• Komentarz do Konstytucji RP Art. 15, 16, 163-172

Komentarz do Konstytucji RP Art. 15, 16, 163-172

  • Autor: Hubert Izdebski
  • Wydawca: Difin
  • ISBN: 978-83-8085-261-7
  • Data wydania: 2020
  • Liczba stron/format: 348/128 x 194 mm
  • Oprawa: miękka

Cena detaliczna

  • 60.00 zł

    54.00 zł

  • 10% taniej

  • Darmowa dostawa od 200 zł
  • Wysyłka w ciągu 24h

Dostępność: Duża ilość w magazynie

Przedmiotem niniejszego komentarza są przepisy Konstytucji RP dotyczące samorządu terytorialnego: art. 15 i art. 16, zamieszczone w pierwszym rozdziale  „Rzeczpospolita”, określającym podstawowe zasady ustroju RP, oraz art. 163–172, czyli całość przepisów rozdziału siódmego „Samorząd terytorialny”. W komentarzu uwzględniono stan prawny na dzień 15 marca 2020 r.

Spis treści:

Wykaz skrótów
Komentowane przepisy Konstytucji RP
Wprowadzenie

Artykuł 15

A. UST. 1

1. Uregulowania w poprzednich konstytucjach
2. Uregulowania w innych państwach Unii Europejskiej
3. Decentralizacja władzy publicznej w dokumentach i aktach prawa europejskiego i międzynarodowego
4. Pojęcie władzy publicznej
5. Istota decentralizacji władzy publicznej
6. Zasada decentralizacji a zasada pomocniczości
7. Decentralizacja w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego

B.  UST. 2

1. Uregulowania w poprzednich konstytucjach
2. Uregulowania w innych państwach Unii Europejskiej
3. Przesłanki tworzenia i zmian podziału terytorialnego państwa w dokumentach prawa międzynarodowego i europejskiego
4. Konstytucyjne kryteria kształtowania podziału terytorialnego państwa
5. Wymóg ustawowego określenia zasadniczego podziału terytorialnego państwa
6. Ustawowe unormowania dotyczące tworzenia, znoszenia, łączenia, podziału i zmiany granic jednostek samorządu terytorialnego a standardy konstytucyjne
7. Orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego w sprawach zmian zasadniczego podziału terytorialnego państwa

Artykuł 16

1. Uregulowania w poprzednich konstytucjach
2. Uregulowania w innych państwach Unii Europejskiej
3. Istota i pozycja samorządu terytorialnego w dokumentach prawa międzynarodowego i europejskiego
4. Samorząd terytorialny jako wspólnota mieszkańców
5. Przysługiwanie samorządowi terytorialnemu istotnej części zadań publicznych
6. Samorząd terytorialny a zasada podziału władz
7. Istota samorządu terytorialnego w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego

Artykuł 163

1. Uregulowania w poprzednich konstytucjach
2. Uregulowania w innych państwach Unii Europejskiej
3. Domniemanie zadań samorządu terytorialnego w dokumentach prawa międzynarodowego i europejskiego
4. Domniemanie zadań samorządu terytorialnego w kontekście zasady pomocniczości i zasady legalizmu
5. Domniemanie zadań samorządu terytorialnego w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego
6. Domniemanie zadań samorządu terytorialnego w orzecznictwie sądów administracyjnych

Artykuł 164

A. UST. 1 i 3

1. Uregulowania w poprzednich konstytucjach
2. Uregulowania w innych państwach Unii Europejskiej
3. Domniemanie zadań gminy w dokumentach prawa międzynarodowego i europejskiego
4. Istota i charakter domniemania zadań gminy
5. Domniemanie zadań gminy w świetle ustawodawstwa
6. Domniemanie zadań gminy w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego
7. Domniemanie zadań gminy w orzecznictwie sądów administracyjnych

A. UST. 2

1. Uregulowania w poprzednich konstytucjach
2. Uregulowania w innych państwach Unii Europejskiej
3. Rodzaje jednostek samorządu terytorialnego w dokumentach prawa międzynarodowego i europejskiego
4. Rodzaje jednostek samorządu terytorialnego w świetle Konstytucji
5. Rodzaje jednostek samorządu terytorialnego w świetle ustawodawstwa
6. Rodzaje jednostek samorządu terytorialnego w świetle orzecznictwa

Artykuł 165

A. UST. 1

1. Uregulowania w poprzednich konstytucjach
2. Uregulowania w innych państwach Unii Europejskiej
3. Osobowość prawna i prawa majątkowe jednostek samorządu terytorialnego w dokumentach prawa międzynarodowego i europejskiego
4. Istota osobowości prawnej jednostki samorządu terytorialnego
5. Szczególne cechy własności komunalnej
6. Osobowość prawna i prawa majątkowe jednostek samorządu terytorialnego w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego

B. UST. 2

1. Uregulowania w poprzednich konstytucjach
2. Uregulowania w innych państwach Unii Europejskiej
3. Samodzielność jednostek samorządu terytorialnego i jej ochrona w dokumentach prawa międzynarodowego i europejskiego
4. Istota samodzielności jednostek samorządu terytorialnego
5. Ochrona sądowa samodzielności jednostek samorządu terytorialnego
6. Samodzielność jednostek samorządu terytorialnego i jej ochrona w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego oraz sądów administracyjnych
7. Samodzielność jednostek samorządu terytorialnego w orzecznictwie sądów administracyjnych
 
Artykuł 166
 
1. Uregulowania w poprzednich konstytucjach
2. Uregulowania w innych państwach Unii Europejskiej
3. Zadania własne i zlecone jednostek samorządu terytorialnego w dokumentach prawa międzynarodowego i europejskiego
4. Podstawy rozróżniania zadań własnych i zleconych
5. Szczególne cechy zadań powierzonych
6. Zadania własne i zlecone w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego

