Komentarz do Konstytucji RP art. 227

Spis treści:

Wykaz skrótów
Komentowany przepis Konstytucji RP
Wprowadzenie

Artykuł 227

1. Uregulowania w poprzednich konstytucjach
2. Uregulowania w innych państwach Unii Europejskiej
3. Status prawny banku centralnego w aktach i dokumentach międzynarodowych i europejskich
4. Niezależność Narodowego Banku Polskiego w ujęciu Konstytucji RP
5. Misja i zadania Narodowego Banku Polskiego w ujęciu art. 227 ust. 1 Konstytucji RP
5.1. Odpowiedzialność NBP za wartość polskiego pieniądza
5.2. Emisja pieniądza
5.3. Ustalanie i realizowanie polityki pieniężnej
5.4. Inne zadania NBP
5.5. Misja i zadania NBP po wejściu RP do Eurosystemu
6. Rada Polityki Pieniężnej w ujęciu art. 227 Konstytucji RP
7. Zarząd Narodowego Banku Polskiego jako odrębny organ NBP (art. 227 ust. 2 Konstytucji RP)
8. Prezes Narodowego Banku Polskiego w ujęciu przepisów Konstytucji RP
9. Charakter prawny aktów normatywnych wydawanych przez organy NBP

Bibliografia opracowań naukowych 

Bibliografia opracowań naukowych

Alesina A., Macroeconomics and Politics, „NBER Macroeconomis Annual” 1988
Ancyparowicz G., Merytoryczne i prawne podstawy autonomii Europejskiego Systemu Banków Centralnych w raporcie o konwergencji (2018), w: Polski system ochrony praw człowieka w dobie kryzysu demokracji liberalnej, t. 3, red. J. Jaskiernia, K. Spryszak, Toruń 2020 
Andrews D.M., Monetary Power and Monetary Statecraft, w: International Monetary Power, red. D.M. Andrews, Ithaca–London 2006
Bałaban A., Glosa do wyroku TK z dnia 28 czerwca 2000 r. (sygn. akt K 25/99), „Przegląd Sejmowy” 2001/1 
Bałaban A., Niezależność Narodowego Banku Polskiego w ustalaniu celów polityki pieniężnej w świetle Konstytucji, „Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Szczecińskiego. Roczniki Prawnicze” 2005
Banaszak B., Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz, Warszawa 2012
Banaszak B., Zasada nadrzędności Konstytucji w polskim porządku prawnym, w: Zasada pierwszeństwa prawa Unii Europejskiej w praktyce działania organów władzy publicznej, red. M. Jabłoński, S. Jarosz-Żukowska, Wrocław 2015
Bień-Kacała A., Źródła prawa wewnętrznego w Konstytucji RP z 1997 roku, Toruń 2013
Blancheton B., Central bank independence in a historical perspective. Myth, lessons and a new model, „Economic Modelling” 2016/A 
Bodea C., Independent central banks, regime type, and fiscal performance: The case of post-communist countries, „Public Choice” 2013/155
Chęciński R., Przychodzki M., Wprowadzenie do polskiej praktyki ustrojowej koncepcji niezależności banku centralnego na tle doświadczeń europejskich, „Roczniki Nauk Prawnych” 2018/3
Cohen B.J., The Macrofoundation of Monetary Power, „UC Santa Barbara Global Studies” 2005
Cukierman A., Central bank independence and monetary policy-making institutions: Past, present and  future, w: Designing Central Banks, red. H. Herrmann, D. Mayes, G.E. Wood, London 2009 
Cyman D., Pieniądz jako wartość konstytucyjna, w: Konstytucyjne uwarunkowania tworzenia i stosowania prawa finansowego i podatkowego, red. P.J. Lewkowicz, J. Stankiewicz, Białystok 2010
Czaja-Hliniak I., Konstytucyjne podstawy banku centralnego w Polsce, w: Państwo demokratyczne, prawne i socjalne. Księga jubileuszowa dedykowana Profesorowi Zbigniewowi Antoniemu Maciągowi. T. 3, Studia prawne, red. M. Grzybowski, Kraków 2014
