Południową?
4.5. Szkoda
4.6. Strona podmiotowa zdrady dyplomatycznej
4.7. Zagrożenie
4.8. Podsumowanie

Rozdział 5. Szpiegostwo

5.1. Wprowadzenie
5.2. Dostosowanie przestępstwa szpiegostwa do nowej sytuacji geopolitycznej
5.3. Znamiona strony przedmiotowej
5.4. Strona podmiotowa przestępstwa szpiegostwa
5.5. Doktryna Gierasimowa – chaos, a nie bomby
5.6. Akty dywersji i sabotażu

Rozdział 6. Dezinformacja wywiadowcza

6.1. Istota przestępstwa dezinformacji wywiadowczej
6.2. Dobro chronione
6.3. Strona przedmiotowa przestępstwa dezinformacji wywiadowczej
6.4. Adresat dezinformacji wywiadowczej – polski organ państwowy
6.5. Strona podmiotowa przestępstwa dezinformacji wywiadowczej
6.6. Wiadomości inspirowane (dezinformacja)2
6.7. Zagrożenie
6.8. Podsumowanie

Rozdział 7. Prawnokarna ochrona narodu i Rzeczypospolitej Polskiej

7.1. Wprowadzenie
7.2. Godność narodowa dobrem prawnym
7.3. Przepis art. 49 § 1 Kodeksu wykroczeń nie tłumi debaty publicznej
7.4. Można krytykować
7.5. Naród polski
7.6. Podsumowanie

Rozdział 8. Zamach na życie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej

8.1. Prezydent widomym wyrazem organizacji państwowej
8.2. Charakterystyka przestępstwa
8.3. Zamach
8.4. Czy karać przygotowania do zamachu na Prezydenta RP?
8.5. Motyw

Rozdział 9. Czynna napaść i publiczne znieważenie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej

9.1. Wprowadzenie
9.2. Charakterystyka przestępstwa
9.3. Czy znieważenie Prezydenta RP stanowi zagrożenie dla wolności słowa?
9.4. Podsumowanie

Rozdział 10. Prawnokarna ochrona konstytucyjnego prawa posługiwania się symbolami państwowymi

10.1. Konstytucyjny obowiązek ochrony godła, barwy i hymnu Rzeczypospolitej Polskiej
10.2. Dobro chronione
10.3. Katalog chronionych polskich znaków i symboli – przedmiotów czynności wykonawczej
10.4. Znamiona określające czynność wykonawczą
10.5. Publiczne działanie sprawcy przestępstwa
10.6. Strona podmiotowa przestępstw z art. 137 k.k.
10.7. Zagrożenie
10.8. Prawnokarna ochrona hymnu państwowego
10.9. Znieważenie pomnika
10.10. Podsumowanie

