Komentarz do Konstytucji RP art. 56, 57

Spis treści:

Wykaz skrótów
Komentowane przepisy Konstytucji RP

Artykuł 56

1. Uregulowania w poprzednich konstytucjach
2. Uregulowania w innych państwach Unii Europejskiej
3. Status uchodźcy i status cudzoziemca korzystającego z azylu
4. Azyl i status uchodźcy w prawie międzynarodowym i unijnym
5. Azyl
6. Status uchodźcy
6.1. Wiążące umowy międzynarodowe
6.2. Obawa przed prześladowaniem
6.3. Postępowanie w sprawie przyznania statusu uchodźcy
7. Ochrona jedności rodziny uchodźców i cudzoziemców korzystających z azylu
8. Nowy pakt o migracji i azylu
9. Inne formy ochrony udzielanej cudzoziemcom

Artykuł 57

1. Wolność zgromadzania się w poprzednich konstytucjach
2. Wolność zgromadzania się w konstytucjach państw członkowskich Unii Europejskiej
3. Wolność zgromadzania się w wielopoziomowym systemie prawnym
4. Wolność zgromadzania się w prawie UE
5. Wolność zgromadzania się w prawie Rady Europy
6. Wolność zgromadzeń w powszechnym prawie międzynarodowym
7. Geneza wolności zgromadzeń w Polsce
8. Konstytucyjny kontekst wolności zgromadzeń
9. Wykładnia art. 57
10. Wolność zgromadzania się jako wolność prawnie chroniona
11. Wolność zgromadzania się jako wolność polityczna
12. Wolność zgromadzania się jako wolność komunikowania się
13. Wolność zgromadzania się jako wolność osobista
14. Wolność zgromadzania się jako wolność człowieka
15. Zgromadzenie w rozumieniu art. 57 Konstytucji
A. Pojęcie zgromadzenia
B. Zgromadzenia pokojowe
C. Rodzaje zgromadzeń
D. Zgromadzenia a imprezy masowe
16. Treść wolności zgromadzania się
A. Prawo organizowania zgromadzeń (publicznych)
B. Prawo uczestniczenia w zgromadzeniach (publicznych)
C. Prawo do kierowania zgromadzeniem
17. Podmioty wolności zgromadzania się
18. Adresaci wolności zgromadzania się (podmioty obowiązane)
19. Ograniczenia wolności zgromadzeń

Bibliografia opracowań naukowych

Bibliografia opracowań naukowych

Adamiak B., Glosa do wyroku NSA z dnia 26 sierpnia 1999 r., V SA 708/99, Orzecznictwo Sądów Polskich 2000, nr 9, poz. 134.
Antonowicz L., Podręcznik prawa międzynarodowego, Warszawa 2002.
Banaszak B., Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz, Warszawa 2012.
Berlin I., Four Essays on Liberty, Oxford 1969.
Białocerkiewicz J., Nowe polskie prawo o cudzoziemcach, Toruń 2003.
Böckenförde E., Grunrechtstheorie und Grundrechtsinterpretation, [w:] Staat, Verfassung, Demokratie. Studie zur Verfassungstheorie und zum 
Verfassungsrecht, Frankfurt am Main 1991.
Bodnar A., Ziółkowski M., Zgromadzenia spontaniczne, „Państwo i Prawo” 2008, z. 5.
Borello R., Libertá di riunione (diritto di), [w:] Enciclopedia del Diritto, Vol. XL – Restituzione-Riunione, F. Calasso, C. Mortati, S. Pugliatti,  F. Santoro-Passarelli (red.), Milano 1989.
Bosek L., Stan epidemii. Konstrukcja prawna, Warszawa 2022.