Czarny P., [Art. 215], w: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz, red. P. Tuleja, Warszawa 2019
Czarny P., Relacje między prawem niemieckim a prawem unijnym w orzecznictwie niemieckiego Federalnego Trybunału Konstytucyjnego, „Analizy i Opinie Centrum Badań Polityki Europejskiej” 2024/10
Dębowska A., Florczak-Wątor M., Domniemanie konstytucyjności ustawy w świetle orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego, „Przegląd Konstytucyjny” 2017/2
Długosz D., Godność zawodowa, w: Etyka urzędnicza i etyka służby publicznej, H. Izdebski i in., Warszawa 2016
Dow Sh.C., The Relationship Between Central Banks and Governments: What Are Central Banks For?, w: Central Banking at a Crossroads: Europe and Beyond, red. Ch. Goodhart, D. Gabor, J. Vestergaard, I. Ertürk, London–New York 2014
Duda M., Zarys historii rozwoju pieniądza oraz systemu pieniężnego – wybrane aspekty, „Współczesna Gospodarka” 2015/3
Dudek D., Prezydenci Rzeczypospolitej a zmiany Konstytucji z 1997 r. – bilans 25-lecia, „Przegląd Legislacyjny” 2022/2
Dunaj K., Konstytucyjne aspekty niezależności Narodowego Banku Polskiego, w: System finansowania kosztów nadzoru nad rynkiem finansowym. Część II. Rozwiązania sektorowe, red. S. Paszkowski, Warszawa 2016
Dziekański P., Niezależność Narodowego Banku Polskiego w świetle polskiego prawa i prawa Unii Europejskiej, „Przegląd Prawa Publicznego” 2009/7–8
Fojcik-Mastalska E., Mastalski R., O niezależności banku centralnego raz jeszcze, „Acta Universitatis Wratislaviensis. Prawo” 2022/334
Forder J., Why Is Central Bank Independence so Widely Approved?, „Journal of Economic Issues” 2005/4
Franka P., Wisz A., Polityka pieniężna Narodowego Banku Polskiego od roku 1989, „Kwartalnik Kolegium Ekonomiczno-Społecznego” 2015/1
Garriga A.C., Central Bank Independence in the World. An Extended Dataset, „International Studies Quarterly” 2025/2
Glapiński A., Niezależny bank centralny fundamentem stabilnej i bezpiecznej gospodarki Polski, Warszawa 2025
Gorlewska E., Profile pojęcia ‘godność’ w Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, w: Socjolekt-idiolektidiostyl. Historia i współczesność, red. U. Sokólska, Białystok 2017
Góral L., Koperkiewicz-Mordel K., [Art. 227], w: Konstytucja RP. Tom II. Komentarz, Art. 87-243, red. M. Safjan i L. Bosek, Warszawa 2016
Grabowska S., Trybunał Stanu jako specjalny organ orzekający w sprawie odpowiedzialności konstytucyjnej prezydenta, „Studia Politologiczne” 2016/47
Gronkiewicz-Waltz H., Gwarancje niezależności krajowego banku centralnego – glosa do wyroku Trybunału Sprawiedliwości z 26.02.2019 r., sprawy połączone C-202 i C-328/18, Ilmārs Rimšēvičs i Europejski Bank Centralny przeciwko Republice Łotewskiej, „Europejski Przegląd Sądowy” 2019/9
Gruszecki T., Problemy z rozumieniem współczesnego pieniądza, „Acta Universitatis Lodziensis. Folia Oeconomica” 2015/6
Gruszecki T., Teoria pieniądza i polityka pieniężna. Rys historyczny i praktyka gospodarcza, Warszawa 2004 
Grzeszczak R., O relacjach Konstytucji i prawa unijnego w świetle wyroków i wypowiedzi polskiego Trybunału Konstytucyjnego, w: Zagadnienia prawa konstytucyjnego. Księga jubileuszowa dedykowana Profesorowi  Krzysztofowi Skotnickiemu w siedemdziesiątą rocznicę urodzin, red. A. Domańska, t. 1, Łódź 2023 
