Innowacje w działalności banków spółdzielczych jako czynnik regionalnego rozwoju społeczno-gospodarczego

Spis treści:

Wstęp

Rozdział 1. Zagadnienia metodyczne

1.1. Zakres i metody badań
1.2. Cele i hipotezy badawcze
1.3. Zakres i metody pozyskania materiałów empirycznych
1.4. Charakterystyka prób badawczych
1.4.1. Banki spółdzielcze
1.4.2. Klienci banków spółdzielczych
1.5. Metody wnioskowania, opracowania i prezentacji wyników badań

Rozdział 2. Historia ruchu spółdzielczego i banków spółdzielczych w Polsce

2.1. Banki pobożne jako prekursorzy banków spółdzielczych
2.2. Idea spółdzielczości
2.3. Ruch spółdzielczości bankowej na ziemiach polskich w okresie zaborów
2.4. Spółdzielczość kredytowa w okresie międzywojennym i wojennym
2.5. Spółdzielczość kredytowa po II wojnie światowej
2.6. Banki spółdzielcze w gospodarce rynkowej
2.6.1. Wyzwania rozwojowe sektora banków spółdzielczych w okresie transformacji gospodarczej
2.7. Podsumowanie

Rozdział 3. Banki spółdzielcze jako lokalne instytucje finansowe i ich pozycja w sektorze bankowym

3.1. Specyfika banku spółdzielczego
3.1.1. Porównanie banków spółdzielczych z bankami komercyjnymi i SKOK
3.1.2. Struktura spółdzielczego sektora bankowego w Polsce
3.2. Bank spółdzielczy jako lokalna instytucja finansowa
3.3. Branch banking i wielokanałowość dystrybucji usług banków spółdzielczych
3.3.1. Przestrzenne rozmieszczenie placówek banków spółdzielczych
3.4. Banki spółdzielcze na lokalnym rynku
3.5. Banki spółdzielcze na tle sektora bankowego w Polsce
3.6. Zasoby banków spółdzielczych w Polsce
3.7. Podsumowanie

Rozdział 4. Innowacje w finansach i rozwój społeczno-gospodarczy w ujęciu teoretycznym

4.1. Analiza pojęcia innowacji
4.2. Typologia innowacji
4.3. Miary innowacyjności
4.4. Innowacje w finansach i bankowości
4.5. Znaczenie innowacji w finansach i bankowości
4.5.1. Innowacje a wykluczenie i włączenie finansowe
4.6. Innowacje cyfrowe w bankowości
4.7. Innowacje w bankach spółdzielczych
4.8. Konceptualizacja rozwoju społeczno-gospodarczego
4.8.1. Rozwój społeczno-gospodarczy na szczeblu lokalnym i regionalnym
4.8.2. Mierniki rozwoju społeczno-gospodarczego
4.9. Innowacje a rozwój społeczno-gospodarczy
4.10. Podsumowanie

Rozdział 5. Ocena działalności, zasobów i potencjału innowacyjnego banków spółdzielczych w świetle badań własnych

5.1. Ocena działalności banków spółdzielczych w opinii klientów i kadry zarządzającej
5.2. Wpływ działalności banków spółdzielczych na regionalny rozwój społeczno-gospodarczy w opinii klientów i kadry zarządzającej
5.3. Dywersyfikacja dystrybucji usług banków spółdzielczych a wykluczenie i włączenie finansowe
5.4. Zasoby finansowe i niefinansowe jako determinanty innowacyjności banków spółdzielczych w świetle opinii kadry zarządzającej
5.5. Ocena innowacyjności banków spółdzielczych w świetle opinii kadry zarządzającej i klientów
5.6. Efekty wdrażania innowacji w bankach spółdzielczych w świetle opinii kadry zarządzającej
5.7. Planowane innowacje w bankach spółdzielczych
5.8. Podsumowanie

Rozdział 6. Wieloaspektowa analiza wpływu działalności banków spółdzielczych z uwzględnieniem wdrażanych innowacji na regionalny rozwój społeczno-gospodarczy

6.1. Działalność kredytowa banków spółdzielczych a regionalny rozwój społeczno-gospodarczy
6.2. Obszary innowacyjności banków spółdzielczych a regionalny rozwój społeczno-gospodarczy
6.3. Kompleksowa ocena znaczenia działalności banków spółdzielczych z uwzględnieniem wdrażanych innowacji dla regionalnego rozwoju społeczno-gospodarczego
6.4. Podsumowanie