Bosek L., Szydło M., art. 31, [w:] Konstytucja RP. Tom 1. Komentarz do art. 1–86, (red.) M. Safjan, L. Bosek, Warszawa 2016.250 Bibliografia
Bragyova A., Freedom and Permission: The Constitutional Concepts of the Freedom of the Individua,. ARSP: Archiv Für Rechts und Sozialphilosophie/Archives for Philosophy of Law and Social Philosophy 2005, vol. 91.
Broeksteeg H., art. 11, [w:] Theory and Practice of the European Convention on Human Right, (red.) P. van Dijk, F. van Hoof, A. van Rijn, L. Zwaak, Intersentia 2018.
Brunelli P., Prawa russkago grażdanina, St. Petersburg 1913.
Butler J., Zapiski o performatywnej teorii zgromadzeń, Warszawa 2016.
BVerfG z 11.06.1991, Der Schutz des Art. 8 GG endet jedoch dort, wo es nicht um die – wenn auch kritische – Teilnahme an der Versammlung, sondern um deren Verhinderung geht.
Bychawska-Siniarska D., Symbolika w ramach protestu w orzecznictwie Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, EPS 2023, nr 12.
Chlebny J. [w:] Prawo o cudzoziemcach. Komentarz, (red.) J. Chlebny, Warszawa 2020.
Chlebny J., Łączenie rodzin cudzoziemców, Warszawa 2022.
Chlebny J., Postępowania administracyjne w sprawach cudzoziemców, [w:] System prawa administracyjnego procesowego. Tom 4. Postępowania 
autonomiczne i szczególne. Postępowania niejurysdykcyjne, (red. serii) G. Łaszczyca, (red. nauk.) A. Matan, Warszawa 2021. 
Chlebny J., Postępowanie w sprawie o nadanie statusu uchodźcy, Warszawa 2011.
Chlebny J., Przekroczenie granicy przez cudzoziemca zamierzającego złożyć wniosek o udzielenie ochrony międzynarodowej – glosa do wyroku Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z 23 lipca 2020 r., sprawy połączone 40503/17, 42902/17 i 43643/17, M.K. i inni przeciwko Polsce, Europejski Przegląd Sądowy 2020, nr 12. 
Chlebny J., Standard unijnej ochrony sądowej, [w:] System prawa sądownictwa administracyjnego. Tom 1. Zagadnienia ogólne, (red.) G. Łaszczyca,  W. Piątek, Warszawa 2023. 
Chlebny  J., Zagadnienia proceduralne w sprawach o nadanie statusu uchodźcy w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, „Państwo i Prawo” 2002, z. 5.
Chlebny J., Zawrócenie cudzoziemca na granicy, Zeszyty Naukowe Sądownictwa Administracyjnego 2023, nr 5.
Czapliński W., Wyrozumska A., Prawo międzynarodowe publiczne, Warszawa 2014.
Czapliński W., Wyrozumska A., Prawo międzynarodowe publiczne. Zagadnienia systemowe, Warszawa 1999.
Czarny P., Naleziński B., Wolność zgromadzeń, Warszawa 1998.
Ćwiąkalski Z., art. 260, [w:] Kodeks karny. Część szczególna. Tom  2. Część II. Komentarz do art. 212–277d, (red.) W. Wróbel, A. Zoll, Warszawa 2017.
Delius H., Das preußische Vereins- und Versammlungsrecht unter besonderer Berücksichtigung des Gesetzes vom 11. Marz 1850, Berlin 1891.
Dietel A., Gintzel K., Kniesel M., Demonstrations-und Versammlungsfreiheit. Kommentar zum Gesetz über Versammlungen und Aufzüge vom 24. Juli 1953, Kőln–Berlin–München 2005.
Donnelly J., The Relative Universality of Human Rights, Human Rights Quaterly 2007, vol. 29.
Dorssemont F., art. 12, [w:] The EU Charter of Fundamental Rights: A Commentary. S. Peers et al., Oxford  2014.
Florczak-Wątor M., art. 37, [w:]  Konstytucja RP. Tom 1. Komentarz do art. 1–86, (red.) M. Safjan, L. Bosek, Warszawa 2016.