Grzybowski M., Chowaniec J., Narodowy Bank Polski, Europejski Bank Centralny i Europejski System Banków Centralnych, w: Prawo finansów publicznych i prawo podatkowe, red. E. Chojna-Duch, E. Litwińczuk, E. Kornberger-Sokołowska, W. Modzelewski, Warszawa 2025
Gutowski M., Domniemanie konstytucyjności a kompetencje sądów, „Palestra” 2016/5 
Haan J. de, Effinger S., The Politics of Central Bank Independence, w: The Oxford Handbook of Public Choice, t. 2, red. R.D. Congleton, B. Grofman, S. Voigt, Oxford 2019
Hefeker C., Stable money and central bank independence: implementing monetary institutions in postwar Germany, „Public Choice” 2021/3–4
Jabłoński M., Zieliński M., Zasada pierwszeństwa stosowania prawa UE w pracach nad Konstytucją RP z 1997 r., w: Zasada pierwszeństwa prawa Unii Europejskiej w praktyce działania organów władzy publicznej, red. M. Jabłoński, S. Jarosz-Żukowska, Wrocław 2015
Jurkowska-Zeidler A., The Financial Stability of the Narodowy Bank Polski. A Constitutional Perspective, „Przegląd Prawa Konstytucyjnego” 2020/5
Kielin Ł., O konieczności zmiany pozycji ustrojowej Prezesa Narodowego Banku Polskiego, „Roczniki Administracji i Prawa” 2024 zesz. spec.
Kisiel S., Glosa do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 11 stycznia 2024 r., sygn. akt K 23/23 w sprawie pociągnięcia Prezesa Narodowego Banku Polskiego do odpowiedzialności przed Trybunałem Stanu (glosa częściowo krytyczna), „Kortowski Przegląd Prawniczy” 2024/4
Knepka T., Zasady niezależności Europejskiego Banku Centralnego, „Studia z Zakresu Prawa, Administracji i Zarządzania” 2014/6 
Knepka T., Rola Europejskiego Banku Centralnego w zapewnieniu stabilności rynku finansowego Unii Europejskiej, Warszawa 2017
Komierzyńska-Orlińska E., Regulacyjna funkcja Narodowego Banku Polskiego. Zagadnienia podstawowe, „Studia Prawnoustrojowe” 2024/63
Kowalewska E., Zakres i znaczenie wykonywania przez NBP nadzoru systemowego nad systemami płatniczymi, „Studia Prawnicze KUL” 2020/3
Kraś I., Ewolucja niezależności Narodowego Banku Polskiego w świetle regulacji prawnych, w: Państwo – prawa człowieka – mniejszości narodowe. Monografia dedykowana Profesorowi Grzegorzowi Januszowi, red. E.  Godlewska, M. Lesińska-Staszczuk, M. Michalczuk-Wlizło, Lublin 2023
Kraś I., Institutional and Legal Arrangements for the Macro-Prudential Supervision Activities of the Financial Stability Commitee, „Politeja” 2024/5
Kraś I., Niezależność polityczna Europejskiego Banku Centralnego, „Prace Naukowe Akademii im. Jana Długosza w Częstochowie. Res Politicae” 2009/3
Kraś  I.,  Powstanie  i  status  Narodowego  Banku  Polskiego, „Seminare” 2006/23
Kubiczek S., Od barteru do pieniądza wirtualnego – charakterystyka procesu dematerializacji pieniądza, Studia Ekonomiczne. „Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Ekonomicznego w Katowicach” 2015/236 
Laskowski M., Uchybienie godności urzędu sędziego jako podstawa odpowiedzialności dyscyplinarnej, Warszawa 2019
Leszczyńska C., Zarys historii polskiej bankowości centralnej, Warszawa 2010 
Litwiniuk P., Constitutional Guarantees for Protecting the Value of Polish Money, „Studia Iuridica” 2023/101
Łacny J., Pociągnięcie Prezesa Narodowego Banku Polskiego do odpowiedzialności konstytucyjnej przed Trybunałem Stanu a ochrona jego niezależności w prawie Unii Europejskiej, „Państwo i Prawo” 2024/6
Łasak P., Nadzór nad sektorem bankowym w Polsce w świetle zmian na globalnym rynku finansowym, Kraków 2019