Artykuł 167

1. Uregulowania w poprzednich konstytucjach
2. Uregulowania w innych państwach Unii Europejskiej
3. Zasada adekwatności zadań i dochodów jednostek samorządu terytorialnego w dokumentach prawa 
międzynarodowego i europejskiego
4. Istota zasady adekwatności i realizacja zasady w ustawodawstwie
5. Zasada adekwatności w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego

Artykuł 168

1. Uregulowania w poprzednich konstytucjach
2. Uregulowania w innych państwach Unii Europejskiej
3. Podatki i opłaty lokalne w dokumentach prawa międzynarodowego i europejskiego
4. Podatki i opłaty lokalne w świetle ustawodawstwa
5. Podatki i opłaty lokalne w świetle orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego

Artykuł 169

1. Uregulowania w poprzednich konstytucjach
2. Uregulowania w innych państwach Unii Europejskiej
3. Organy i organizacja wewnętrzna jednostek samorządu terytorialnego w dokumentach prawa międzynarodowego i europejskiego
4. Konstytucyjne normy dotyczące organów jednostek samorządu terytorialnego i ich odzwierciedlenie w ustawodawstwie
5. Samodzielność jednostek samorządu w zakresie określania ich ustroju wewnętrznego
6. Organy i organizacja wewnętrzna jednostek samorządu terytorialnego w orzecznictwie Trybunału 
Konstytucyjnego

Artykuł 170

1. Uregulowania w poprzednich konstytucjach
2. Uregulowania w innych państwach Unii Europejskiej
3. Referendum lokalne w dokumentach prawa międzynarodowego i europejskiego
4. Istota referendum lokalnego
5. Referendum lokalne w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego

Artykuł 171

1. Uregulowania w poprzednich konstytucjach
2. Uregulowania w innych państwach Unii Europejskiej
3. Nadzór nad działalnością samorządu terytorialnego w dokumentach prawa międzynarodowego  i europejskiego
4. Konstytucyjne i ustawowe unormowanie nadzoru nad działalnością samorządu
5. Nadzór nad działalnością samorządu terytorialnego w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego
6. Nadzór nad działalnością samorządu terytorialnego w orzecznictwie sądów administracyjnych

Artykuł 172

1. Uregulowania w poprzednich konstytucjach
2. Uregulowania w innych państwach Unii Europejskiej
3. Prawo do zrzeszania się jednostek samorządu w dokumentach prawa międzynarodowego i europejskiego
4. Prawo do zrzeszania się – aspekt krajowy
5. Prawo do zrzeszania się – aspekt międzynarodowy i europejski
6. Prawo do zrzeszania się jednostek samorządu terytorialnego w orzecznictwie Trybunału 
Konstytucyjnego
 
Bibliografia

prof. dr hab. Roman Hauser:

Komentarz, uwzględniając opracowania literatury przedmiotu i orzecznictwo, zawiera bardzo szczegółowe omówienie wszystkich istotniejszych problemów powstałych w doktrynie i orzecznictwie sądów. Przejrzysta struktura tekstu pozwala na łatwe zorientowanie się nawet w najtrudniejszych problemach komentowanych przepisów. (…) Przygotowane specjalnie na potrzeby kolejnego komentarza do Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej nowe rozważania zawierają także omówienie zagadnień, które nie były dotąd przedmiotem szerszego zainteresowania ze strony doktryny. Komentarz ten ma zatem doniosłe znaczenie zarówno w aspekcie doktrynalnym, jak i dogmatycznym. Widać w tym zakresie ogromną pracę Autora, który bez wątpienia należy do wąskiego grona najznamienitszych znawców prawa publicznego, w tym złożonych i do końca nierozpoznanych, zagadnień samorządu terytorialnego.

Hubert Izdebski
profesor Wydziału Prawa Uniwersytetu SWPS w Warszawie, poprzednio wieloletni profesor zwyczajny Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Warszawskiego, członek-korespondent Polskiej Akademii Nauk; radca prawny, adwokat; autor wielu książek z zakresu prawa publicznego oraz jego historii i podstaw aksjologicznych.