Zakończenie 
Bibliografia
Spis rysunków i tabel

Adamowicz, M. (2003). Skala lokalna w terytorialnym podziale kraju. W: M. Adamowicz 
(red.), Strategie rozwoju lokalnego, tom I. Aspekty instytucjonalne. Wydawnictwo SGGW. 
Adamowicz, M. (2020). Conditions of local development in the context of shaping develop-
mental strategy and policy in Poland. Economic and Regional Studies, 13(2), 145–169. 
https://doi.org/10.2478/ers-2020-0011.
Aghion, P., Bloom, N., Blundell, R., Griffith, R., Howitt, P. (2005). Competion and innova -
tion: An inverted-U relationship. Oxford Journals, Quaterly Journal of Economics, 120(2), 
701–728. https://doi.org/10.1093/qje/120.2.701. 
Alińska, A. (2008). Instytucje mikrofinansowe w lokalnym rozwoju społeczno-gospodarczym . 
Oficyna Wydawnicza SGH.
Alińska, A. (2012). W poszukiwaniu docelowego modelu funkcjonalno-organizacyjnego 
bankowości spółdzielczej w Polsce. Zeszyty Naukowe Wyższej Szkoły Bankowej w Po-
znaniu, 45, 51–61. 
Alińska,  A.  (2019).  Omnikanałowość  jako  strategia  obsługi  klientów  bankowych.  W:  
J.K. Solarz, E. Klamut (red.), Holistyczne pośrednictwo finansowe  z serii: Przedsiębiorczość 
i zarządzanie: 109–124. http://piz.san.edu.pl/docs/e-XX-1-1.pdf (dostęp: 20.08.2023).
Aliu Mulaj, L., Dedaj, B. (2023). Knowledge-based society: R&D investments in new econo-
mic transformation. New Approaches to CSR, Sustainability and Accountability, 4, 49–67. 
https://doi.org/10.1007/978-981-16-9499-8_4.
Al-Kaber,  M.  (2010).  Rynki  finansowe .  Wydawnictwo  Wyższej  Szkoły  Ekonomicznej 
w Białymstoku.
Anderloni, L., Bongini, P. (2009). Is Financial Innovation Still a Relevant Issue? W: L. Ander-
loni, D.T. Llewellyn, R.H. Schmidt (red.), Financial Innovation in Retail and Corporate 
Banking. Edward Elgar Publishing.
Anthony, S.D., Johnson, M.W., Sinfield, J.V., Altman, E.J. (2010). Przez innowację do wzrostu: 
jak wprowadzić innowację przełomową. Wolters Kluwer.
Antczak, R. (2012). Nowe ujęcie wskaźnika rozwoju społecznego HDI. Studia i Prace Kole-
gium Zarządzania i Finansów, 117, 7–24. https://econjournals.sgh.waw.pl/public/jour-
nals/5/archiwum_2018_2014/2012/ZN_117.pdf (dostęp: 20.03.2024).
Arizala, F., Cavallo, E.A., Galindo, A.J. (2009). Financial Development and TFP Growth: 
Cross-Country and Industry-Level Evidence. IDB Working Paper, 568. https://papers.
ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_id=1821919 (dostęp: 24.11.2024).252 Bibliografia
Arnkil, R., Järvensivu, A., Koski, P., Piirainen, T. (2010). Exploring Quadruple Helix. Outli-
ning user-oriented innovation models. Final Report on Quadruple Helix Research for the 
CLIQ project Co-financed by European Regional Development Fund Made possible by 
the INTERREG IVC Programme. 
Aslam, W., Jawaid, S.T. (2023). Green banking adoption practices: improving environmen-
tal, financial, and operational performance. International Journal of Ethics and Systems, 
39(4), 820–840. https://doi.org/10.1108/IJOES-06-2022-0125.
Atkinson, A., Messy, F. (2012). Measuring Financial Literacy: Results of the OECD / In-
ternational Network on Financial Education (INFE) Pilot Study. OECD Working Pa-
pers on Finance, Insurance and Private Pensions, 15. OECD Publishing. http://dx.doi.
org/10.1787/5k9csfs90fr4-en.
Ayadi, R., Schmidt, R.H., Carbó, V.S. (2009). Investigating Diversity in the Banking Sector in 
Europe: Die Performance and Role of Savings Banks. Brussels: Centre for European Policy 
Studies. http://aei.pitt.edu/32639/1/62._Investigating_Diversity_in_the_Banking_Sec-
tor_in_Europe.pdf (dostęp: 18.10.2023).
Badowska, S. (2012). Źródła i inspiracje wprowadzania innowacji produktowych. Zarzą-
dzanie i Finanse, 2(2). https://docplayer.pl/23965102-Zrodla-i-inspiracje-wprowadza-
nia-innowacji-produktowych.html (dostęp: 16.01.2023).
Bagdziński, S. (1994). Lokalna polityka gospodarcza w okresie transformacji systemowej. Wy-
dawnictwo Uniwersytetu Mikołaja Kopernika. 
Ball-Woźniak, T. (2012). Innowacyjność w ujęciu podmiotowym. Uwarunkowania instytu-
cjonalne. Państwowe Wydawnictwo Ekonomiczne. 
Bank BPS (2022). Raport roczny. https://www.bankbps.pl/images/Dokumenty/raporty/ra-
porty-roczne/bps_raportroczny_2022_10.pdf (dostęp: 29.08.2024).
Bank BPS (2024). Strategia BPS i Grupy Kapitałowej na lata 2025–2027. https://www.bank-
bps.pl/o-nas/strategia/strategia-na-lata-2025-2027 (dostęp: 10.09.2025).
Barney, J.B. (1997). Gaining and Sustaining Competitive Advantage. Addison-Wesley Pu-
blishing Company Inc. 
Beck, T., Levine, R., Loayza, N. (2000). Finance and the Sources of Growth. Journal of Fi-
nancial Economics, 58(1), 261–300. https://doi.org/10.1016/S0304-405X (00)00072-6.
Bednarczyk, J.L., Żukowski, M. (2016). Konferencja „Banki spółdzielcze wobec wyzwań 
współczesnego rynku”. Bezpieczny Bank, 3(64), 159–160. https://www.bfg.pl/wp-content/
uploads/bb-364.9.pdf (dostęp: 7.12.2024).
Bednarska-Olejniczak, D. (2017). Działalność proekologiczna jako element społecznej od-
powiedzialności banków. Marketing i Rynek, 24(12), 14–21.
Berger, A.N., Udell, G.F. (2002). Small Business Credit Availability and Relationship Len-
ding: The Importance of Bank Organisational Structure. Economic Journal, 112(477), 
32–53. https://www.federalreserve.gov/pubs/feds/2001/200136/200136pap.pdf (dostęp: 
5.03.2024).
Bezemer, D.J. (2014). Schumpeter Might Be Right Again: The Functional Differentiation 
of Credit. Journal of Evolutionary Economics, 24(5), 935–950. https://doi.org/10.1007/
s00191-014-0376-2.253 Bibliografia
Bezzon, B., Labrouche, G., Levy, R. (2024). Regional cooperative banks, ecosystems and 
small and medium-sized enterprise financing: The importance of cognitive, social and 
geographic proximities. Journal of Small Business and Enterprise Development, 31(4), 
810–828. https://doi.org/10.1108/JSBED-07-2023-0337.
BFG (2010, 2014, 2018, 2022). Sytuacja w sektorze bankowym. Informacja miesięczna. Ban-