Łon E., Narodowy Bank Polski jako organ władzy monetarnej, „Zeszyty Naukowe. Akademia Ekonomiczna w Poznaniu” 2005/52
Machnikowski P., [Art. 358], w: Kodeks cywilny. Komentarz, red. E. Gniewek, P. Machnikowski, Warszawa 2023152 Bibliografia
Mackiewicz-Łyziak J., Active and Passive Monetary Policy in CEE Countries with Inflation Targeting, „Eastern European Economies” 2016/2
Małecka E., Niezależność i odpowiedzialność Europejskiego Banku Centralnego, „Prace i Materiały Wydziału Zarządzania Uniwersytetu Gdańskiego” 2010/2 
Marchewka K., Funkcje pieniądza a funkcje kapitałów (oszczędności) pieniężnych, „Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny” 2001/4
Mee S., Central Bank Independence and the Legacy of the German Past, Cambridge 2019 
Musielak-Linkowska M., Niezależność i wiarygodność banku centralnego jako główne jakościowe aspekty polityki pieniężnej, „Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Ekonomicznego w Poznaniu” 2009/113
Miętlewicz W., Pozycja ustrojowa Europejskiego Banku Centralnego i jego rola w kreacji pieniądza, „Zeszyty Naukowe. Zbliżenia Cywilizacyjne” 2020/3
Myślak E., Narodowy Bank Polski w systemie ustrojowym Rzeczypospolitej Polskiej, Kraków 2013 
Myślak E., Pozycja Narodowego Banku Polskiego w systemie naczelnych organów władzy państwowej. Analiza wybranych zagadnień, „Politeja” 2014/1
Naleziński B., [Art. 205], w: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz, red. P. Tuleja, Warszawa 2019 
Naleziński B., [Art. 209], w: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz, red. P. Tuleja, Warszawa 2019 
Nazaruk P., [Art. 358], w: Kodeks cywilny. Komentarz, red. J. Ciszewski, P. Nazaruk, Warszawa 2019
Ochnio M., Rekomendacje organu nadzoru bankowego w świetle polskiego systemu źródeł prawa, w: Źródła prawa z perspektywy piętnastu lat obowiązywania Konstytucji, red. M. Zubik, R. Puchta, Warszawa 2013
Ofiarski M., Monopol emisyjny Narodowego Banku Polskiego w przepisach konstytucyjnych i ustawowych, w: Instytucje prawa finansowego a wartości konstytucyjne. Księga dedykowana Profesor Teresie Dębowskiej-Romanowskiej, red. M. Bogucka-Felczak, T. Nowak, J. Olesiak, Łódź 2024
Ofiarski Z., Status prawny i funkcje rekomendacji wydawanych przez Komisję Nadzoru Finansowego oraz Komitet Stabilności Finansowej, „Przegląd Ustawodawstwa Gospodarczego” 2017/9
Ofiarski Z., Założenia polityki pieniężnej Rady Polityki Pieniężnej a ochrona ustroju pieniężnego jako wartości publicznej, „Białostockie Studia Prawnicze” 2020/1
Olesiak J., Pajor Ł., Pojęcie pieniądza w znaczeniu prawnym. Rozważania na tle art. 227 ust. 1 Konstytucji RP, w: Instytucje prawa finansowego a wartości konstytucyjne. Księga dedykowana Profesor Teresie Dębowskiej-Romanowskiej, red. M. Bogucka-Felczak, T. Nowak, J. Olesiak, Łódź 2024
Palry T., Central Bank Independence: A Rigged Debate Based on False Politics, and Economics, „Investigación Económica” 2019/310
Pastuszko G., Charakter prawny zawieszenia w czynnościach osoby pociągniętej do odpowiedzialności przed Trybunałem Stanu, „Studia Politologiczne” 2025/76
Pyka I., Mitręga-Niestrój K., Nocoń A., Europejski System Banków Centralnych. Organizacja, funkcje i zadania w systemie bankowym Unii Europejskiej, „Prace Naukowe Uniwersytetu Ekonomicznego w Katowicach” 2016 – Sektory bankowe w Unii Europejskiej