Rozdział 11. Więźniowie sumienia

Uwagi końcowe
Bibliografia

Andrejew I., [w:] Kodeks karny z komentarzem, I. Andrejew, W. Świda, W. Wolter, Warszawa 
1973, 
Andrejew I., Świda W., Wolter W., Kodeks karny z komentarzem, Warszawa 1973. 
Bafia J., Mioduski K., Siewierski M., Kodeks karny. Komentarz, Warszawa 1977.
Bielawski R., Grenda B., Majdan P., Wieloaspektowa i wielowariantowa ewaluacja adekwatności 
opracowanych modeli walki informacyjnej w cyberprzestrzeni na potrzeby ewaluacji ryzyka 
zagrożeń bezpieczeństwa narodowego, 18 września 2017 r., komputeropis.
Bierzanek R., Symonides J., Prawo międzynarodowe publiczne, Warszawa 2004. 
Błachnio A., [w:] Kodeks karny. Komentarz, (red.) J. Majewski, Warszawa 2024.
Bojarski M., Przestępstwa przeciwko Rzeczypospolitej Polskiej, [w:] Prawo karne materialne. 
Część ogólna i szczególna, (red.) Bojarski, Warszawa 2012.
Bojarski T., Michalska-Warias A., Kodeks wykroczeń. Komentarz aktualizowany. LEX/el. 2024. 
Bojarski T., Komentarz do art. 49, [w:] Kodeks wykroczeń. Komentarz, (red.) T. Bojarski, War-
szawa 2019, LEX/el.
Bożyk S., Prawnoustrojowy status opozycji parlamentarnej w Sejmie RP, Białystok 2006. 
Buchała K., Prawo karne materialne, Warszawa 1980.
Buchała K., Prawo karne materialne, Warszawa 1989.
Budyn-Kulik M., [w:] Kodeks karny. Komentarz aktualizowany, (red.) M. Mozgawa, Warszawa 
2025, LEX/el.
Budyn-Kulik M., [w:] Kodeks karny. Komentarz, (red.) M. Mozgawa, Warszawa 2015. 
Budyn-Kulik M., Citowicz R., Długosz J., Dródź D., Hryniewicz E., Hypś S., Janyga W., Króli-
kowski M., Kulesza J., Kulik M., Nalewajko P., Petasz P., Sakowicz A., Kodeks karny. Część 
szczególna. Komentarz do art. 117–221, Warszawa 2014.
Budyn-Kulik M., Kodeks karny. Komentarz aktualizowany, LEX/el. 2025.
Budyn-Kulik M., Komentarz do art. 49 k.w., [w:] Kodeks wykroczeń. Komentarz, (red.) P. Da-
niluk, Warszawa 2019, Legalis/el.
Budyn-Kulik M., Przestępstwa przeciwko Rzeczypospolitej Polskiej, [w:] Kodeks karny. Komen-
tarz, (red.) M. Mozgawa, Warszawa 2012.
Chlebowski W., Wąsacz przed Trybunał Stanu, Trybuna z 20 lipca 1999 r.
Ćwiąkalski Z., wypowiedź dla TVN24.pl z 22 września 2016 r. 174 Bibliografia
Daszkiewicz  K.  Przestępstwa  popełnione  przemocą  w  świetle  przepisów  Kodeksu  karnego  
z 6 marca 1997, Palestra, 2000, nr 2–3.
Dukiet-Nagórska T., Prawnokarna ochrona Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej, [w:] Współcze-
sne problemy procesu karnego i wymiaru sprawiedliwości. Księga ku czci Profesora Kazimierza 
Marszała, (red.) P. Hofmański, K. Zgryzek, Katowice 2003.
Działocha K., Łukaszczuk A., Artykuł 83, [w:] Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz. 
Tom II, Warszawa 2016. 
Dziergawka A., Karnoprawna ochrona ustroju konstytucyjnego Rzeczypospolitej Polskiej, Studia 
z zakresu nauk prawnoustrojowych, T. IX, Miscellanea 2019.
Dziewanowski W., Szpiegostwo, Warszawa 1938.
Encyklopedia szpiegostwa, Warszawa 1995.
Epstein E., Podstęp. Niewidzialna wojna między KGB a CIA, Krosno 1993.
Falandysz L., Poklewski-Koziełł K., Przestępczość polityczna – zarys problematyki, Archiwum 
Kryminologii 1989, t. XVI.
Fehler W., Bezpieczeństwo wewnętrzne współczesnej Polski. Aspekty teoretyczne i praktyczne, 
Warszawa 2012.
Fehler W., Bętkowska V., Zdrada stanu jako czyn godzący w podstawy bezpieczeństwa Rzeczy-
pospolitej Polskiej, Studia Bezpieczeństwa Narodowego 2021, z. 19.
Florczak-Wątor, [w:] Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz, (red.) P. Tuleja, War-
szawa 2023.
Gardocki L., Politische Straftaten im polnischen Strafrecht, [w:] Prawo karne a problem zmiany 
ustroju politycznego, Kraków 1998.