kowy Fundusz Gwarancyjny. https://www.bfg.pl/strefa_dokumentow/sytuacja-w-sekto-
rze-bankowym/ (dostęp: 20.09.2024).
Bharath, S., Dahiya, S., Saunders, A., Srinivasan, A. (2007). So What Do I Get? The Bank’s 
View of Lending Relationships. Journal of Financial Economics, 85(2), 368–419.
Bielski, I. (2000). Przebieg i uwarunkowania procesów innowacyjnych. Biblioteka Menedżera 
i Służby Pracowniczej.
Bienia, B., Niepokój, E. (2010). Banki spółdzielcze partnerami lokalnego środowiska. W: M. 
Ruda (red.), Uczelnia dla gospodarki – gospodarka dla uczelni, t. I. Państwowa Wyższa 
Szkoła Zawodowa w Krośnie. 
Biuro Informacji Kredytowej (2023). Zestawienie liczby i wartości kredytów udzielonych przez 
banki spółdzielcze w latach 2018–2022. 
Birchal, J. (2013). Resilience in a downturn: the power of financial cooperatives. ILO. 
Biswas, D. (2016). A Study of Conceptual Framework on Green Banking. Journal of Com-
merce & Management Thought, 7(1), 39–53. 
Błach, J. (2011). Innowacje finansowe i ich znaczenie we współczesnym systemie finan -
sowym – identyfikacja i systematyzacja problemu . eFinanse, 7(3), 1–15. https://www.
proquest.com/docview/914690627 (dostęp: 15.11.2024).
Błach, J. (2020). Barriers to Financial Innovation-Corporate Finance Perspective. Risk and 
Financial Management, 13(273), 1–23. https://doi.org/10.3390/jrfm13110273.
BPS (2023). O grupie. Bank BPS. https://www.bankbps.pl/o-grupie (dostęp: 15.05.2023).
Boczoń, W. (2015). Bankowość mobilna w Polsce – od prehistorii po czasy obecne. https://
prnews.pl/bankowosc-mobilna-w-polsce-od-prehistorii-po-czasy-obecne-infografi-
ka-3053 (dostęp: 28.06.2024).
Bogliacino, F., Pianta, M. (2011). Engines of growth. Innovation and productivity in industry 
groups. Structural Change and Economic Dynamics, 22, 41–53. https://doi.org/10.1016/j.
strueco.2010.11.002.
Bongini, P., Di Battista, M.L., Nieri, L. (2015). Relationship Lending Through the Cycle: 
What Can We Learn From Three Decades of Research? SSRN Electronic Journal. https://
doi.org/10.2139/ssrn.2925893.
Bongini, P., Di Battista, M.L., Zavarrone, E. (2007). David and Goliath: small banks in an 
era of consolidation. Evidence from Italy, MPRA: Munich Personal RePEc Archive, 4841. 
http://mpra.ub.uni-muenchen.de/4841/ (dostęp: 17.12.2023).
Boot, A.W.A. (2000). Relationship Banking: What Do We Know? Journal of Financial In-
termediation, 9(1), 7–25.
Boyd, J.H., Prescott, E.C. (1986). Financial Intermediary Coalitions. Journal of Economic 
Theory , 38.254 Bibliografia
Böing, T., Stadtmann, G., Sydykova, M. (2016). Measuring Nominal and Real Convergence 
of Selected CEE Countries by the Taylor Rule. International Journal of Management and 
Economics, 52(1), 9–22. https://doi.org/10.1515/ijme-2016-0024.
Broszkiewicz, R. (1991). Rynek lokalny jako źródło dochodów budżetowych gmin. Ruch 
Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny, 2. 
BS.net (2024). Przyszłość bankowości spółdzielczej to innowacje, współpraca i cyfrowe roz-
wiązania. https://bs.net.pl/przyszlosc-bankowosci-spoldzielczej-to-innowacje-wspol-
praca-i-cyfrowe-rozwiazania/ (dostęp: 7.05.2025).
Bywalec, C. (1991). Zasady i kryteria doboru wskaźników w badaniach społecznych, Zeszyty 
Naukowe Akademii Ekonomicznej w Krakowie, 359, 5–14.
Cannon, T. (1992). Corporate responsibility. London: Pitman Publishing. 
Capiga, M., Szustak, G., Szewczyk, Ł. (2017). Banki spółdzielcze na rynku finansowym w Pol-
sce. CeDeWu. 
Carayannis, E.G., Grigoroudis, E., Pirounakis, D. (2015). Quadruple Innovation Helix and 
Smart Specialization Knowledge Production and National Competitiveness. Tech Mo-
nitor, Jul–Sep, 20–28.
Carbo Valverde, S., Lopez Del Paso, R., Rodriguez Fernandez, F. (2007). Financial innova-
tions in banking: Impact on regional growth. Regional Studies, 43(3), 311–326. https://
doi.org/10.1080/00343400600928350.
Chesbrough, H. (2001). Open Innovation: The New Imperative for Creating and Profiting 
from Technology. Harvard Business School Press.
Christensen, C.M., Bower, J.L. (1995). Disruptive Technologies: Catching the Wave. Harvard 
Business Review, 73(1). 
Ciborowski, R. (2012). Innowacje w rozwoju gospodarczym. W: R. Ciborowski, A.H. Jasiński 
(red.), Ekonomika i zarządzanie innowacjami w warunkach zrównoważonego rozwoju. 
Wydawnictwo Uniwersytetu w Białymstoku.
Cioch, H. (2007). Zarys prawa spółdzielczego. Oficyna Wolters Kluwer.
Cioch, H. (2009). Zasady roczdelskie i ich realizacja w praktyce. Teka Komisji Prawniczej 
PAN Oddział w Lublinie, 2, 26–35. https://doi.org/10.32084/tkp.6616.
Claessens, S. (2006). Access to Financial Services: A Review of the Issues and Public Policy 
Objectives. The World Bank Research Observer, 21(2), 207–240. https://doi.org/10.1093/
wbro/lkl004.
Cooke, P. (1992). Regional innovation systems: Competitive regulation in the New Europe. 
Geoforum, 23(3), 365–382. https://doi.org/10.1016/0016-7185(92)90048-9.
Coutinho, L., Turrini, A. (2020). Real Convergence Across the Euro Area. Review of Eu-
ropean Economic Policy, 55(5), 301–311. https://doi.org/10.1007/s10272-020-0920-2.
Czopur, S. (2012). Kapitał finansowy banków spółdzielczych . CeDeWu. 
Damberg, S., Schwaiger, M., Ringle, C.M. (2021). What’s important for relationship mana-
gement? The mediating roles of relational trust and satisfaction for loyalty of coopera -
tive banks’ customers. Journal of Marketing Analytics, 10, 3–18. https://doi.org/10.1057/
s41270-021-00147-2.255 Bibliografia
Daniłowska, A. (2008). Asymetria informacyjna i jej przezwyciężanie na rynku kredytów 
rolniczych. Roczniki Nauk Rolniczych, seria G, 95(3/4), 38–46. https://sj.wne.sggw.pl/
pdf/RNR_2008_n3-4_s38.pdf (dostęp: 14.01.2024).
Danylenko, Y. (2018). Characteristics and classification of innovation and innovation pro -
cess. Science and Innovation, 14(3), 14–26. https://doi.org/10.15407/scine14.03.014.