Bibliografia  opracowań naukowych
Antonelli V., Le autonomie locali: una questione europea, „Amministrazione
in Cammino. Rivista elettronica di diritto pubblico, di diritto dell’eco-
nomia e di scienza dell’amministrazione” z 15.05.2012
Augustyniak M., Jednostki pomocnicze gminy, Warszawa 2010
Augustyniak M., Jednostki pomocnicze gminy jako forma realizacji zasady sub-
sydiarności − doświadczenia polskie i francuskie, [w:] Sposoby realizacji
zadań publicznych, (red.) B. Dolnicki, Warszawa 2017
Augustyniak M., Chmielnicki P., Tworzenie, organizacja wewnętrzna i funk-
cjonowanie jednostek pomocniczych gminy, Warszawa 2011
Bałaban A., Samorząd terytorialny w konstytucjach państw europejskich, [w:]
Europejska Karta Samorządu Lokalnego a prawo samorządu terytorialnego,
(red.) M. Ofiarska, Szczecin 2015
Banaszak B., Kodeks wyborczy. Komentarz, Warszawa 2018  
Bandarzewski K., Chmielnicki P., Kisiel W., Prawo samorządu terytorialnego
w Polsce, Warszawa 2011
Bator A., Kompetencje w prawie i prawoznawstwie, Wrocław 2004
Bąkowski T., Administracyjnoprawna sytuacja jednostki w świetle zasady po-
mocniczości, Warszawa 2007
Bitner M., Kornberger-Sokołowska E., Prawo finansów samorządowych, War-
szawa 2018
Blicharz  J.,  Współdziałanie  jednostek  samorządu  terytorialnego  w  formach
zrzeszeń krajowych i międzynarodowych. Komentarz do ustawy o zasadach  Bibliografia     335
przystępowania  jednostek  samorządu  terytorialnego  do  międzynarodo-
wych zrzeszeń społeczności lokalnych i regionalnych, Wrocław 2017
Blicharz J., Zagadnienie charakteru prawnego stowarzyszeń jednostek samo-
rządu terytorialnego, PPA t. 109: 2017  
Blicharz J., Zakres znaczeniowy pojęcia „zadania publiczne”, PPA t. 71: 2005  
Bodnar A., Rozszerzenie czynnego i biernego prawa wyborczego w wyborach
samorządowych na osoby nieposiadające obywatelstwa Unii Europejskiej,
ST 2013, nr 9
Boggero  G.,  Constitutional  Principles  of  Local  Self-Government  in  Europe,
London–Boston 2018
Borodo A., Problematyka legalności wydatków budżetowych samorządu i pod-
staw prawnych działalności gospodarczej gmin, powiatów i województw,
FK 2011, nr 1−2
Borodo A., Samorząd terytorialny. System prawnofinansowy, wyd. 6, Warszawa 2012
Borodo A., Zagadnienia prawne systemu dochodów samorządu powiatowego
i propozycje jego reformy, „Prawo Budżetowe Państwa i Samorządu” 2015,
nr 2
Bosiacki A., Od naturalizmu do etatyzmu. Doktryny samorządu terytorialnego
Drugiej Rzeczypospolitej 1918−1939, Warszawa 2006  
Breton A., Fraschini A., Vertical Competition in Unitary States. The Case of Italy,
„Public Choice”, t. 114: 2003  
Buczkowski Ł., Prawne podstawy aktywności międzynarodowej jednostek sa-
morządu terytorialnego, PPK 2016, nr 2
Bukowska G., Teoretyczne podstawy podziału kompetencji pomiędzy władzami
centralnymi a lokalnymi, [w:] Samorząd lokalny − dobro publiczne, (red.)  
J. Kleer, Warszawa 2008
Bukowski  Z.,  Andrzejewski  T.,  Rączka  P.,  Ustrój  samorządu  terytorialnego  
w Polsce, Toruń 2013
Bussmann A., Europejskie ugrupowanie współpracy terytorialnej (EUWT) − prze-
łom we współpracy transgranicznej w Unii Europejskiej?, ST 2008, nr 10
Celarek K., Prawne i praktyczne aspekty kontroli i nadzoru nad działalnością
samorządu terytorialnego, Warszawa 2015
Chlipała M., Pomocniczość, decentralizacja, samodzielność jako podstawowe
zasady funkcjonowania samorządu terytorialnego. Wybrane zagadnienia,
„Roczniki Nauk Prawnych” 2005 nr 2 336     Bibliografia
Chmielnicki P.,  Akty  nadzoru  nad  działalnością samorządu  terytorialnego  
w Polsce, Warszawa 2006
Cilak M., Problem krzyżowania się kompetencji nadzorczych wojewody i regio-
nalnych  izb  obrachunkowych  w  sferze  działalności  gospodarczej  samo-
rządu terytorialnego, FK 2013 nr 1−2
Congleton R.D., On the inevitability of divided government and improbability
of a complete separation of powers, „Constitutional Political Economy”,
t. 24: 2013
Czaplicki K.W. i in., Kodeks wyborczy. Komentarz, Warszawa 2018  
Czarny P., Konstytucyjna koncepcja gminy i jej realizacja w ustawodawstwie  
i w orzecznictwie, [w:] Samorząd terytorialny. Zasady ustrojowe i praktyka,
(red.) P. Sarnecki, Warszawa 2005
Decentralizacja i centralizacja administracji publicznej. Współczesny wymiar
w teorii i praktyce, (red.) B. Jaworska-Dębska, E. Olejniczak-Szałowska,  
R. Budzisz, Warszawa–Łódź 2019
Józsa Z., Decentralization: International experience and local solutions: M. Jan-
kowska, Podmiotowość i samodzielność związku międzygminnego w świe-
tle decentralizacji władzy publicznej.
Jaworska-Dębska B., Współdziałanie jednostek samorządu terytorialnego w wy-
branych formach publicznoprawnych a ich samodzielność; P. Łazutka-Ga-
węda, Zasada decentralizacji a współdziałanie publicznoprawne jednostek
samorządu terytorialnego. Wzajemne relacje. Decentralizing governance.
Emerging concepts and practices, (red.) G.S. Cheema, A.A. Rondinelli,
Cambridge Mass. 2007