Gardocki L., Prawo karne a problem zmiany ustroju politycznego, Kraków 1998. 
Gardocki L., Prawo karne, Warszawa 1998.
Gardocki L., Prawo karne, Warszawa 2001. 
Gardocki L., Prawo karne, Warszawa 2009.
Glaser S., Geneza pojęcia przestępstwa politycznego, Palestra, 1926, nr 8–9.
Główna Komisja Badania Zbrodni Niemieckich w Polsce, Proces Artura Greisera przed Naj-
wyższym Trybunałem Narodowym, Warszawa 1946.
Golicyn A., Nowe kłamstwa w miejsce starych, Biblioteka Służby Kontrwywiadu Wojskowego, 
Warszawa 2007.
Góral R., Kodeks karny. Praktyczny komentarz z orzecznictwem, Warszawa 2005.
Górka G., Prawnokarna ochrona Prezydenta Rzeczypospolitej, Wojskowy Przegląd Prawniczy 
2014, nr 3.
Górniok O., Hoc S., Kalitowski M., Przyjemski S.M., Sienkiewicz Z., Szumski J., Tyszkiewicz 
L., Wąsek A., Kodeks karny. Komentarz, Gdańsk 2002/2003.
Górniok O., Kodeks karny. Komentarz, wyd. 2, Warszawa 2006.
Górniok O., Z problematyki przestępstw przeciwko działalności instytucji państwowych i samo-
rządu terytorialnego, Prokuratura i Prawo 2000, nr 5.
Górski A., [w:] Kodeks postępowania karnego. Komentarz, wyd. 10, (red.) A. Sakowicz, War-
szawa 2023.Bibliografia 175
Hanausek T., Przemoc jako forma działania przestępnego, Kraków 1966. 
Hartman J. Słownik filozofii, Kraków 2009.
Hoc S., [w:] Kodeks karny. Komentarz, (red.) R.A. Stefański, Warszawa 2020. 
Hoc S., [w:] Kodeks karny. Komentarz, t. III, (red.) O. Górniok, S. Hoc, S.M. Przyjemski, Gdańsk 
1999. 
Hoc S., [w:] System prawa karnego. Przestępstwa przeciwko państwu i dobrom zbiorowym. Tom 
8, (red.) L. Gardocki, Warszawa 2018.
Hoc S., O prawnokarnej ochronie przedstawicieli państw obcych oraz ich symboli państwowych, 
Prokuratura i Prawo, 2003, nr 12.
Hoc S., Przestępstwa polityczne. Koncepcje teoretyczne i ustawowe, Zeszyty Naukowe Akademii 
Spraw Wewnętrznych 1984, nr 37.
Hoc S., Przestępstwo dezinformacji wywiadowczej w polskim prawie karnym, Nowe Prawo 1980, 
5(397).
Hoc S., Przestępstwa przeciwko Rzeczypospolitej Polskiej – ocena regulacji prawnej i propozycja 
zmian, [w:] Zmiany w polskim prawie karnym po wejściu w życie Kodeksu karnego z 1997 roku, 
(red.) T. Bojarski, K. Nazar, A. Nowosad, M. Szwarczyk, Lublin 2006. 
Hoc S., Przestępstwa przeciwko Rzeczypospolitej Polskiej, [w:] Prawo karne. Część ogólna, szcze-
gólna i wojskowa, (red.) T. Dukiet-Nagórska, Warszawa 2012.
Hoc S., Przestępstwa przeciwko Rzeczypospolitej Polskiej, Opole 2003.
Hoc S., Szpiegostwo w nowym Kodeksie karnym, Wojskowy Przegląd Prawniczy 1998, nr 1–2. 
Hochberg L., Przestępstwo szpiegostwa, Warszawa 1965.
Hofmański P., [w:] Kodeks karny. Komentarz, (red.) M. Filar, Warszawa 2012.
Hofmański P., Sakowicz A., Komentarz do art. 128, [w:] Kodeks karny. Komentarz, wyd. 5, 
(red.) M. Filar, Warszawa 2016.
Hypś S., [w:] Kodeks karny. Komentarz, wyd. 6, (red.) A. Grześkowiak, K. Wiak, Warszawa 2018. 
Iwański M., Rosenau D., Odpowiedzialność karna za dezinformację jako forma działań wy-
wiadowczych, Studia z zakresu nauk prawnoustrojowych, T. VIII, Miscellanea 2018, z. 1. 
Kardas P., [w:] Kodeks karny. Część szczególna. Tom II. Komentarz do art. 117–211a, (red.)  
W. Wróbel, A. Zoll, Warszawa 2017.
Kardas P., Przestępstwa przeciwko Prezydentowi Rzeczypospolitej Polskiej, [w:] Kodeks karny. 
Część szczególna. Komentarz do art. 117–277 k.k., (red.) A. Zoll, Warszawa 2013.
Kardas P., Przestępstwo polityczne w prawie polskim. Próba analizy teoretycznej na tle obowiązu-
jącego stanu prawnego, Czasopismo Prawa Karnego i Nauk Penalnych, 1998, z. 1–2.
Kardas P., Status prawny „więźnia sumienia” w świetle regulacji Kodeksu karnego wykonawczego 