Demetriades, O.P., Hussein, K.A. (1996). Does Financial Development Cause Economic 
Growth? Time-series Evidence from 16 Countries. Journal of Economic Dynamics and 
Control, 51, 387–411. 
Demirguc-Kunt, A., Klapper, L., Singer, D., Ansar, S., Hess, J. (2018). The Global Findex 
Database 2017: Measuring Financial Inclusion and the Fintech Revolution. World Bank 
Policy Research Working Paper, 8442. https://doi.org/ 10.1093/wber/lhz013.
Den Hertog, P. (2000). Knowledge-Intensive Business Services as Co-Producers of Inno-
vation. International Journal of Innovation Management, 4(4). https://doi.org/10.1016/
S1363-9196(00)00024-X.
Diamond, D.W. (1984). Financial Intermediation and Delegated Monitoring. The Review 
of Economic Studies, 51(3).
Dolińska, M. (2010). Innowacje w gospodarce opartej na wiedzy. Polskie Wydawnictwo 
Ekonomiczne.
Domańska-Szaruga, B. (2015). Wybrane aspekty wykluczenia kredytowego w świetle założeń 
zrównoważonego rozwoju. Prace Naukowe Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu, 
378. https://doi.org/10.15611/pn.2015.378.07.
Drach-Zahavy, A., Somech, A., Granot, M., Spitzer, A. (2004). Can we win them all? Benefits 
and costs of structured and flexible innovation – implementations. Journal of Organiza-
tional Behavior, 25(2), 217–234. https://www.jstor.org/stable/4093826.
Drążek, Z. Niemczynowicz, B. (2003). Zarządzanie strategiczne przedsiębiorstwem. Polskie 
Wydawnictwo Ekonomiczne. 
Drucker, P.F. (1992). Innowacja i przedsiębiorczość. Praktyka i zasady. Państwowe Wydaw-
nictwo Ekonomiczne. 
Drucker, P. (2014). Innovation and Entrepreneurship. Routledge Classics. 
Druhov, O., Druhova, V., Pakhnenko, O. (2019). The Influence of Financial Innovations on 
EU Countries Banking Systems Development. Marketing and Management of Innova-
tions, 3, 167–177. http://doi.org/10.21272/mmi.2019.3-13.
Druszcz, P. (2017). Digitalizacja produktów bankowych jako cel strategiczny uczestników 
polskiego sektora bankowego. Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny, 79(1). ht-
tps://doi.org/10.14746/rpeis.2017.79.1.17.
Dudek, H. (2005). Wykrywanie współliniowości za pomocą scentrowanych, niescentrowa-
nych oraz uogólnionych czynników inflacji wariancji. Prace Naukowe Akademii Ekono-
micznej we Wrocławiu. Taksonomia, 12(1076), 613–622. 
Dymitrowski, A. (2014). Znaczenie innowacji tworzonych w procesie internacjonalizacji dla 
wyników przedsiębiorstwa. Rozprawa doktorska. Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu. 
https://www.wbc.poznan.pl/Content/325674/Dymitrowski_Adam_rozprawa_doktor-
ska.pdf (dostęp: 25.05.2023). 256 Bibliografia
Dynan, K.E., Elmendorf, D.W., Sichel, D.E. (2006). Can financial innovation help to explain 
the reduced volatility of economic activity? Journal of Monetary Economics, 53(1), 123–
150. https://scholar.harvard.edu/files/kdynan/files/200554pap.pdf  (dostęp: 14.04.2024).
Dziawgo, L., Dziawgo, D. (2016). Bankowość alternatywna. Społeczna ewolucja biznesu 
finansowego – wybrane aspekty ekologiczne. Prace Naukowe Uniwersytetu Ekonomicz-
nego we Wrocławiu, 437, 124–131.
Dziedzic, M. (2022). Zastosowanie systemów sztucznej inteligencji we współczesnej ban-
kowości. Europejski Przegląd Prawa i Stosunków Międzynarodowych, 1(61). https://ojs.
academicon.pl/eppism/article/view/8738 (dostęp:30.07.2025). 
Dziurski, P. (2021). Czy innowacje są zawsze korzystne? Eksploracja pozytywnych i nega-
tywnych społecznych skutków innowacji finansowych. Kwartalnik Trzeci Sektor, 54(2), 
30–45. https://doi.org/10.26368/17332265-54-2-2021-2.
EACB (2020). Cooperative banks’ engagement to green and sustainable finance. European 
Association of Co-Operative Banks, 27 October. https://www.eacb.coop/en/studies/
eacb-publications/co-operative-banks-rsquo-engagement-to-green-and-sustainable-
-finance.html (dostęp: 5.07.2025).
European Commission (2008). Financial services provision and prevention of financial exc -
lusion. https://www.bristol.ac.uk/media-library/sites/geography/migrated/documents/
pfrc0806.pdf (dostęp: 28.03.2024).
European Commission (2021). European Innovation Scoreboard 2021, Methodology Re-
port.  https://www.eustat.eus/elementos/European-Innovation-Scoreboard-2021-
Methodology-Report/inf0019111_c.pdf (dostęp: 10.01.2024). 
Ezzahid, E., Elouaourti, Z. (2021). Financial inclusion, mobile banking, informal finance 
and financial exclusion: Micro-level evidence from Morocco. International Journal of 
Social Economics, 11. https://doi.org/10.1108/IJSE-11-2020-0747.
Fabozzi, F.J., Modigliani, F. (2003). Capital Markets. Institutions and Instruments. Pearson 
Education International.
Fasano, F., La Rocca, M. (2024). Local versus national banking development in Europe: 
Who is the winner? Eurasian Business Review, 14, 227–256. https://doi.org/10.1007/
s40821-022-00233-0.
Folwarski, M. (2016). Wpływ kredytów bankowych na wzrost gospodarczy. Zarządzanie 
Finansami i Rachunkowość, 4(3), 5–14. https://sj.wne.sggw.pl/pdf/ZFIR_2016_n3_s5.pdf 
(dostęp: 29.08.2025). 
Folwarski, M. (2018). Tradycyjne i nowoczesne formy budowania sieci bankowej w Polsce. 
Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie, 1(973), 47–60. https://doi.
org/10.15678/ZNUEK.2018.0973.0103.
Folwarski, M. (2021). Innowacje cyfrowe w bankowości a włączenie cyfrowe i finansowe 
społeczeństwa. Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.
Folwarski, M. (2023). Analiza sytuacji grup banków spółdzielczych w Polsce w zmiennym 
otoczeniu makroekonomicznym. Finanse i Prawo Finansowe, 2, 103–121. https://doi.
org/10.18778/2391-6478.S2.2023.05.257 Bibliografia
Folwarski, M., Kil, K. (2023). Wyzwania bankowości spółdzielczej w Polsce w niestabilnym 
otoczeniu w latach 2020–2023 w świetle uwarunkowań gospodarczych i opinii kadry 
zarządzającej sektora. Bezpieczny Bank, 3(92), 108–124. http://dx.doi.org/10.26354/
bb.6.3.92.2023.