Florczak-Wątor M., Zgromadzenia cykliczne. Glosa do wyroku TK z dnia 16 marca 2017 r., Kp 1/17 , LEX/el. 2017.
Florczak-Wątor M., Niekonstytucyjność ograniczeń praw i wolności jednostki wprowadzonych w związku z epidemią COVID-19 jako przesłanka odpowiedzialności odszkodowawczej państwa, PiP 2020, nr 12.
Fredman S., Human Rights Transformed. Positive Rights and Positive Duties, Oxford 2008.
Freund S., Vereins- und Versammlungsgesetz – Geschichte, przedruk proLIBRIS Verlag.
Gajewski S., Jakubowski A., Prawo o zgromadzeniach. Komentarz, Warszawa 2017.
Gardocki L. (red.), Przestępstwa przeciwko państwu i dobrom zbiorowym. System Prawa Karnego, tom 8, Warszawa 2013.252 Bibliografia
Garlicki L., Aksjologiczne podstawy reinterpretacji konstytucji, [w:] Dwadzieścia lat transformacji ustrojowej w Polsce, (red.) M. Zubik, Warszawa 2010.
Garlicki L., art. 37, [w:] Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz, tom 2, (red.) L. Garlicki, M. Zubik, Warszawa 2016.
Garlicki L., Polskie prawo konstytucyjne. Zarys wykładu, Warszawa 2023.
Garlicki L., Sąd Najwyższy Stanów Zjednoczonych Ameryki, Ossolineum 1982.
Garlicki L., art. 31, [w:] Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz, tom 2, (red.) L. Garlicki, M. Zubik, Warszawa 2016.
Gil-Bazo M.T., The Charter of Fundamental Rights of the European Union and the Right to be Granted Asylum in the Union’s Law, Refugee Survey Quarterly 2008, vol. 27, n o  3.
Gliszczyńska-Grabias A., Wiśniewski L., art. 21, [w:] Międzynarodowy pakt praw obywatelskich (osobistych) i politycznych. Komentarz, (red.)  R. Wieruszewski, Warszawa 2012.
Goodwin-Gill G.S., The Refugee in International Law, Clarendon Press Oxford 1996.
Gregorczyk D., Konstytucyjne prawo do zgromadzeń cyklicznych? Glosa do postanowienia Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych SN z 20.10.2022 r., I NSNc 247/22, „Państwo i Prawo” 2024, z. 1.
Grzelak A. [w:] Traktat o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej, (red.) A. Wróbel, tom 1, Warszawa 2012.
Gusy Ch., art. 8, [w:] GG Kommentar zum Grundgesetz, (red.) H. von Mangoldt, F. Klein, Ch. Starck, Band 1, München 2005.
Gutmann A., Thompson D., Why Deliberative Democracy?, Princeton and Oxford 2004.
Győrfi T., The Importance of Freedom of Assembly: Three Models of Justification , [w:] Free to Protest: Constituent Power and Street Demonstration, (red.) A. Sajo (red.), Eleven International Publishing  2009.
Habdas M., Przestrzeń publiczna, [w:] Publiczna własność nieruchomości, Warszawa 2011.
Habrat D., Problematyka odpowiedzialności za wybrane wykroczenia związane ze zgromadzeniami, Wojskowy Przegląd Prawniczy 2012.
Hathaway J.C., Foster M., The Law of refugee status, Cambridge University Press 2014.
Hathaway J.C., The Law of refugee status, Butterworths, Kanada 1991.
Hathaway J.C., The Rights of Refugees under International Law, Cambridge University Press 2005.
Hauser R., Masternak-Kubiak M. [w:] System prawa administracyjnego. Tom 2. Konstytucyjne podstawy funkcjonowania administracji publicznej, (red.) R. Hauser, Z. Niewiadomski, A. Wróbel, Warszawa 2012.