z 1997 r., Przegląd Więziennictwa Polskiego 1999, nr 22–23.
Kijeński S., Proces Eligiusza Niewiadomskiego, Warszawa 1923.
Kilińska-Pękacz A., Prawnokarna ochrona symboli państwowych, Wojskowy Przegląd Prawniczy 
2015, nr 4.
Kłączyńska N., Komentarz do art. 127 k.k., [w:] Kodeks karny. Część szczególna. Komentarz, 
(red.) J. Giezek, Warszawa 2014.
Kłączyńska N., Komentarz do art. 134 Kodeksu karnego, SIP Lex 2014.176 Bibliografia
Kosmaty P., Akty dywersji i sabotażu, „Rzeczpospolita” z 26 marca 2025 r., nr 71(13135). 
Kosmaty P., Aspekty karne działalności medialnej, Warszawa 2018.
Kosmaty P., Doktryna Gierasimowa. Chaos, a nie bomby. Kim jest zawodowy szpieg?, „Rzecz-
pospolita” z 25 września 2024 r., nr 244(12985).
Kosmaty P., Na straży narodowej dumy, „Rzeczpospolita” z 18 marca 2020 r., nr 65(11611).
Kosmaty P., Rośnie aktywność szpiegów. Najgroźniejsi są podwójni agenci. Co na to polskie pra-
wo?, „Rzeczpospolita” z 15 stycznia 2025 r., nr 11(13075).
Kosmaty P., Trudny kompromis: wolność prasy a bezpieczeństwo narodowe, „Rzeczpospolita” 
z 10 października 2018 r., nr 236(11176).
Kosmaty P., Zdrada dyplomatyczna, „Rzeczpospolita” z 6 listopada 2024 r., nr 259(13020). 
Krajewski R., Przestępstwo zamachu na życie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej, [w:] Praw-
ne i gospodarcze podstawy bezpieczeństwa, (red.) S. Kamosiński, T. Kuczur, J. Laskowska, 
Bydgoszcz 2015.
Krukowski  A.,  Przestępstwa  przeciwko  państwu  ludowemu  w  nowym  kodeksie  karnym 
z 19.04.1969 r., Problemy Kryminalistyki 1969, nr 80–81.
Krukowski A. Zamach terrorystyczny, [w;] System prawa karnego. T. IV. O przestępstwach 
w szczególności, Wrocław–Warszawa–Kraków–Gdańsk–Łódź 1985.
Kruszyński P. – wypowiedź dla TVN24.pl z 22 września 2016 r.
Kubiak J. R., Geneza i teorie przestępstwa politycznego, Palestra 1984, nr 12.
Kuczur T., Przestępstwo polityczne jako kategoria prawnokarna, Acta Universitatis Lodziensis, 
Folia Iuridica 2020, nr 92.
Kuleczka G., Rys historyczny, [w:] System prawa karnego. Tom 4. Część I. O przestępstwach 
w szczególności, Wrocław–Warszawa–Kraków–Gdańsk–Łódź 1985. 
Kulesza J., [w:] Kodeks karny. Część szczególna. Tom 1. Komentarz do artykułów 117–221, (red.) 
A. Wąsek, R. Zawłocki, Warszawa 2010, nb 25–26.
Kulesza J., Komentarz do art. 137, [w:] Kodeks karny. Część szczególna. Tom I. Komentarz do 
artykułów 117–221, (red.) M. Królikowski, R. Zawłocki, Warszawa 2017.
Kulesza J., Przestępstwa przeciwko Rzeczypospolitej Polskiej, [w:] Kodeks karny. Część szczególna. 
Tom I. Komentarz do artykułów 117–221, (red.) M. Królikowski, R. Zawłocki, Warszawa 
2013.
Kulesza W., Demonstracja, blokada, strajk. (Granice wolności, zgromadzeń i strajku w polskim 
prawie karnym na tle prawa niemieckiego), Łódź 1991.
Kulesza W., Polska godność narodowa w świetle prawa karnego, Czasopismo Prawno-Ustrojowe, 
Tom LXX, 2018, zeszyt 1.
Kulesza W., Prawnokarna ochrona dobrego imienia osób uczestniczących w życiu publicznym, 
[w:] Problemy kodyfikacji prawa karnego. Księga ku czci Profesora Mariana Cieślaka, (red.) 
S. Waltoś, Kraków 1993.
Kulesza W., Zbrodnia zdrady Ojczyzny w polskim prawie karnym (Uwagi de lege ferenda), Acta 
Universitatis Lodziensis. Folia Iuridica 1991, nr 47.
Kunicka-Michalska B., Przestępstwa przeciwko ochronie informacji i wymiarowi sprawiedliwości. 
Rozdział XXX i XXXIII kodeksu karnego. Komentarz, Warszawa 2000.Bibliografia 177
Lam S. (red.), Ilustrowana encyklopedia Trzaski, Everta i Michalskiego: z wieloma mapami, 
tablicami i ilustracjami w tekście, t. 4, Warszawa 1927.
Leniart E., Usiłowanie zmiany ustroju państwa oraz usiłowanie usunięcia organów władzy jako 