Frame, W.S., White, L.J. (2014). Technological Change, Financial Innovation, and Diffusion 
in Banking. NYU Working Paper 2451/33549. Leonard N. Stern School of Business. 
https://papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_id=2380060 (dostęp: 28.01.2025).
Frączek, B. (2017). Edukacja finansowa jako determinanta wzrostu włączenia finansowego. 
Podejście zintegrowane. Wydawnictwo Uniwersytetu Ekonomicznego w Katowicach. 
Freeman, D.G (2002). Did State Bank Branching Deregulation Produce Large Growth Ef-
fects? Economic Letters, 75(3), 383–389. https://doi.org/10.1016/S0165-1765(02)00003-4.
Friedman, M., Schwartz, A.J. (1963). Monetary History of the United States, 1867–1960. 
Princeton University Press.
Furmanek, W. (2015). Innowacje kategorią współczesności. Labor et Educatio, 5, 11–44. 
https://doi.org/10.4467/25439561LE.17.001.7976.
Giagnocavo, C. Gerez, S., Sforzi, J. (2012). Cooperative bank strategies for social-economic pro-
blem solving: supporting social enterprise and local development. Annals of Public and Co-
operative Economics, 83(3), 281–315. https://doi.org/10.1111/j.1467-8292.2012.00464.x.
Gloukoviezoff, G. (2006). From financial exclusion to overindebtedness: The paradox of 
difficulties for people on low income? W: L. Andeloni, M.D. Braga, E. Carloccio (red.), 
New frontiers in banking services. Emerging needs and tailored products for untapped 
markets (s. 213–245). Springer Verlag.
Gniewek, J. (2016). Misja i zasady spółdzielcze jako istotne czynniki rozwoju spółdzielczego 
sektora bankowego w Polsce. Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska Lublin – 
Polonia Sectio H, 3. https://doi.org/10.17951/h.2016.50.3.39.
Gołębiewski, J., Podlińska, O. (2015). Determinanty konkurencyjności polskich regionów 
w Unii Europejskiej. Przegląd Zachodniopomorski, 30(2), 7–20. https://doi.org/10.18276/
pz.2015.2-01.
Gostomski, E., Lepczyński, B., Kasiewicz, S., Kurkliński, L. (2025). Rynek pracy w sektorze 
bankowości spółdzielczej w obliczu nowych wyzwań. Stan i perspektywa jego rozwoju 
do 2030 r. Raport opracowany na zlecenie Programu Analityczno-Badawczego Funda-
cji Warszawski Instytut Bankowości. https://pabwib.pl/wp-content/uploads/2025/05/
WIB_Raport_Rynek-pracy_final.pdf (dostęp: 10.09.2025).
Goldsmith, R.W. (1969). Financial Structure and Development. Yale University Press. 
Golec, M.M. (2010). Społeczne uwarunkowania działalności banków spółdzielczych. W: M. 
Stefański (red.), Banki spółdzielcze w Polsce w warunkach kryzysu finansowego i gospo -
darczego. Wydawnictwo Wyższej Szkoły Humanistyczno-Ekonomicznej we Włocławku. 
Golec, M.M. (2012). Lokalność działalności banków spółdzielczych w Polsce. W: M. Stefański 
(red.), Wybrane historyczne i współczesne aspekty rozwoju banków spółdzielczych w Polsce. 
Wydawnictwo Wyższej Szkoły Humanistyczno-Ekonomicznej we Włocławku. 258 Bibliografia
Golec, M.M. (2017). Locality and the transfer of funds in the cooperative banking sector 
in Poland. Copernican Journal of Finance & Accounting, 24 March 2018, 6(3), 21–33. 
https://doi.org/10.12775/CJFA.2017.014.
Golec, M.M. (2022). Współczesne instytucje i usługi bankowe w Polsce. Wydawnictwo Wyż-
szej Szkoły Bankowej w Poznaniu. 
Golec, M.M., Kulig, A. (2015). Wzajemna konkurencyjność banków spółdzielczych i spół-
dzielczych kas oszczędnościowo-kredytowych na podstawie lokalizacji placówek. An-
nales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska Lublin – Polonia Sectio H, 4. https://doi.
org/10.17951/h.2015.49.4.145.
Gostomski, E. (2019). Bankowość spółdzielcza. Warto znać, warto korzystać. Bankowy Ośro-
dek Doradztwa i Edukacji. 
Greenwood, J., Smith, B.D. (1997). Financial Markets in Development, and the Development 
of Financial Markets. Journal of Economic Dynamics and Control, 21, 145–181.
Grzelak, M. (2020). Bankowość relacyjna z perspektywy kredytodawcy – korzyści czy kosz-
ty? Prakseologia i Zarządzanie. Zeszyty Naukowe TNP, 1, 114–125. https://www.zntnp.pl/
wp-content/uploads/2020/08/ZESZYT_1_2020_TNP4789-3-1.pdf (dostęp: 25.06.2025).
GUS (2010, 2014). Monitoring banków. Główny Urząd Statystyczny. https://stat.gov.pl/obsza-
ry-tematyczne/podmioty-gospodarcze-wyniki-finansowe/przedsiebiorstwa-finansowe/  
(dostęp: 30.09.2024).
GUS (2015). Wskaźniki zrównoważonego rozwoju Polski. Urząd Statystyczny w Katowicach. 
https://katowice.stat.gov.pl/publikacje-i-foldery/inne-opracowania/wskazniki-zrowno-
wazonego-rozwoju-polski-2015,11,2.html (dostęp: 24.11.2023)
GUS (2023). Sytuacja osób starszych w Polsce w 2023 roku. Główny Urząd Statystyczny. 
https://stat.gov.pl/obszary-tematyczne/osoby-starsze/osoby-starsze/sytuacja-osob-
starszych-w-polsce-w-2023-roku,2,6.html (dostęp: 14.12.2024).
Hakenes, H., Hasan, I., Molyneux, P., Molyneux, P., Xie, R. (2014). Small Banks and Local 
Economic Development. Bank of Finland Research Discussion Paper, 5. http://dx.doi.
org/10.2139/ssrn.2390696.
Hausner, J. (2012). Koncepcja modelu polityki rozwoju społeczno-gospodarczego. W: J. 
Górniak, S. Mazur (red.), Zarządzanie strategiczne rozwojem (s. 15–38). Ministerstwo 
Rozwoju Regionalnego. https://www.euroreg.uw.edu.pl/dane/web_euroreg_publica-
tions_files/1210/zarzadzanie_strategiczne_rozwojem.pdf (dostęp: 26.08.2024). 
Ho, K., Ishii, J. (2011). Location and Competition in Retail Banking. International Journal of 
Industrial Organization, 29(5), 537–546. https://doi.org/10.1016/j.ijindorg.2010.11.004.
Horobet, A., Dalu, M.A., Marinescu, I., Belascu, L., Dumitrescu, S.A., Kostakis, I. (2025). 
Financial Inclusion, Technology, and Income Inequality in Europe. Amfiteatru Economic, 
27(68), 93–110. https://doi.org/10.24818/EA/2022/59/46.
Huang, X., Dong, J., Li, X. (2025). Fintech, technological innovation and regional economic 
growth: Theoretical modeling and empirical evidence. China Economic Review, 91, 1–23. 
https://doi.org/10.1016/j.chieco.2025.102397.259 Bibliografia