Henebel L., Tigroudja H., The American Convention on Human Rights. A Commentary, Oxford 2022.
Hesse K., Grundzüge des Verfassungsrechts des Bundesrepublik Deutschland, FC Müller Verlag 1999.
Hong M., Die Versammlungsfreiheit, [w:] Handbuch Versammlungsrecht Versammlungsfreiheit, Eingriffbefugnisse, Reechtsschutz, (red.) W. Peters, N. Janz, München 2021.
Ingo von Münch, Grundgesetz-Kommentar, München 1981.
Jagielski J., Rozważania nad pojęciem i istotą prawa administracyjnego materialnego, [w:] System prawa administracyjnego. Tom 7. Prawo administracyjne materialne, (red.) R. Hauser, Z. Niewiadomski, A. Wróbel, Warszawa 2017. 
Jagielski J., Status prawny cudzoziemca w Polsce, Warszawa 1997.
John D. Inazu, Virtual Assembly, 98 Cornell L. Rev. 1093 (2013).
Kaleta J., Rola i znaczenie wartości we współczesnym dyskursie konstytucyjnym, [w:] Aksjologiczny wymiar prawa, (red.) M. Dudek, M. Stępień, Kraków 2015.
Kazimierczuk M., Pojęcie, istota oraz źródło wolności i praw człowieka, Studia Prawnoustrojowe 2014, nr 26.
Kołaczkowski B., Kształtowanie się regulacji prawnych zgromadzeń w Polsce oraz w wybranych krajach o anglosaskiej tradycji prawnej, Warszawa 2014.
Kosierb I., art. 90, [w:] Kodeks wykroczeń. Komentarz, (red.) J. Lachowski, 
Warszawa 2021.
Kowalczyk B., Polski system azylowy, Wrocław 2014.Krukowski J., Godność człowieka podstawą konstytucyjnego katalogu praw i wolności jednostki, [w:] Podstawowe prawa jednostki i ich sądowa ochrona, (red.) L. Wiśniewski, Warszawa 1997.
Lindner J.F., Selbstbestimmung und Fremdbestimmung in der liberalen Demokratie, [w:] Verfasste Freiheit, Veröffentlichungen der Vereinigung der Deutschen Staatsrechtslehrer 2022.
Loewenstein K., Militant Democracy and Fundamental Rights, I, The American Political Science Review 1937, vol. 31.
Łaskawski G., Zgromadzenia w dobie pandemii COVID-19, Acta Iuridica Resoviensia 2022, nr 3.
Mały słownik języka polskiego, (red.) Skorupka S., Auderska H., Łempicka Z., Warszawa 1968.
Mazurek J.F., Prawo do rozwoju, Roczniki Nauk Społecznych 1983, nr 1.
Miąsik D., Zasady i prawa podstawowe. System Prawa Unii Europejskiej, tom 2, Warszawa 2022.
Miemiec M., Stany nadzwyczajne (stan wojenny, stan wyjątkowy, stan klęski żywiołowej) w Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, PPiA 2016, nr 106.
Mikołajczyk B., Osoby ubiegające się o status uchodźcy. Ich prawa i standardy traktowania, Warszawa 2004.
Moreno-Lax V., Accessing Asylum in Europe, Extraterritorial Border Controls and Refugee Rights under EU Law, Oxford University Press 2017. 
Mossakowski W., Azyl w późnym Cesarstwie Rzymskim (confugium ad statuas, confugium ad ecclesias), Toruń 2000.
Müller W., Wirkungsbereich und Schranken der Versammlungsfreiheit, insbesondere im Verhältnis zur Meinungsfreiheit, Berlin 1974.
Nelson E., Liberty. One Concept too Many?, Political Theory 2005, vol. 33.
Nita-Światłowska B. [w:] Konstytucja RP, tom 1 (red.) M. Safjan, L. Bosek, Warszawa 2016.