Dębowska-Romanowska T., Prawne i pozaprawne uwarunkowania skutecz-
ności gwarancji wynikających z art. 167 ust. 1 i 4 Konstytucji, [w:] Finanse
komunalne a Konstytucja, (red.) H. Izdebski, A. Nelicki, I. Zachariasz, War-
szawa 2012
Dobek A., Zasada pomocniczości w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego,
„Wrocławskie Studia Erazmiańskie − Studia Erasmiana Wratislaviensia”
2008, z. 2.
Doliwa A., Osobowość prawna jednostek samorządu terytorialnego, Warszawa
2012
Dolnicki B., Nadzór nad samorządem terytorialnym, Katowice 1993 Bibliografia     337
Dolnicki B., Samorząd terytorialny, wyd. 7, Warszawa 2019
Dolnicki B., Marchaj R., Górnośląsko-Zagłębiowska Metropolia, RPEiS 2017, z. 3
Dolnicki B., Marchaj R., Związek metropolitalny w województwie śląskim, ST
2017, nr 7−8
Domagała M., Rozwiązania autonomii terytorialnej w Wielkiej Brytanii,  [w:]
Autonomia terytorialna w perspektywie europejskiej, t. 2: W europejskiej
praktyce ustrojowej, (red.) J. Iwanek, R. Radek, Toruń 2014  
Drachal J., Wiktorowska A., Wajda P., [w:] Prawo o postępowaniu przed są-
dami  administracyjnymi.  Komentarz,  (red.)  R.  Hauser,  M.  Wierzbowski,
Warszawa 2013 (art. 15)
Dubois H.F.V., Fatter G., Definitions and typologies in public administration
research. The case of decentralization, „International Journal of Public
Administration” 2009, nr 8
Faliński S., Współpraca międzynarodowa samorządów terytorialnych jako czynnik
oddziałujący na wspólnoty terytorialne i środowisko międzynarodowe, [w:]
Lokalny samorząd terytorialny w aspekcie międzynarodowym, (red.) S. Fa-
liński, Siedlce 2018 (e-book)  
Faliński S., Współpraca międzynarodowa polskich miast i gmin, Warszawa 2019
Finanse publiczne jednostek samorządu terytorialnego. Źródła finansowania
samorządu terytorialnego we współczesnych regulacjach, (red.) J. Gliniecka,
E. Juchniewicz, T. Sowiński, Warszawa 2015
Finansowanie samorządu terytorialnego i jego zadań a Europejska Karta Samo-
rządu Lokalnego, (red.) J. Glumińska, A. Drywa, E. Juchniewicz, T. Sowiń-
ski, Warszawa 2016
Flejterski S., Zioło M., Centralizacja i decentralizacja zadań publicznych w świetle
wybranych rozwiązań europejskich, „Studia Regionalne i Lokalne” 2008,
nr 3
Fleszer D., Tworzenie jednostek pomocniczych jako forma realizacji zasady
pomocniczości, ST 2011, nr 4
Fleszer D., Samorząd terytorialny jako wspólnota obywatelska, RAiP 2016
Fundowicz S., Decentralizacja administracji publicznej w Polsce, Lublin 2005  
Gajewski R., Stowarzyszenie jednostek samorządu terytorialnego, [w:] Instytu-
cjonalne formy współdziałania jednostek samorządu terytorialnego na obsza-
rach metropolitalnych, (red.) J.H. Szlachetko, R. Gajewski, Gdańsk 2016  338     Bibliografia
Gajewski S., Kształtowanie granic jednostek samorządu terytorialnego. Zagad-
nienia administracyjnoprawne, Warszawa 2015
Gajewski S., Nadzór i kontrola nad działalnością dzielnic miasta stołecznego
Warszawy, PPP 2012, nr 3
Gajewski S., Zaskarżalność rozstrzygnięć nadzorczych dotyczących organów
jednostek pomocniczych gminy, „Przegląd Prawniczy Uniwersytetu War-
szawskiego” 2015, nr 1
Galster J., Lis-Staranowicz D., Konstytucja a suweren, PiP 2019, z. 6
Ganowicz  E.,  Zasada  subsydiarności  w  organizacji  i  funkcjonowaniu  samo-
rządu terytorialnego w III Rzeczypospolitej Polskiej, „Wrocławskie Studia
Politologiczne” 2016
Garlicki L., Polskie prawo konstytucyjne. Zarys wykładu, wyd. 5, Warszawa 2018
Gawrońska-Baran A., Podmiot prawa publicznego po nowelizacji Pzp, „Moni-
tor Zamówień Publicznych” 2017 nr 148
Giejłaszewska G., Prawne uwarunkowania decentralizacji zadań publicznych
w Polsce, PPP 2018, nr 2
Guermond Y., L’identité terrritoriale. L’ambiguité d’un concept géographique,
„L’Espace Géographique” 2006, nr 4
Habuda L., Decentralizacja vs centralizacja administracji w strukturze zasad-
niczego terytorialnego podziału kraju, Toruń 2009
Izdebski H., Doktryny polityczno-prawne. Fundamenty współczesnych państw,
wyd. 4, Warszawa 2017
Izdebski H., Domniemanie zadań samorządu terytorialnego i domniemanie
zadań gminy w obrębie samorządu terytorialnego − klauzule generalne do-
tyczące zadań samorządu, ST 2015, nr 1−2
Izdebski H., Funkcjonowanie wpłat na subwencję ogólną („janosikowe”) z punktu
widzenia  finansów  m.st.  Warszawy  i  województwa  mazowieckiego,  ST
2013, nr 11
Izdebski H., Jednostki pomocnicze gminy − pomiędzy organami gminy a oby-
watelami jako podmiotem władzy lokalnej, ST 2011, nr 12
Izdebski H., Konstytucjonalizm − legicentryzm − ustawowy nihilizm prawny.  
O powołaniu naszych czasów do nauki konstytucji, PiP 2016 z. 6
Izdebski H., Prawo do samorządu − prawo obywateli i prawo mieszkańców, ST
2018, nr 10  Bibliografia     339
Izdebski H., Samorząd terytorialny, [w:] Encyklopedia administracji publicznej,
(red.) J. Itrich-Drabarek, Warszawa 2018
Izdebski H., Samorząd terytorialny. Podstawy ustroju i działalności, wyd. 3 [8],
Warszawa 2014  
Izdebski H., Samorząd terytorialny. Pionowy podział władzy, Warszawa 2020