Idasz-Balina, M., Balina, R. (2016). Narzędzia CSR w kreowaniu wizerunku banku spół-
dzielczego. Zarządzanie Finansami i Rachunkowość, 4(3), 69–79. https://sj.wne.sggw.pl/
pdf/ZFIR_2016_n3_s69.pdf (dostęp: 12.08.2025).
Idun, A.A.A., Aboagye, A.Q.Q. (2014). Bank competition, financial innovations and eco -
nomic growth in Ghana. African Journal of Economic and Management Studies, 5(1), 
30–51. https://doi.org/10.1108/AJEMS-09-2012-0057.
Ireland, P.N. (1994). Money and Growth: An Alternative Approach. American Eco nomic 
Review, 84, 47–65. 
Iwanicz-Drozdowska, M. (2008). Wykluczenie finansowe – poważny problem społeczny. 
Master of Business Administration, 16(1), 3–11. 
Iwańczuk-Kaliska, J., Kulig, A. (2020). Banki spółdzielcze w sektorze bankowym w Polsce – 
lata 2010–2020 oraz perspektywy rozwoju i wyzwania. W: G. Kotliński (red.), Bankowość 
komercyjna i spółdzielcza w Polsce – refleksje po trzech dekadach transformacji. Szkice ku 
pamięci doktora Ryszarda Mikołajczaka. Wydawnictwo Uniwersytetu Ekonomicznego 
w Poznaniu. 
Jackowicz, K., Kowalewski, O., Kozłowski, Ł. (2014). Charakterystyki rynków lokalnych 
a decyzje banków dotyczące sieci placówek. Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Ekonomicz-
nego w Krakowie, 10(934), 5–17. https://doi.org/10.15678/ZNUEK.2014.0934.1001.
Jajuga, K. (1987). Statystyka ekonomicznych zjawisk złożonych – wykrywanie i analiza nie-
jednorodnych rozkładów wielowymiarowych. Prace Akademii Ekonomicznej im. Oskara 
Langego we Wrocławiu, 371.
Jakubowska, A. (2009). Instytucje finansowe podmiotami zasilającymi uczestników w ka -
pitał pieniężny na wybranych przykładach. W: D. Kopycińska (red.), Funkcjonowanie 
gospodarki polskiej po 20 latach transformacji. Wydawnictwo Uniwersytetu w Szczecinie. 
Janc, A., Waliszewski, K. (2021). Pośrednicy finansowi na lokalnych rynkach. Współczesne 
determinanty rozwoju. CeDeWu.
Janasz, W., Kozioł-Nadolna, K. (2011). Innowacje w organizacji. Polskie Wydawnictwo 
Ekonomiczne.
Jarmuszkiewicz, A. (2024a). Kluczowe jest łączenie tradycji z innowacją. Głos Banków Spół-
dzielczych, 6. https://kzbs.pl/numer-6-2024.html (dostęp: 24.08.2025).
Jarmuszkiewicz, A. (2024b). Transformacja cyfrowa nie uda się bez odpowiednio przy-
gotowanego  zespołu.  Głos  Banków  Spółdzielczych,  4.  https://kzbs.pl/files/60032/
GBS_04_2024_final.pdf (dostęp: 24.08.2025).
Jarmuszkiewicz, A. (2025). Dobre uczynki drogą do sukcesu. Głos Banków Spółdzielczych, 
3. https:// https://kzbs.pl/banki-z-sercem.html (dostęp: 25.09.2025).
Jarosz, A., Janik, K. (2022). The history and specificity of cooperative banks in Poland. 
Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Przyrodniczo-Humanistycznego w Siedlcach. Seria Admi-
nistracja i Zarządzanie, 132(59), 5–14. https://doi.org/10.34739/zn.2022.59.01.
Jezierski, A. (2001). Dzieje bankowości polskiej do 1914 r. w zarysie. Ekonomia, 1, 88–106. 
https://bazekon.uek.krakow.pl/rekord/15857 (dostęp: 27.11.2023). 260 Bibliografia
Jóźwik, B. (2014). Konwergencja gospodarcza w regionach państw członkowskich Unii 
Europejskiej z Europy Środkowo-Wschodniej. Roczniki Ekonomii i Zarządzania, 6(42)
(1), 93–113. 
Juchnowicz, M. (2007). Elastyczne zarządzanie kapitałem ludzkim w organizacji wiedzy. 
Difin.
Juszczyk, S. (2024). Sytuacja finansowa banków spółdzielczych w Polsce w latach 2022–
2023 – zagrożenia i rekomendacje. Roczniki Naukowe Stowarzyszenia Ekonomistów 
Rolnictwa i Agrobiznesu, 26(4). http://dx.doi.org/ 10.5604/01.3001.0054.8366. 
Juszczyk, S., Balina, R., Idasz-Balina, M. (2017). Wewnętrzne uwarunkowania działalności 
prospołecznej banków spółdzielczych w Polsce. Studia i Materiały. Miscellanea Oeco-
nomicae, 3(2), 77–88. 
Juszczyk, S., Idasz-Balina, M. (2018). Finansowe uwarunkowania działalności prospołecznej 
polskich banków spółdzielczych. Problemy Drobnych Gospodarstw Rolnych, 2, 17–25. 
https://pdgr.urk.edu.pl/zasoby/98/2018_z2_a02.pdf (dostęp: 14.08.2024).
Juszczyk, S., Pawęda, D. (2023). Technologie biometryczne w bankach spółdzielczych 
na obszarach wiejskich – korzyści i wady w opinii kadry zarządzającej. Roczniki Na-
ukowe  Stowarzyszenia  Ekonomistów  Rolnictwa  i  Agrobiznesu,  25(3).  http://dx.doi.
org/10.5604/01.3001.0053.8629.
Kasiewicz, S. (2018). PSD2 krytyczny przystanek na drodze do nowej ery bankowości. Oficyna 
Wydawnicza SGH. 
Kata, R. (2008). Koncepcja relationship banking w działaniu banków spółdzielczych na 
rynku finansowym. Optimum. Studia Ekonomiczne, 2(38). 
Kata, R. (2010). Znaczenie banków lokalnych w dostępie rolników do kredytów bankowych. 
Roczniki Nauk Rolniczych, seria G, 97(4). https://sj.wne.sggw.pl/pdf/RNR_2010_n4_s95.
pdf (dostęp: 14.10.2024).
Kata, R. (2013). Bankowość relacyjna a dostęp rolników do usług finansowych. Roczniki 
Ekonomiczne Kujawsko-Pomorskiej Szkoły Wyższej w Bydgoszczy, 6, 243–263. http://
bazekon.icm.edu.pl/bazekon/element/bwmeta1.element.ekon-element-000171266263 
(dostęp: 7.08.2025).
Kata, R. (2014). Przekształcenia i rozwój bankowości spółdzielczej w kontekście członkostwa 
Polski w Unii Europejskiej. Roczniki Naukowe Stowarzyszenia Ekonomistów Rolnictwa 
i Agrobiznesu, 16(5), 88–94. https://rnseria.com/article/120220/pl (dostęp: 15.05.2025).
Kata, R. (2021). Rationale Behind and Dilemmas over Consolidation and Cooperation of 
Cooperative Banks in Poland. Roczniki Naukowe Stowarzyszenia Ekonomistów Rolnictwa 
i Agrobiznesu, 23(3), 43–59. http://dx.doi.org/10.5604/01.3001.0015.2896.
Kata, R. (2023). Kondycja ekonomiczno-finansowa banków spółdzielczych w Polsce w świe -
tle wyzwań rynkowych i regulacyjnych. Roczniki Naukowe Stowarzyszenia Ekonomistów 
Rolnictwa i Agrobiznesu, 25(4), 133–150. http://dx.doi.org/10.5604/01.3001.0053.8659.
Kaur, G. (2016). Green Initiatives of Banks in India: A Paradigm Shift. Journal of Commerce 
& Management Thought, 7(3), 488–500.261 Bibliografia