Niżnik-Mucha A., Glosa do wyroku TK z dnia 10 lipca 2008 r., P 15/08, „Przegląd Sejmowy” 2009, nr 2.
Nowak M., UN Covenant on Civil and Political Rights. CCPR Commentary, Kehl am Rhein 2005.
Osiatyński W., Prawa człowieka – uniwersalizm i różnorodność, „Państwo i Prawo” 2013, z. 11.
Papier H.J., Durner W., Streitbare Demokratie, Archiv des öffentlichen Rechts 2003, Bd 128.
Piórkowska-Flieger J., art. 52, [w:] Kodeks wykroczeń. Komentarz aktualizowany, (red.) T. Bojarski, A, Michalska-Warias, J. Piórkowska-Flieger, LEX/el. 2024. 
Potyrała A. [w:] Karta Praw Podstawowych Unii Europejskiej, (red.) A. Wróbel, Warszawa 2013.
Prokop K., Stany nadzwyczajne w Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r., Białystok 2005.
Przybysławska K., Niepożądani uchodźcy, Warszawa 2009.
Rainbolt G.W., The Concept of Rights, Dordrecht 2006.
Raz J., Negative freedom, freedom from coercive interferences, is valuable in as much as it serves positive freedom and autonomy ??
Raz J., The Morality of Freedom Clarendon Press, Oxford 1986.
Rogala R. [w:] Prawo o cudzoziemcach. Komentarz, (red.) J. Chlebny, Warszawa 2020.
Rogala R., Prawo cudzoziemca do ubiegania się na granicy o udzielenie ochrony międzynarodowej, Europejski Przegląd Sądowy 2021, nr 11.
Rufner W., Zur Bedeutung und  Tragweite des Artikels 19 Abs. 3 des Grundgesetzes Anwendbarkeit der Grundrechte auf juristische Personen, Archiv des offentlichen Rechts 1964, Bd. 89.
Rzucidło J., Węgrzyn J., Wolność zgromadzeń dzieci na tle międzynarodowych i polskich rozwiązań prawnych, [w:] Wolność zgromadzeń, (red.) R. Balicki, M. Jabłoński, Wrocław 2018.
Sadomski J., art. 54, [w:] Konstytucja RP, Tom 1, Komentarz do art. 1–86, (red.) M. Safjan, L. Bosek, Warszawa 2016.
Safjan M., Prawo do ochrony życia prywatnego, [w:] Podstawowe prawa jednostki i ich sądowa ochrona, (red.) L. Wiśniewski, Warszawa 1997.
Salát O., The Right to Freedom of Assembly. A Comparative Study, Oxford and Portland Oregon 2017.
Sarnecki P. [w:] Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz, (red.) L. Garlicki, M. Zubik, Warszawa 2016.
Schmitt C., Verfassungsrechtliche Aufsätze, Berlin 1958.
Schwäble U., Das Grundrecht der Versammlungsfreiheit (Art. 8 GG), Berlin 1975.
Shaw M.N., Prawo międzynarodowe, Warszawa 2000.
Sokolewicz W., Wojtyczek K., art. 57, [w:] Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz. Tom 2, wyd. 2, (red.) L. Garlicki, M. Zubik, Warszawa 2016.
Sondel J., Słownik łacińsko-polski dla prawników i historyków, Kraków 1997.
Sonnleitner L., A Constitutionalist Approach to the European Convention on Human Rights: The Legitimacy of Evolutive and Static Interpretation, Oxford 2022.
Steinborn S., art. 233, [w:] Konstytucja RP, Tom 2, Komentarz do art. 87–243, (red.) M. Safjan, L. Bosek, Warszawa 2016.
Supernat J., Wolność a wartości, prawa i zasady, [w:] Wolność w prawie administracyjnym, (red.) J. Zimmermann, Warszawa 2017.
Suski P., Zgromadzenia i imprezy masowe, Warszawa 2007.