zbrodnie stanu. Zarys problemu, Rzeszów 2009.
Lipiński K., [w:] Kodeks karny. Część szczególna. Komentarz, (red.) J. Giezek, Warszawa 2021. 
Lityński A., Przestępstwa polityczne w polskim prawie karnym XVI–XVIII wieku, Katowice 1976. 
Lityński M., Przestępstwa przeciwko Państwu Ludowemu, Łódź–Warszawa 1960.
Majewski J., Kodeks karny. Komentarz, (red.) J. Majewski, Warszawa 2024. 
Makarewicz J., Kodeks karny z komentarzem, Lwów 1932.
Makarewicz J., Kodeks karny z komentarzem, Lwów 1938.
Makowski W., Kodeks karny 1932. Komentarz. Część szczególna, Warszawa 1933. 
Makowski W., Podstawy filozofii prawa karnego , Warszawa 1917. 
Makowski W., Zbrodnie stanu, Warszawa 1924.
Marek A., Kodeks karny. Komentarz, Warszawa 2007.
Marek A., Kodeks karny. Komentarz, Warszawa 2010.
Marek A., Komentarz do kodeksu karnego. Część szczególna, Warszawa 2000. 
Marek A., Prawo karne, Warszawa 2001.
Marek A., Prawo karne. Zagadnienia teorii i praktyki, Warszawa 1997.
Merton R.K., Teoria socjologiczna i struktura społeczna, Warszawa 1982.
Michalska-Warias A., [w:] Kodeks karny. Komentarz, (red.) T. Bojarski, Warszawa 2016. 
Michalska-Warias A., Przestępstwa przeciwko Rzeczypospolitej Polskiej, [w:] Kodeks karny. Ko-
mentarz, (red.) T. Bojarski, Warszawa 2012.
Misiuk A., Itrich-Drabek J., Dobrowolska-Opała M., Encyklopedia bezpieczeństwa wewnętrz-
nego, Warszawa 2012.
Mojski W., Prawnokarne ograniczenia wolności wypowiedzi w polskim porządku prawnym. Ana-
liza wybranych przepisów, Studia Iuridica Lublinensia 2009, t. 12.
Mozgawa M. (red.), Kodeks karny. Komentarz aktualizowany, LEX/el. 2024. 
Mozgawa M. (red.), Kodeks karny. Komentarz, wyd. 7, Warszawa 2015.
Nowińska E., Wolność wypowiedzi prasowej, Warszawa 2007. 
Peiper L., Komentarz do Kodeksu karnego: prawa o wykroczeniach i przepisów wprowadzających 
wraz z niektóremi ustawami dodatkowemi i wzorami orzeczeń do prawa o wykroczeniach, 
Kraków 1933.
Peiper L., Komentarz do kodeksu karnego, prawa o wykroczeniach, przepisów wprowadzają-
cych obie te ustawy oraz do rozporządzenia prezydenta R.P. o niektórych przestępstwach 
przeciw bezpieczeństwu państwa z dnia 24 października 1934 roku (Dz. U. Nr. 94, poz. 851): 
z uwzględnieniem ustawy karnej skarbowej, ordynacji podatkowej, kodeksu karnego wojsko-
wego, ustaw dodatkowych orzecznictwa Sądu Najwyższego, Kraków 1936.
Pepłoński A., Wojna o tajemnice, Kraków 2011.
Popławski H., Przestępstwa polityczne, Zeszyty Naukowe Akademii Spraw Wewnętrznych 1986, 
nr 42.178 Bibliografia
Popławski H., Przestępstwa przeciwko podstawowym interesom politycznym PRL, Warszawa–
Poznań 1989.
Rajzman H., Zdrada kraju w prawie polskim, Warszawa 1948.
Rankin N., Churchill’s Wizards: The British Genius for Deception 1914–1945, London 2009. 
Raymond J., La repression de l’ espionage, Angers 1939.
Rodzynkiewicz M., Modelowanie pojęć w prawie karnym, Kraków 1998.
Sarnecki S., Komentarz do art. 28, [w:] Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz. Tom 
I, wyd. 2, (red.) L. Garlicki, M. Zubik, Warszawa 2016.
Schafer S., The Political Criminal. The Problem of Morality and Crime, New York–London 1974.
Słomka T., Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej po 1989 roku. Ujęcie porównawcze, Warszawa 
2005.
Sobolewski K., Laniewski A., Polski kodeks karny z 11.VII.1932 r. wraz z prawem o wykrocze-
niach, przepisami wprowadzającymi i utrzymanemi w mocy przepisami kodeksu karnego 
austrjackiego, niemieckiego, rosyjskiego i skorowidzem, Lwów 1932.
Sójka-Zielińska K., Historia prawa, Warszawa 2006.
Stefański R.A., Prawo karne materialne. Część szczególna. Warszawa 2009. 
Szeleszczuk D., Polski hymn państwowy i jego prawnokarna ochrona, Przegląd Sejmowy 2020, 