Kelkar, V. (2010). Financial inclusion for inclusive growth. ASCI Journal of Management, 
39(1), 55–68. https://asci.org.in/journal/Vol.39(2009-10)/39_1_Vijay Kelkar.pdf (dostęp: 
4.12.2024).
Khraisha, T., Arthur, K. (2018). Can we have a general theory of financial innovation 
processes? A conceptual review. Financial Innovation, 4(4). https://doi.org/10.1186/
s40854-018-0088-y.
Kil, K., Miklaszewska, E. (2015). Determinanty generowania kredytów gospodarczych 
w okresie pokryzysowym na przykładzie polskiego sektora banków spółdzielczych. 
Kwartalnik Kolegium Ekonomiczno-Społecznego. Studia i Prace, 2(3), 143–160. https://
doi.org/10.33119/KKESSiP.2015.2.3.10.
Kil, K. (2018). Stabilność finansowa banków spółdzielczych w Polsce w świetle pokryzysowych 
zmian regulacyjnych. Wydawnictwo Poltext. 
Kil, K., Folwarski, M., Walitza, A. (2020). Optymalne ścieżki dojścia do zbudowania efek-
tywności banków spółdzielczych. Raport opracowany na zlecenie Programu Anali-
tyczno-Badawczego  Fundacji  Warszawski  Instytut  Bankowości.  https://pabwib.pl/
wp-content/uploads/2023/08/PAB_WIB_Optymalne_Banki_spoldzielcze_Kil.pdf 
(dostęp: 16.08.2025).
Kil, K., Miklaszewska, E., Folwarski, M., Idzik, M., Balawajder, B., Sadowska, M. (2022). 
Modele funkcjonowania zrzeszeń w europejskiej bankowości spółdzielczej – możliwości 
adaptacyjne w warunkach polskich. Raport opracowany na zlecenie Programu Analitycz-
no-Badawczego Fundacji Warszawski Instytut Bankowości. https://pabwib.pl/produkt/
wplyw-czynnikow-regulacyjnych-i-fiskalnych-na-wyniki-finansowe-bankow-w-ii-kwa
rtale-2022-r-kopia-kopia/ (dostęp: 25.09.2024).
Klasik, A. (1997). Koncepcje rozwoju regionalnego Polski na tle zróżnicowań regionalnych. 
Stenogram z seminarium nt. „Rozwój regionalny Polski jako element integracji euro-
pejskiej”. Sejm RP, 22 kwietnia.
Klimontowicz, M. (2019). Innowacyjność banków komercyjnych w Polsce – ujęcie modelowe. 
Wydawnictwo Uniwersytetu Ekonomicznego w Katowicach. 
Klóska, R. (2013). Innowacyjność jako czynnik rozwoju regionalnego w Polsce. W: M. Dy-
lewski (red.), Rozwój regionów i przedsiębiorczość wobec kryzysu gospodarczego. Wydaw-
nictwo Wyższej Szkoły Bankowej w Poznaniu. 
Kluth, K.M. (2023). Analiza konwergencji gospodarczej i społecznej krajów Unii Europej-
skiej w czasach kryzysu. Optimum. Economic Studies, 4(114). https://doi.org/10.15290/
oes.2023.04.114.13.
Kłapkowski, T. (1928). Spółdzielnie rolnicze w województwach centralnych i wschodnich. 
Zjednoczenie Związków Spółdzielni Rolniczych RP. 
Kołodziejczak, D. (2014). Lokalny rozwój gospodarczy w Polsce: konwergencja czy dywer-
gencja. Roczniki Naukowe Stowarzyszenia Ekonomistów Rolnictwa i Agrobiznesu, 16(2), 
135–141. https://bazekon.uek.krakow.pl/rekord/171293099 (dostęp: 6.06.2025).
Kopeć,  A.  (2020).  Rozwój regionalny oparty  na  innowacjach  przy  zastosowaniu  mo-
delu  poczwórnej  helisy,  a  projekt  Krajowej  Strategii  Rozwoju  Regionalnego  2030. 262 Bibliografia
Koncepcja  rozwoju  ,,czwórmiasta”.  Nauki  Ekonomiczne,  31,  53–73.  https://doi.
org/10.19251/ne/2020.31(3). 
Korenik, D. (2017). Pozytywne i negatywne innowacje w nowoczesnej bankowości. Studia 
Ekonomiczne. Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Ekonomicznego w Katowicach, 346, 8–20.
Korenik, S. (2012). Dylematy polityki regionalnej w drugiej dekadzie XXI wieku. Zeszyty 
Naukowe Wyższej Szkoły Bankowej w Poznaniu, 42. http://62.3.168.81/Content/1247/
PDF/ZNPoz42Korenik.pdf (dostęp: 3.08.2024).
Korenik, S. (2023). Nowa gospodarka a rozwój regionalny. Prace Naukowe Uniwersytetu 
Ekonomicznego we Wrocławiu, 67(3). https://doi.org/ 10.15611/pn.2023.3.04.
Korzeb, Z., Niedziółka, P., Szpilko, D., de la Torre, A. (2024). A Bibliometric Analysis of ESG 
Performance in the Cooperative Banks: from the Current Status to Future Directions. 
Economics and Environment, 2(89), 1–16. https://doi.org/10.34659/eis.2024.89.2.809.
Kościółek, M. (2015). Wykorzystanie analizy wielowymiarowej do badania zróżnicowania 
potencjału innowacyjnego Polski. Metody Ilościowe w Badaniach Ekonomicznych, 16(3), 
194–201. https://qme.sggw.edu.pl/article/view/3796 (dostęp: 17.10.2024).
Kotler, Ph. (2002). Marketing Management. Prentice Hall.
Kotler, Ph., Trias de Bes, F. (2013). Innowacyjność. Przepis na sukces. Dom Wydawniczy 
Rebis. 
Kotkowski, R. (red.) (2021). Zwyczaje płatnicze w Polsce w 2020 r. Departament Systemu 
Płatniczego NBP.
Kowalczyk, A. (2004). Optymalizacja sieci placówek banków w Polsce. Bank i Kredyt, 8. 
Kowalewski, G. (2003). Metody porządkowania liniowego. W: J. Dziechciarz (red.), Eko-
nometria,  metody,  przykłady,  zadania.  Wydawnictwo  Akademii  Ekonomicznej  we 
Wrocławiu.
Kozłowski, Ł. (2015). Wpływ konkurencji ze strony spółdzielczych kas oszczędnościowo-
-kredytowych na stabilność banków spółdzielczych. Analiza rynków lokalnych. Bezpiecz-
ny Bank, 4(61), 180–199. https://ojs.bfg.pl/index.php/bb/article/view/322/347 (dostęp: 
3.03.2024).
Kozłowski, Ł. (2016). Banki spółdzielcze a deponenci. Empiryczna analiza oddziaływań dys-
cyplinujących. Wydawnictwo Poltext. 
Kraśnicka, T., Ingram, T. (red.) (2014). Innowacyjność przedsiębiorstw. Wydawnictwo Uni-
wersytetu Ekonomicznego w Katowicach.
Król, P. (2025). Analiza bibliometryczna badań nad bankowością spółdzielczą. Prace Nauko-
we Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu, 69(1), 71–83. https://doi.org/10.15611/
pn.2025.1.06. 
Krzosek, M. (2018). Bank spółdzielczy jako lokalne centrum finansowe. Studia i Materiały. 
Miscellanea Oeconomicae. Gospodarowanie Zasobami Organizacji, 1(4), 65–75. 
Krzyżkiewicz, Z. (1996). Innowacje bankowe. Wyższa Szkoła Ubezpieczeń i Bankowości.
Kubiczek, A. (2014). Jak mierzyć dziś rozwój społeczno-gospodarczy krajów? Nierówności 
Społeczne a Wzrost Gospodarczy, 38, 40–56. http://cejsh.icm.edu.pl/cejsh/element/bwme-
ta1.element.desklight-59700b8c-1cfc-4ba7-a7bf-a361380c34b3 (dostęp: 25.06.2025).263 Bibliografia