(w druku)
Izdebski H., Zasada solidarności a samodzielność jednostek samorządu tery-
torialnego  (uwagi  na  tle  orzecznictwa  Trybunału  Konstytucyjnego),  [w:]
Idea solidaryzmu we współczesnym prawie konstytucyjnym. Doświadcze-
nia polskie i międzynarodowe, (red.) A. Łabno, Warszawa 2015  
Izdebski H., Zmiany w zasadniczym podziale terytorialnym państwa. Wybrane
aspekty prawne, ST 2016, nr 7−8
Izdebski H., Kulesza M., Administracja publiczna. Zagadnienia ogólne, wyd. 3,
Warszawa 2004
Jackiewicz A., Zasada wertykalnego podziału władzy w państwach złożonych.
Zarys problematyki, [w:] Organizacja administracji publicznej z perspek-
tywy powierzanych jej zadań, (red.) T. Bąkowski, Warszawa 2015
Jagielski J., Kontrola administracji publicznej, Warszawa 2007
Jagielski J., Wybrane zagadnienia funkcjonowania nadzoru nad jednostkami
samorządu terytorialnego, [w:] Wybrane aspekty funkcjonowania samo-
rządu terytorialnego z perspektywy działalności organów nadzoru, (red.)
K. Tetlak, Warszawa 2013
Jagoda J., Prawne przesłanki samodzielności samorządu terytorialnego,  [w:]
Administracja publiczna pod rządami prawa. Księga pamiątkowa z okazji
70-lecia urodzin prof. zw. dra hab. Adama Błasia, (red.) J. Korczak, Wro-
cław 2016
Jagoda  J.,  Sądowa  ochrona  samodzielności  jednostek  samorządu  terytorial-
nego, Warszawa 2011
Jastrzębska M., Finanse samorządu terytorialnego, Warszawa 2012
Jeżewski J., Idea demokracji w przekształceniach ustrojowych samorządu tery-
torialnego, RPEiS 2015, z. 3
Kamiński M.A., Rola Kongresu Władz Lokalnych i Regionalnych Rady Europy
w rozwoju międzynarodowej współpracy samorządowej, BSP 2012 nr 12
Karpiuk M., Członkostwo jednostki samorządu terytorialnego w europejskim
ugrupowaniu współpracy terytorialnej, [w:] Wybrane aspekty współpracy 340     Bibliografia
transgranicznej polskich samorządów w kontekście przemian prawa Unii
Europejskiej, (red.) I.M. Wieczorek, M. Ganczar, Łódź 2016
Karpiuk M., Samorząd terytorialny a państwo. Prawne instrumenty nadzoru
nad samorządem gminnym, Lublin 2008
Kawala J., Dochody i wydatki powiatów w latach 2004–2007, ST 2008, nr 6
Kiczka K., Prawnomiędzynarodowe uwarunkowania samorządu terytorialnego,
RPEiS 2015, z. 3
Kieres L., Europejska Karta Samorządu Lokalnego w orzecznictwie Trybunału
Konstytucyjnego, RPEiS 2015, z. 3
Kiljan K., Referendum lokalne w świetle przepisów ustawy z 15 września 2000
r., ST 2001 nr 11
Kokocińska K., Samodzielność jednostek samorządu terytorialnego w organi-
zowaniu usług publicznych, PPA t. 98: 2014
Komentarz do ustawy o samorządzie gminnym, (red.) P. Chmielnicki, wyd. 3,
Warszawa 2013
Konstytucja Republiki Chorwacji, wyd. 2, Warszawa 2007  
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz, (red.) L. Garlicki, t. 1, War-
szawa 1999 i t. 5, Warszawa 2007
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz, (red.) L. Garlicki, M. Zubik,
t. 1 i 2, wyd. 2, Warszawa 2016
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz, (red.) P. Tuleja, Warszawa
2019 – w tym: P. Czarny (art. 163), P. Tuleja (art. 15)
Konstytucja RP. Tom I. Komentarz do art. 1−86 – w tym: M. Pach, P. Tuleja
(art. 10), M. Piechowiak (art. 1), A. Skoczylas, W. Piątek (art. 16) − T. II:
Komentarz do art. 87−243, (red.) M. Safjan i L. Bosek, Warszawa 2016  
Konstytucja Węgier, wyd. 2, Warszawa 2015
Konstytucje państw Unii Europejskiej, (red.) W. Staśkiewicz, Warszawa 2011  
Konstytucyjne umocowanie samorządu terytorialnego, (red.) M. Stec, K. Ma-
łysa-Sulińska, Warszawa 2018 – w tym: D. Chaba, Samodzielność jedno-
stek samorządu terytorialnego jako konstytucyjna gwarancja niezależno-
ści; B. Dolnicki, Samorząd terytorialny w Konstytucji RP z 1997 r.; E. Feret,
Regulacje konstytucyjne wystarczającą gwarancją zabezpieczenia środków
publicznych na realizację zadań publicznych przez jednostki samorządu tery-
torialnego?; J. Korczak, Konstytucyjne podstawy i gwarancje samodzielności Bibliografia     341
jednostek  samorządu  terytorialnego  na  tle  dokonań  legislacji  i  praktyki
nadzorczej; J. Salachna, Konstytucyjne gwarancje samodzielności decyzyj-
nej i finansowej samorządu terytorialnego; M. Szewczyk, Quasi-autonomia
jednostek  samorządu  terytorialnego  w  zakresie  określania  ustroju  we-
wnętrznego – w świetle postanowień Konstytucji RP.  
Korczak J., Konstytucyjne podstawy struktury i funkcji samorządu terytorial-
nego, [w:] Konstytucyjne podstawy funkcjonowania administracji publicz-
nej, (red.) R. Hauser, Z. Niewiadomski, A. Wróbel, Warszawa 2012 (Sys-
tem Prawa Administracyjnego, t. 2)  
Kornberger-Sokołowska E., Zasada adekwatności w systemie finansów samo-
rządu terytorialnego w Polsce, Warszawa 2013
Kozłowski K., Gminne konsultacje społeczne − analiza konstytucyjnoprawna,
ST 2018, nr 1−2
Kulesza M., Gospodarka komunalna − zakres i wyzwania prawne, ST 2012,  
nr 7−8
Kulesza M., O tym, ile jest decentralizacji w centralizacji, a także o osobliwych