Rogoff K., Risks to Central-Bank Independence, w: Independence, Credibility, and Communication of Central Banking, red. E. Pastén, R. Reis, Santiago 2021
Romelli D., Trends in central bank independence: A de-jure perspective, Milano 2024 (Università Bocconi. BAFFI Working Paper nr 217)
Skrzydło W., Zmiana Konstytucji czy zmiany w Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z 1997 roku, „Teka Komisji Prawniczej OL PAN” 2008
Stanisławiszyn P., Powołanie i odwołanie Prezesa NBP w Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej i ustawie o Narodowym Banku Polskim, „Ekonomia i Prawo” 2011/7
Stawicki R., Zmiany Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej w latach 1997–2011 w świetle projektów ustaw oraz uchwalonych nowelizacji (Kancelaria Senatu. Biuro Analiz i Dokumentacji. Opracowania Tematyczne, OT-605), Warszawa 2011
Stębelski M., [Art. 203], w: Konstytucja RP. Tom II. Komentarz, Art. 87–243, red. M. Safjan i L. Bosek, Warszawa 2016
Stębelski M., [Art. 205], w: Konstytucja RP. Tom II. Komentarz, Art. 87–243, red. M. Safjan i L. Bosek, Warszawa 2016
Stolarska A., Niezależność Narodowego Banku Polskiego, „Roczniki Nauk Społecznych” 2005/3
Stolarska A., Powstanie i rozwój bankowości centralnej, „Roczniki Nauk Społecznych” 2004/3
Sura R., Niezależność NBP a relacje z Parlamentem RP, „Przegląd Sejmowy” 2021/4
Sura R., Spratek A., Likwidacja Banku Polskiego S.A. i utworzenie Narodowego Banku Polskiego, „Roczniki Nauk Prawnych” 2010/1
Surowaniec M., Konstytucyjne gwarancje niezależności banków centralnych państw Grupy Wyszehradzkiej, w: Zagadnienia prawa konstytucyjnego. Księga pamiątkowa dedykowana Profesorowi Krzysztofowi Skotnickiemu w siedemdziesiątą rocznicę urodzin, t. 1, red. A. Domańska, Łódź 2023
Syryt A., Zagadnienie autonomii pojęć konstytucyjnych w kontekście budowania zaufania obywateli do państwa i stanowionego przez nie prawa, Warszawa 2023
Szmyt A., Europejski Bank Centralny, „Acta Universitatis Wratislaviensis. Przegląd Prawa i Administracji” 2020/123
Tkaczyński J.W., Transformacja. Prolegomena do teorii i praktyki na przykładzie Polski po 1989 roku, „Politeja” 2006/6
Wiącek M., [Art. 93], w: Konstytucja RP. Tom II. Komentarz, Art. 87–243,  red. M. Safjan i L. Bosek, Warszawa 2016
Wilmanowicz-Słupczewska M., Zasada niezależności finansowej Europejskiego Banku Centralnego, „Prawo i Więź” 2025/3
Winczorek P., Komentarz do Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 roku, Warszawa 2008
Wojtyna A., O niektórych nowszych interpretacjach zasady niezależności banku centralnego, w: Instytucjonalne i historyczne wymiary dyskusji o ekonomii i gospodarce, red. K. Szarzec, B. Woźniak-Jęckowiak, Poznań 2024
Wynne M.A., European System of Central Banks, w: Handbook of Monetary Policy, red. J. Rabin, G.L. Stevens, New York 2020
Zaleśny J., Odpowiedzialność konstytucyjna w prawie polskim okresu transformacji ustrojowej, Toruń 2004
Zdyb M., The legal position of the National Bank of Poland as a guardian of the value of money in the light of normative determinants of monetary order, „Studia Iuridica Lublinensia” 2023/3
Zubik M., Powoływanie członków Rady Polityki Pieniężnej w świetle zasady kadencyjności oraz działalności organów państwa, „Przegląd Sejmowy” 2005/4
Zych R., Sposób kreacji Prezesa Narodowego Banku Polskiego w ujęciu historycznoprawnym, „Roczniki Nauk Prawnych” 2019/2