Symonides J., Prawo do azylu, [w:] Prawa człowieka. Model prawny, (red.) R. Wieruszewski, Wrocław–Warszawa–Kraków 1991.
Szachułowicz J., Własność publiczna, Warszawa 2000.
Szpyrka M., Wyrok SN z dnia 18 stycznia 2022 r. (sygn. akt I KK 171/21), ZNSA 2022, nr 4.
Tobiasz M., Demokracja deliberatywna a władza. Iluzje współdecydowania, Studia Politologiczne 2016, vol. 41.
Tuleja P., art. 31, [w:] Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz, wyd. 2, (red.) P. Tuleja, Warszawa 2023.
Türk V., Nicholson F., Refugee protection in international law an overall perspective, [w:] Refugee Protection in International Law, Cambridge University Press 2003.
Wieruszewski R. [w:] Międzynarodowy Pakt Praw Obywatelskich (Osobistych) i Politycznych. Komentarz, (red.) R. Wieruszewski, Warszawa 2012.
Wieruszewski R. [w:] Wielka Encyklopedia Prawa, tom 4, (red.) J. Symonides, D. Pyć, Warszawa 2014. 
Wieruszewski R., Wiśniewski L. [w:] Międzynarodowy Pakt Praw Obywatelskich (Osobistych) i Politycznych. Komentarz, (red.) R. Wieruszewski, Warszawa 2012.
Wierzbicki B., Sytuacja prawna uchodźcy w systemie międzynarodowej ochrony praw człowieka, Białystok 1993.
Wierzbicki B., Uchodźcy w prawie międzynarodowym, Warszawa 1993.
Wiśniewski L., Prawo a wolność człowieka – pojęcie i konstrukcja prawna, [w:] Podstawowe prawa jednostki i ich sądowa ochrona, (red.) Wiśniewski L., Warszawa 1997.
Wiśniewski L., Wolność zgromadzeń, [w:] Prawa człowieka. Model prawny, Wrocław–Warszawa–Kraków 1991.
Wróbel A. (red.), Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, tom 1, Warszawa 2012.
Wróbel A., art. 12, [w:] Karta Praw Podstawowych Unii Europejskiej. Komentarz, (red.) A. Wróbel, Warszawa 2019.
Wróbel A., art. 11, [w:] Konwencja o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności. Tom 1. Komentarz do artykułów 1–18, (red.) L. Garlicki, 
Warszawa 2010. 
Wróbel A., Publiczne prawo podmiotowe, [w:] System prawa administracyjnego. Tom  1.  Instytucje  prawa  administracyjnego,  wyd.  2,  (red.)  
R. Hauser, Z. Niewiadomski, A. Wróbel, Warszawa 2015.
Wróbel A., Swoboda przepływu towarów w Unii Europejskiej a wolność zgromadzania się: kilka uwag na marginesie sprawy Eugen Schmidberger C-112/00, [w:] Prawo w XXI wieku. Księga pamiątkowa 50-lecia Instytutu Nauk Prawnych Polskiej Akademii Nauk, (red.) W. Czapliński, Warszawa 2006. 
Wróbel A., Wolność zgromadzania się w perspektywie funkcjonalistycznej, [w:] Ius est ars boni et aequi. Studia ofiarowane Profesorowi Romanowi Hauserowi Sędziemu Naczelnego Sądu Administracyjnego, Warszawa 2021.
Wróbel A., Wolność zgromadzania się, [w:] Konstytucyjne wolności i prawa w Polsce. Wolności i prawa polityczne, (red.) M. Chmaj, W. Orłowski, W. Skrzydło, Z. Witkowski, A. Wróbel, Kraków 2002.
Wróbel I., Status prawny obywatela państwa trzeciego w Unii Europejskiej, Warszawa 2007.
Zubik M., „Wolność” a „prawo” (pięć hipotez o stosowaniu pojęć konstytucyjnych dotyczących praw człowieka), „Państwo i Prawo” 2015, z. 9.