nawykach uczonych administratywistów, ST 2009, nr 12
Kuligowski R., Europejskie Ugrupowanie Współpracy Terytorialnej a współ-
praca zagraniczna jednostek samorządu terytorialnego, BSP 2012, nr 12
Leksykon prawa administracyjnego materialnego. 100 podstawowych pojęć,
(red.) T. Bąkowski, K. Żukowski, Warszawa 2016 − w tym: M. Bogusz,
Zakres działania; M. Bogusz, Kompetencja materialnoprawna organu ad-
ministracji publicznej; M. Brzeski, Zadanie publiczne  
Leoński Z., Nadzór nad samorządem terytorialnym, [w:] Samorząd terytorialny.
Zagadnienia prawne i administracyjne, (red.) A. Piekara, Z. Niewiadomski,
Warszawa 1998
Leoński Z., Samorząd terytorialny w Rzeczypospolitej Polskiej, wyd. 5, War-
szawa 2006
Leoński Z., Zarys prawa administracyjnego, Warszawa 2004
Lipowicz I., Samodzielność samorządu terytorialnego w świetle Konstytucji,
PS 2007, nr 4
Lipowicz I., Samorząd terytorialny XXI wieku, Warszawa 2019
Lubińska T., Finansowanie zadań samorządowych w świetle zasady adekwat-
ności oraz stabilności finansów publicznych, FK 2017, nr 10 342     Bibliografia
Łazutka P., Euroregion a Europejskie Ugrupowanie Współpracy Terytorialnej  
− analiza prawno-porównawcza,  „Acta Universitatis Lodziensis.  Folia
Oeconomica” 2012
Mahon P., La décentralisation administrative. Etude de droit public français,
allemand et suisse, Genève 1985
Majewski K., Majewska P., Legalność jako kryterium nadzoru nad samorządem
terytorialnym − ius czy lex?, RAiP 2016, nr 1
Maksymiuk M., Referendum lokalne − teoria i praktyka, [w:] 25 lat funkcjono-
wania samorządu terytorialnego w Polsce. Teoria i praktyka, (red.) K. Po-
pik. B. Szmulik, M. Mazuryk, Lublin 2016
Małecka-Łyszczak M., Pojęcie i podziały zadań publicznych ze szczególnym
uwzględnieniem zadań samorządu terytorialnego, ZNUEK nr 921: 2013
Marchaj R., Związek metropolitalny w województwie śląskim z perspektywy
pierwszego roku działania, ST 2018, nr 12
Marcou G., Les collectivités locales dans les constitutions des Etats unitaires
en Europe, „Les Nouveaux Cahiers du Conseil Constitutionnel” 2014, nr 1
Marcou G., Essay on the clarification of some key concepts and methodical prob-
lems, [w:] Decentralisation and local democracy in the world, First Global
Report by the United Cities and Local Governments, Barcelona 2008
Matczak M., Kompetencja organu administracji publicznej, Kraków 2004
Mączyński M., Pojęcie zadania publicznego a zadania samorządu terytorial-
nego, FK 2019, nr 1−2
Micheletti M., End of Big Government: Is It Happening in the Nordic Coun-
tries?, „Governance” 2000, nr 2
Micheletti M., Petersson O., The Democratic Audit of Local Government: The
Swedish Case, „The Journal of Behavioral and Social Sciences” 1997 nr 2
Millon-Delsol Ch., Zasada pomocniczości, Kraków 1995
Mijal P., Zasada pomocniczości jako wyznacznik roli prawotwórczej samorządu
terytorialnego, PPK 2014, nr 2
Misiejko A., Samorząd terytorialny, Poznań 2018
Misja publiczna, wspólnota, państwo. Studia z prawa i administracji. Księga de-
dykowana pamięci Profesora Michała Kuleszy, t. 1, (red.) A. Mednis, War-
szawa 2016 − w tym: D.R. Kijowski, Pojęcie samorządu terytorialnego; M.
Niziołek, Czy dzielnice m.st. Warszawy to quasi-gminy? Uwagi na tle sta-
tusu jednostek pomocniczych m.st. Warszawy Bibliografia     343
Młynarczyk A., Zmiany w systemie wyrównywania dochodów samorządu wo-
jewództw, FK 2015, nr 3
Nadzór i kontrola nad samorządem terytorialnym w Polsce i w Austrii, (red.)  
A. Wierzbica, Warszawa 2018
Nadzór nad samorządem a granice jego samodzielności, (red.) M. Stec, M. Mą-
czyński, Warszawa 2011
Niemczuk P., Problem (nie-)konstytucjonalizacji terytorialnej organizacji sa-
morządu terytorialnego, [w:] Konstytucyjne podstawy budowania i rozwoju
społeczeństwa obywatelskiego w Polsce i na Ukrainie. Dobre praktyki, (red.)
J. Posłuszny i in., Rzeszów 2013
Nowacka E.J., Polski samorząd terytorialny, Warszawa 2006
Nowacka  E.J.,  Samorząd  terytorialny  jako  forma  decentralizacji  władzy  pu-
blicznej, Warszawa 2010
Odachowski J., Gospodarka komunalna. Samodzielność gospodarcza jednostek
samorządu  terytorialnego  a  interes  publiczny,  „Acta  Universitatis  Wra-
tislaviensis. Prawo” nr 323: 2017
Ofiarska M., Formy publicznoprawne współdziałania jednostek samorządu tery-
torialnego, Warszawa 2008
Ofiarska M., Przesłanki i kierunki ewolucji statusu prawnego jednostek pomoc-
niczych  gminy  z  perspektywy  25  lat  doświadczeń,  [w:]  Z  problematyki
prawnej samorządu terytorialnego. Księga dla uczczenia 70. rocznicy uro-
dzin oraz 45. rocznicy pracy naukowej Zbigniewa Janku, (red.) M. Szewczyk,
Poznań 2017.
Olejniczak-Szałowska E., Prawo do uczestnictwa i kierowania sprawami publicz-
nymi we wspólnotach samorządowych w świetle dyrektywy Rady 94/80/WE,
ST 2006, nr 1−2
Olejniczak-Szałowska E., Referendum lokalne w świetle ustawodawstwa pol-
skiego, Warszawa 2002
Ostheimer J., Ład społeczny. Zasada pomocniczości i jej znaczenie dla społe-