nr 4(159).
Szewczyk M., Zontek W., Wojtaszczyk A., Kodeks karny. Część szczególna. Tom II. Komentarz  
do art. 212–277d, Warszawa 2017.
Szymanowski T., Prawa i obowiązki więźniów politycznych (rzeczywistość i postulaty), [w:] Spory 
wokół reformy więziennictwa, (red.) S. Walczak, Warszawa 1985.
Świda W., Prawo karne, Warszawa 1978.
Taras T., Socjalistyczne prawo karne w walce ze szpiegostwem, Annales Universitatis Mariae 
Curie-Skłodowska 1954, t. I, 5 sectio G.
Volkoff V., Dezinformacja – oręż wojny, Warszawa 1991.
Wachowicz  M.J.,  Ujęcie  teoretyczne  pojęcia  dezinformacji,  Wiedza  Obronna  Rok  XLV 
1–2(266–267).
Wiak K., Komentarz do art. 137, [w:] Kodeks karny. Komentarz, (red.) A. Grześkowiak,  
K. Wiak, Warszawa 2018.
Wiak K., Ochrona Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w Kodeksie karnym, Teka Komisji Praw-
niczej PAN Oddział w Lublinie 2019, t. 12.
Wiak K., Przestępstwa przeciwko Rzeczypospolitej Polskiej, [w:] Kodeks karny. Komentarz, (red.) 
A. Grześkowiak, K. Wiak, Warszawa 2019.
Wierzbicki B., Pojęcie przestępstwa politycznego w prawie międzynarodowym, Warszawa 1979. 
Wierzyński K., Pamiętnik poety, (red. P. Kądziela) Warszawa 1991.
Wojciechowska J., Komentarz do art. 127, [w:] Kodeks karny. Część szczególna. Tom 1. Komen-
tarz do artykułów 117–221, (red.) A. Wąsek, R. Zawłocki, Warszawa 2010.
Wojciechowska J., Zdrada ojczyzny, [w:] System prawa karnego. T. IV. O przestępstwach w szcze-
gólności, Wrocław–Warszawa–Kraków–Gdańsk– Łódź 1985.Bibliografia 179
Wojciechowska J., [w:] Zbrodnie wojenne. Przestępstwa przeciwko pokojowi, państwu i obronno-
ści, Rozdział XVI, XVII–XVIII Kodeksu karnego. Komentarz, M. Fleming, J. Wojciechowska, 
Warszawa 1999.
Wojciechowska J., Komentarz do Kodeksu karnego. Część szczególna, t. 1, Warszawa 2004. 
Wojciechowska J., Zdrada ojczyzny w polskim prawie karnym na tle porównawczym, Wrocław 
1975.
Wojciechowski J., Kodeks karny. Komentarz. Orzecznictwo, Warszawa 1997. 
Wojciechowski J., Kodeks karny. Komentarz. Orzecznictwo, Warszawa 2000. 
Wolter W., Nauka o przestępstwie, Warszawa 1973.
Wrona J., Symbole państwowe i narodowe Polski w czasach najnowszych, Studia Historyczne, 
2008, nr 3–4.
Zabójstwo Narutowicza. Kres demokracji w II RP, oprac. zbiorowe, Warszawa 2022. 
Zdrodowski B., Słownik terminów z zakresu bezpieczeństwa narodowego, Warszawa 2002. 
Zgoliński I., [w:] Kodeks karny. Komentarz, (red.) V. Konarska-Wrzosek, Warszawa 2018.
Zgoliński I., [w:] Kodeks karny. Komentarz, (red.) V. Konarska-Wrzosek, Warszawa 2023. 
Zgoliński I., Komentarz do art. 127, [w:] Kodeks karny. Komentarz, (red.) V. Konarska-Wrzosek, 
LEX 2018.
Zieliński E., Nauka o państwie i polityce, Warszawa 2006. 
Zieliński T., Szanować Konstytucję!, Przegląd z 27 grudnia 1999 r.
Zoll A., [w:] Kodeks karny. Część szczególna. Komentarz do k.k., t. 2, (red.) A, Zoll, Kraków 1999. 
Żukrowska K., Pojęcie bezpieczeństwa i jego ewolucja, [w:] Bezpieczeństwo międzynarodowe, 
(red.) K. Żukrowska, M. Gracik, Warszawa 2006.
Orzecznictwo
Wyrok TK z dnia 27 kwietnia 2005 r., sygn. akt P 1/05.
Wyrok TK z dnia 11 października 2006 r., P 3/06, OTK ZU nr 9/A/2006, poz. 121. 
Wyrok TK z dnia 27 czerwca 2008 r., K 52/07, OTK-A 2008/5/88.
Wyrok TK z dnia 6 lipca 2011 r., P 12/09, OTK ZU 2011, nr 6/A, poz. 51. 
Wyrok TK z dnia 21 września 2015 r., K 28/13, OTK-A, nr 8, poz. 120.
Uchwała siedmiu sędziów SN z dnia 21 października 2003 r., I KZP 11/03.
Wyrok SN z dnia 17 maja 1934 r., 3K 369/34, Zbiór orzeczeń Sądu Najżywszego. Orzeczenia 
Izby Karnej 1934, z. I, poz. 281.