czeństwa obywatelskiego, „Zeszyty Naukowe KUL” 2013, nr 1
Owsiak K., Z historii doktryny samorządu terytorialnego, ZNUEK nr 754: 2017
Panara C., The contribution of local self-government to constitutionalism in
the member states and in the EU multilayered system of governance, [w:]
Local Government in Europe. The „fourth level” in the EU multilayered sys-
tem of governance, (red.) C. Panara, M. Varney, London–New York 2013 344     Bibliografia
Perrin B., La décentralisation des autres, en Europe, „La Revue Administra-
tive” 2009, nr 371  
Piasecki A.K., Referenda lokalne w III RP, Warszawa 2006
Piasecki A.K., Samorząd terytorialny i wspólnoty lokalne, Warszawa 2009
Pijewski M., Zapewnienie jednostkom samorządu terytorialnego dochodów
pozwalających na realizację przypisanych im zadań publicznych w świetle
orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego, ST 2018, nr 4
Podatki i opłaty samorządowe. Aktualne problemy dogmatyczne i orzeczenia,
(red.) A. Niezgoda, J. Barczak, P. Szczęśniak, Lublin 2016
Pontier  J.M.,  Collectivités  territoriales.  Le  rôle  des  collectivités  territoriales
dans la construction européenne, „La Revue Administrative” 2003, nr 333
Pozycja samorządowych kolegiów odwoławczych w postępowaniu administra-
cyjnym, (red.) C. Martysz, A. Matan, Kraków 2005
Prawne problemy samorządu terytorialnego z perspektywy 25-lecia jego funk-
cjonowania, (red.) B. Jaworska-Dębska, R. Budzisz, Warszawa 2016 – w tym:
S. Faliński, Ewolucja aktywności międzynarodowej polskich samorządów
terytorialnych i prawne uwarunkowania tego procesu; Lisowski P., Samo-
dzielność jednostek samorządu terytorialnego. (Kluczowe aspekty termi-
nologiczno-pojęciowe i konstrukcyjne); E. Żelasko-Makowska, Ewolucja
nadzoru nad samorządem terytorialnym. Przyczyny i skutki zmian
Prawo samorządu terytorialnego, (red.) M. Chmaj, Warszawa 2013
Pułło A., Podział władzy. Aktualne problemy w doktrynie, prawie i współcze-
snej dyskusji konstytucyjnej w Polsce, „Przegląd Sejmowy” 1993, nr 3
Rademacher Ch., Decentralization of Power and of Decision-Making − An
Institutional Driver for Systems Change to Democracy, „Historical Social
Research” 2016, nr 3
Radomski G., Spory o samorząd terytorialny w polskiej myśli politycznej po
1989 roku, Toruń 2017
Radziewicz P., Decentralizacja jako pojęcie prawne, KPP 2005, nr 1−2
Regionalne izby obrachunkowe. Charakterystyka ustrojowa i komentarz do
ustawy, (red.) M. Stec, Warszawa 2010
Ruśkowski E., Salachna J., Ustawa o dochodach jednostek samorządu teryto-
rialnego, Warszawa 2004
Rytel-Warzocha A., Przedmiotowy zakres referendum lokalnego w Polsce,
„Studia Wyborcze” 2011 Bibliografia     345
Schmidt V.A., Democratizing France. The Political and Administrative History
of Decentralization, Cambridge 2007
Seedorf S., Sibanda S., Separation of Powers, w: Constitutional Law of South
Africa  (2008)  –  https://constitutionallawofsouthafrica.co.za/wp-con-
tent/uploads,2018/10/Chap12.pdf
Sidor M., Referendum lokalne jako forma demokracji bezpośredniej, [w:] Samo-
rząd lokalny w Polsce, (red.) S. Michałowski, A. Pawłowska, Lublin 2004
Siejka-Wieczerzycka P., Referenda lokalne w Polsce w latach 1990−2014, [w:]
Bariery, wyzwania i perspektywy przekształceń samorządu terytorialnego
w Polsce, (red.) S. Sagan, M. Sitek, Józefów 2016
Skoutaris N., Territorial Pluralism in Europe: Vertical Separation of Powers in
the EU and its Member States, London-Oxford 2019
Skrzydło-Niżnik I., Model ustroju samorządu terytorialnego w Polsce na tle
zagadnień ustrojowego prawa administracyjnego, Kraków 2007
Stahl M., Kmieciak Z., Akty nadzoru nad działalnością samorządu terytorial-
nego w świetle orzecznictwa NSA i poglądów doktryny, ST 2001, nr 1−2
Stasikowski P., O pojęciu zadań publicznych (Studium z zakresu nauki admi-
nistracji i nauki prawa administracyjnego), ST 2009, nr 7−8
Stępień J., Cywilizacyjny spór o samorząd terytorialny, ST 2015, nr 3
Stępniak K., Zasada subsydiarności w polskim systemie konstytucyjnym w kon-
tekście działalności samorządu terytorialnego, [w:] Samorząd terytorialny.
Praktyka, prawo, finansowanie, perspektywy, (red.) K. Pawlik, K. Stępniak,
M. Rutkowska-Sowa, Warszawa 2017
Storczyński J., Nadzór regionalnej izby obrachunkowej nad samorządem tery-
torialnym, Bydgoszcz–Chorzów 2006  
Strożek-Kucharska M., Definiowanie zadań publicznych. Wprowadzenie do dys-
kusji, [w:] Zadania publiczne. Podmioty, uwarunkowania prawne, potrzeby
społeczne, (red.) P. Bieś-Srokosz, Częstochowa 2016
Strzelecki A., Samodzielność jednostek pomocniczych samorządu terytorial-
nego, „Zarządzanie Publiczne” (UJ) 2010, nr 4
Supernat J., Dewolucja w Zjednoczonym Królestwie Wielkiej Brytanii i Irlandii
Północnej, ST 2012, nr 1−2
Surówka K., Samodzielność finansowa samorządu terytorialnego w Polsce,
Warszawa 2013 346     Bibliografia
Swianiewicz P., Finanse samorządowe. Koncepcje, realizacja, polityki lokalne,
Warszawa 2011
Swianiewicz P., Samorząd jako część państwa i samorząd jako wspólnota oby-
wateli − ile spójności, ile autonomii?, ST 2015, nr 1−2
Swianiewicz P. i in., Błędne koło marginalizacji? Jednostki pomocnicze samo-
rządu w zarządzaniu dużymi miastami, Warszawa 2013
Syryt A., Samodzielność jako konstytucyjna perspektywa działalności samo-
rządu terytorialnego,  [w:] Stulecie polskiej administracji. Doświadczenia  
i perspektywy, (red.) W. Federczyk, Warszawa 2018
Szczęch N., Wskazanie przez organ nadzorczy nieistotnego naruszenia prawa
przez uchwałę organu samorządu terytorialnego, „Studia Prawnicze i Ad-
ministracyjne” 2016, nr 4
Szewc A., Jyż G., Pławecki Z., Ustawa o samorządzie gminnym. Komentarz,
Warszawa 2012
Szewc A., Ustawa o samorządzie województwa. Komentarz, Warszawa 2008
Szewc T., Pojęcie samorządu w Europejskiej Karcie Samorządu Terytorialnego,
„Zeszyty Prawnicze WSEiA w Bytomiu” 2005 nr 1  
Szewczyk M., Nadzór w materialnym prawie administracyjnym. Administracja
wobec wolności i innych praw podmiotowych jednostki, Poznań 1995
Szlachetko J.H., Trwałość decentralizacji władzy publicznej − pomiędzy kon-
stytucyjną zasadą a ustawową praktyką, ST 2018, nr 10
Szpor A., Państwo a subsydiarność jako zasada prawa w UE i w Polsce, ST
2001, nr 1−2
Szydło M., Ustawa o gospodarce komunalnej. Komentarz, Warszawa 2008
Ślemp B., O (nie)wykonaniu orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego dotyczących
mechanizmu wyrównania poziomego dochodów jednostek samorządu tery-
torialnego − analiza konstytucyjna, FK 2019 nr 4
Tabernacka A., Prawne determinanty samodzielności finansowej samorządu
terytorialnego, „Acta Universitatis Nicolai Copernici. Ekonomia” 2017, nr 1
Tomaszewski W., Kompromis polityczny w procesie stanowienia Konstytucji
Rzeczypospolitej Polskiej z 2 kwietnia 1997 roku, Pułtusk 2007
Tomaszewski W., Proces przygotowania i uchwalenia Konstytucji RP z 2 kwiet-
nia 1997 roku w aspekcie doświadczeń ustrojowych oraz prac nad nową
konstytucją, Olsztyn 2018 Bibliografia     347
Truskolaski T., Waligóra K., Komitet Regionów Unii Europejskiej. Instytucjonali-
zacja międzynarodowej aktywności samorządów, BSP 2012, z. 12
Tyrawa D., Jednostki pomocnicze gminy, [w:] Samorząd gminny w III Rzeczypospo-
litej. Doświadczenia i perspektywy, (red.) M. Klimek, J. Czerw, B. Więckie-
wicz, Lublin 2013
Ustawa o samorządzie gminnym. Komentarz, (red.) B. Dolnicki, wyd. 2, War-
szawa 2018
Ustawa o samorządzie gminnym. Komentarz z odniesieniami do ustaw o samo-
rządzie powiatowym i samorządzie województwa, (red.) R. Hauser, Z. Nie-
wiadomski, Warszawa 2011
Ustawy samorządowe. Komentarz, (red.) S. Gajewski, A. Jakubowski, Warszawa
2018 − w tym: A. Pośpiech-Kłak (art. 7 u.s.g.)
Ustrój terytorialny państwa a decentralizacja systemu władzy publicznej, (red.)
A. Lutrzykowski, Toruń 2012
Wacinkiewicz D., Kontrola i nadzór w prawie komunalnym, Warszawa 2006
Wierzbica A., Domniemanie właściwości organów jednostek samorządu tery-
torialnego w realizacji zadań publicznych, ST 2012, nr 12
Wiktorowska A., Prawne determinanty samodzielności gminy. Zagadnienia ad-
ministracyjnoprawne, Warszawa 2002
Winczorek P., Komentarz do Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwiet-
nia 1997 roku, wyd. 2, Warszawa 2008
Winczorek P., Nauka o państwie, wyd. 2, Warszawa 2011
Wojnarowski K., Wpływ prawa Unii Europejskiej na polską politykę regionalną,
„Studia Iuridica” 2018, t. 77
Wojnarowski K., Europejska klasyfikacja NUTS i jej znaczenie dla wojewódz-
twa mazowieckiego, „Mazowsze. Studia Regionalne” 2019, nr 28
Wójtowicz K., Przejawy naruszeń zasady adekwatności w procesie decentrali-
zacji zadań publicznych w Polsce, PNUEW 2015, nr 391
Wójtowicz K., Udziały samorządów w podatkach państwowych − własne czy
obce źródło dochodów JST? Dylematy teorii a praktyka budżetowa wybra-
nych państw, PNUEW 2013, nr 306
Zachariasz  I.,  Prawo  do  samorządu  −  prawo  wspólnot  samorządowych,  ST
2018, nr 10
Zasada pomocniczości. Wymiar europejski, narodowy, regionalny i lokalny,
(red.) A. Pawłowska, S. Grabowska, Rzeszów 2011 348     Bibliografia
Zdebel M., Zasady samodzielności finansowej i adekwatności w działalności
jednostek samorządu terytorialnego − podstawy ustrojowo-finansowe, „Ze-
szyty Naukowe Uniwersytetu Szczecińskiego” 2015, nr 870
Zimmermann J., Aksjomaty prawa administracyjnego, Warszawa 2013
Zubik M., Orzekanie przez Trybunał Konstytucyjny o przepisie nieobowiązują-
cym dotyczącym jednostek samorządu terytorialnego, PiP 2014, z. 1
Żak M., O możliwych zastosowaniach idei good governance w naukach praw-
nych i praktyce prawniczej, PiP 2019, z. 9
Żelasko-Makowska E., Skarga organów jednostek samorządu terytorialnego
na rozstrzygnięcia nadzorcze − wybrane aspekty procesowe, [w:] Samorząd
terytorialny w Polsce a sądowa kontrola administracji, (red.) B. Dolnicki,
J.P. Tarno, Warszawa 2012

Napisz opinię

Uwaga: HTML nie jest przetłumaczalny!
    Zły           Dobry

Najczęściej kupowane