Wyrok SN z dnia 3 listopada 1936 r., sygn. akt III KK 1557/36, OSN(K) 1937/5/13, LEX/el. 
Wyrok SN z dnia 3 września 1971 r., Rw 859/71, OSNPG 1971/11, poz. 212.
Wyrok SN z dnia 21 września 1981 r., I KR 171/81, OSNKW 1981/11/65, LEX nr 19738. 
Wyrok SN z dnia 10 marca 1982 r., Rn. 10/82, OSNKW 1982/6/4.
Wyrok SN z dnia 13 września 1982 r., II KR 203/82, LEX 21952.
Wyrok SN z dnia 28 lipca 1993 r., WRN 91/93, OSNKW 1993, nr 11–12, poz. 73. 
Wyrok SN z dnia 14 marca 1995 r., III KRN 222/94, LEX 24577.
Wyrok SN z dnia 2 grudnia 2002 r., IV KKN 135/00, Prokuratura i Prawo 2003, nr 6, poz. 8. 180 Bibliografia
Wyrok SN z dnia 13 maja 2008 r., V KK 428/07, LEX nr 398537.
Wyrok SN z dnia 2 lipca 2013 r., III SK 42/12, LEX nr 1541164.
Wyrok SN z dnia 15 stycznia 2015 r., IV KK 279/14, OSNKW 2015/7/57, LEX 1648190. 
Wyrok SN z dnia 17 maja 2017 r., IV KK 145/17 r., LEX nr 2294408.
Wyrok SN z dnia 16 grudnia 2020 r., I CSK 787/18, LEX 3103850. 
Wyrok NSA z dnia 15 lutego 2023 r., I GSK 466/22, LEX nr 3506511. 
Wyrok SA w Krakowie z dnia 25 kwietnia 1997 r., I ACr 158/97.
Wyrok SA w Warszawie z dnia 24 stycznia 2008 r., II AKa 404/07, KZS 2009, nr 2, poz. 52. 
Wyrok SA w Lublinie z dnia 13 lutego 2013 r. II AKa 166/12.
Wyrok SA w Szczecinie z dnia 4 lipca 2013 r., II AKa 114/13, LEX nr 1350423. 
Wyrok SA w Warszawie z dnia 24 listopada 2017 r., II AKa 269/17.
Wyrok SA we Wrocławiu z dnia 27 września 2018 r., II AKa 155/18, LEX 2583360. 
Postanowienie SA w Katowicach z dnia 29 października 2008 r., II AKz 777/08, LEX nr 477769. 
Postanowienie SA w Warszawie z dnia 29 października 2008 r., II AKz 777/08, LEX nr 477769.
Akty prawne
Karta Narodów Zjednoczonych (Dz. U. z 1947 r. Nr 23, poz. 90 ze zm.).
Konwencja o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności sporządzona w Rzymie  
4 listopada 1950 r. (Dz. U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284 ze zm.).
Konwencja ONZ o zapobieganiu przestępstwom i karaniu sprawców przestępstw przeciwko 
osobom korzystającym z ochrony międzynarodowej, w tym przeciwko dyplomatom, spo-
rządzona 14 grudnia 1973 r. w Nowym Jorku (Dz. U. z 1983 r. Nr 37, poz. 168).
Konstytucja Grecji uchwalona 9 lipca 1975 r. ze zm. 
Konstytucja Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej uchwalona przez Sejm Ustawodawczy w dniu 
22 lipca 1952 r. (Dz. U. z 1952 r. Nr 33, poz. 232).
Konstytucja Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej uchwalona przez Sejm Ustawodawczy w dniu 
22 lipca 1952 r. (t.j. Dz. U. z 1976 r. Nr 7, poz. 36).
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. z 1997 r. Nr 78,  
poz. 483 ze zm.).
Ustawa z dnia 17 marca 1921 r. – Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 1921 r.  
Nr 44, poz. 267 ze zm.).
Ustawa Konstytucyjna z dnia 23 kwietnia 1935 r. (Dz. U. z 1935 r. Nr 30, poz. 227).
Ustawa z dnia 1 sierpnia 1919 r. o godłach i barwach Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 1919 r.  
Nr 69, poz. 416).
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1061 ze zm.) 
Ustawa z dnia 19 kwietnia 1969 r. – Kodeks karny (Dz. U. z 1969 r. Nr 13, poz. 94 ze zm.) 
Ustawa z dnia 20 maja 1971 r. – Kodeks wykroczeń (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 2119 ze zm.)
Ustawa z dnia 10 lutego 1976 r. o zmianie Konstytucji Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej  
(Dz. U. z 1976 r. Nr 5, poz. 29).Bibliografia 181
Ustawa z dnia 31 stycznia 1980 r. o godle, barwach i hymnie Rzeczypospolitej Polskiej oraz 
o pieczęciach państwowych (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 299).
Ustawa z dnia 26 stycznia 1984 r. – Prawo prasowe (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1914).
Ustawa z dnia 12 października 1990 r. o ochronie granicy państwowej (t.j. Dz. U. z 2025 r. 
poz. 184).
Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny wykonawczy (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 706) 
Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 46). 
Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 383).
Ustawa z dnia 24 maja 2002 r. o Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego oraz Agencji Wywiadu 
(t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 812 ze zm.).
Ustawa z dnia 9 czerwca 2006 r., o Służbie Kontrwywiadu Wojskowego oraz Służbie Wywiadu 
Wojskowego (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1405).
Ustawa z dnia 25 czerwca 2010 r. o sporcie (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1488).
Ustawa z dnia 11 marca 2022 r., o obronie Ojczyzny (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 248 ze zm.).
Ustawa z dnia 17 sierpnia 2023 r. o zmianie ustawy – Kodeks karny oraz niektórych innych 
ustaw (Dz. U. z 2023 r. poz. 1834).
Rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 16 lutego 1928 r. o karach za 
szpiegostwo i niektóre inne przestępstwa przeciw Państwu (Dz. U. z 1928 r. Nr 18, poz. 160). 
Rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 11 lipca 1932 r. – Kodeks karny (Dz. U. 
z 1932 r. Nr 60, poz. 571 ze zm.).
Rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 11 lipca 1932 r. – Prawo o wykroczeniach 
(Dz. U. z 1932 r. Nr 60, poz. 572 ze zm.).
Rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 października 1934 r. o niektórych prze-
stępstwach przeciwko bezpieczeństwu Państwa (Dz. U. z 1934 r. Nr 94, poz. 851 ze zm.).
Dekret Prezydenta RP z dnia 22 listopada 1938 r. o ochronie niektórych interesów Państwa 
(Dz. U. z 1938 r. Nr 91, poz. 623).
Dekret PKWN z dnia 30 października 1944 r. o ochronie Państwa (Dz. U. z 1944 r. Nr 10,  
poz. 50).
Dekret PKWN z dnia 16 listopada 1945 r. o przestępstwach szczególnie niebezpiecznych w okre-
sie odbudowy Państwa (Dz. U. z 1945 r. Nr 53, poz. 300).
Obwieszczenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 29 marca 1957 r. o ogłoszeniu jednolitego 
tekstu Kodeksu Karnego Wojska Polskiego (t.j. Dz. U. z 1957 r. Nr 22, poz. 107).
Projekt nowelizacji Kodeksu karnego, druk nr 2534.
Stanowisko Rządu do druku 2534, http://www.sejm.gov.pl (dostęp: 1.04.2025). Uzasadnienie 
projektu nowelizacji k.k. z 2023 r., druk sejmowy nr 3232.
Odpowiedź Ministra Sprawiedliwości na zapytanie nr 4228 w sprawie interpretacji artyku-
łów Kodeksu karnego w kontekście umorzenia dochodzenia przez Prokuraturę Rejonową 
w Przemyślu. https://orka2.sejm.gov.pl/IZ3.nsf/main/6B4214B0.182 Bibliografia
Strony internetowe
https://wiadomosci.onet.pl/kraj/sledztwo-w-sprawie-zdrady-dyplomatycznej-antoni-maciere-
wicz-zabiera-glos/ncv5fyr, dostęp: 3.03.2025.
 https://wiadomosci.onet.pl/swiat/donald-trump-chce-przejac-grenlandie-kraje-nato-reaguja/
g52g082, dostęp: 1.03.2025.
https://wsjpl/hasło/podglad/2929/istotny, dostęp: 26.02.2025.
https://www.gazetaprawna.pl/wiadomosci/artykuly/1441605,polacy-podczas-wojny-zabili-
-wiecej-zydow-niz-niemcow-prokuratura-jan-tomasz-gross-nie-zniewazyl-narodu-pol-
skiego, dostęp: 11.02.2025.
www.freepress.org.pl
https://www.rp.pl/polityka/art9057531-po-wyborach-prezydenckich-zmieni-sie-godlo-polski, 
dostęp: 15.02.2025. 
https://sjp.pwn.pl/słowniki, dostęp: 19.02.202
https://www.rpo.gov.pl, dostęp: 31.03.2025.
https://serwisy.gazetaprawna.pl, dostęp: 31.03.2020.
https://sjp.pwn.pl/slowniki/dywersja.html, dostęp: 27.01.2024. 
https://sjp.pwn.pl/sjp/sabotaz;2574658.html, dostęp: 27.01.2024.