Kudełko, J. (2013). Uwarunkowania i kierunki rozwoju województw Polski Wschodniej 
jako regionów słabo rozwiniętych. Studia Komitetu Przestrzennego Zagospodarowania 
Kraju PAN, 151. 
Kudłacz, T. (1999). Programowanie rozwoju regionalnego. Wydawnictwo Naukowe PWN. 
Kujawa, S. (2023). Polityka inwestycyjna wybranych banków spółdzielczych zrzeszonych 
w SGB w latach 2019–2021. Studia i Prace. Kolegium Zarządzania i Finansów. Zeszyt 
Naukowy, 189, 183–197. https://doi.org/10.33119/SIP.2023.189.11.
Kukaj, D. (2023). Nominal and Real Convergence of European Union and Western Balkan 
Countries: Panel Data Analysis. European Research Studies Journal, 26(1), 40–55. 
Kukuła, K. (2000). Metoda unitaryzacji zerowanej. Wydawnictwo Naukowe PWN.
Kupiec, L. (1993). Rozwój społeczno-gospodarczy. Wydawnictwo Filii Uniwersytetu War-
szawskiego w Białymstoku. 
Kurkliński, L. (2018). Zagrożenia egzystencjalne obecnego modelu polskiej bankowości 
spółdzielczej. Prace Naukowe Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu, 531. https://
doi.org/10.15611/pn.2018.531.26.
Kuźnik, E. (2007). Regionalne i lokalne aspekty rozwoju społecznego. W: A. Frąckiewicz-
-Wronka (red.), Zarządzanie publiczne w lokalnej polityce rozwoju. Wyższa Szkoła Pe-
dagogiczna Towarzystwa Wiedzy Powszechnej w Warszawie.
Liberti, J.M., Mian, A. (2009). Estimating the Effect of Hierarchies on Information Use. The 
Review Financial Studies, 22(10), 4057–4090. 
Lidke, R. (2023). Jak są groźne dla banków spółdzielczych niekorzystne trendy demograficzne 
w naszym kraju? https://bank.pl/jak-sa-grozne-dla-bankow-spoldzielczych-niekorzyst-
ne-trendy-demograficzne-w-naszym-kraju/ (dostęp: 15.09.2025).
Liu, W.P., Chu, Y.C. (2024). FinTech, economic growth, and COVID-19: International 
evidence. Asia Pacific Management Review , 29(3), 362–367. https://doi.org/10.1016/j.
apmrv.2023.12.006.
Llewellyn, D.T. (2009). Financial Innovation and the Economics of Banking and the Finan-
cial System. W: L. Anderloni, D.T. Llewellyn, R.H. Schmidt (red.), Financial Innovation 
in Retail and Corporate Banking. Edward Elgar Publishing.
Lubaś, M. (2022). Wizerunek zewnętrzny banków spółdzielczych: badanie eksploracyjne. 
Marketing i Rynek, 29(6), 37–44. https://doi.org/10.33226/1231-7853.2022.6.4. 
Lucas, R.E. (1988). On the Mechanics of Economic Development. Journal of Monetary 
Economics, 22, 3–42. 
Lusardi, A., Mitchell, O.S. (2014). The economic importance of financial literacy: Theory and 
evidence. Journal of Economic Literature, 52(1), 5–44. https://doi.org/10.1257/jel.52.1.5.
Łańcuchowska, M., Kujawski, K. (2013). Bankowość relacyjna jako czynnik determinujący 
rozwój sektora bankowości korporacyjnej w Polsce. Acta Universitatis Lodziensis. Folia 
Oeconomica, 284, 139–154. 
Łaźniewska, E. (2013). Konkurencyjność regionalna w czasie i przestrzeni na przykładzie 
polskich regionów. Wydawnictwo Uniwersytetu Przyrodniczego w Poznaniu.264 Bibliografia
Łuczyszyn, A. (2012). Innowacje społeczne jako determinanta rozwoju lokalnego. Biblioteka 
Regionalisty, 12. https://dbc.wroc.pl/Content/33098/Luczyszyn_Innowacje_Spoleczne_
Jako_Determinanta_Rozwoju_Lokalnego.pdf (dostęp: 17.03.2023).
Łukaszuk, K. (2018). Rozwój bankowości spółdzielczej w Polsce. Turystyka i Rozwój Regio-
nalny, 10, 65–74. https://doi.org/10.22630/TIRR.2018.10.21.
Ma, Y., Song, K. (2018). Financial Development and Macroeconomic Volatility. Bulletin of 
Economic Research, 70(3), 205–225. https://doi.org/10.1111/boer.12123.
Majewski, E. (2008). Trwały rozwój i trwałe rolnictwo :teoria a praktyka gospodarstw rolni-
czych. Wydawnictwo SGGW.
Majka, A., Jankowska, D. (2018). Innowacyjność a poziom rozwoju gospodarczego woje-
wództw. Wiadomości Statystyczne, 10(689). https://ws.stat.gov.pl/WS/2018/10/wiado-
mosci_statystyczne_10_2018.pdf (dostęp: 30.10.2024).
Makieła, Z.J. (2018). Znaczenie innowacyjności w gospodarce regionów. Przedsiębiorczość – 
Edukacja, 14, 40–48. https://doi.org/10.24917/20833296.14.3.
Malina, A. (2020). Analiza przestrzennego zróżnicowania poziomu rozwoju społeczno-go-
spodarczego województw Polski w latach 2005–2017. Nierówności Społeczne a Wzrost 
Gospodarczy, 61(1). https://dx.doi.org/10.15584/nsawg.2020.1.10.
Mansfield, E. (1963). Size of Firm, Market Structure and Innovation. Journal of Political 
Economy, 71(6). 
Marcinkowska, M. (2012). Innowacje finansowe w bankach. Folia Oeconomica, 266, 71–96. 
https://dspace.uni.lodz.pl/xmlui/handle/11089/2028 (dostęp: 21.10.2023).
Marcinkowska, M. (2013a). Kapitał relacyjny banku. Relacje banku z kluczowymi interesa-
riuszami. Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego. 
Marcinkowska, M. (2013b). Wartość banku. Kreowanie wartości i pomiar wyników działal-
ności banku. Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego. 
Markowska-Przybyła,  U.  (2010).  Konwergencja  regionalna  w  Polsce  w  latach  1999–
2007. Gospodarka Narodowa, 11–12, 86–110. https://gnpje.sgh.waw.pl/pdf-101172-
32712?filename=Regional%20Convergence%20in.pdf (dostęp: 18.08.2025).
Mathison, S. (1988). Why Triangulate? Educational Researcher, 17(2), 13–17.
Matuszewski, M. (2021). Banki pobożne. https://myslkonserwatywna.pl/srama-banki-po-
bozne/ (dostęp: 28.11.2023).
Mazur-Wierzbicka, E. (2015). Działalność innowacyjna przedsiębiorstw w Polsce. Wydaw-
nictwo Uniwersytetu Szczecińskiego. 
McKillop, D., French, D., Quinna, B., Sobiech, A.L., Wilson, J.O.L. (2020). Cooperative 
Financial Institutions: A Review of the Literature. International Review of Financial 
Analysis, 71. https://doi.org/10.1016/j.irfa.2020.101520.
Melnarowicz, K. (2017). Działalność innowacyjna polskich przedsiębiorstw – przegląd na-
rzędzi pomiaru. Studia i Prace Kolegium Zarządzania i Finansów, 158, 117–134. 
Meslier, C., Rehault, P.N., Sauviat, A., Yuan, D. (2022). Benefits of local banking in local 
economic development: Disparities between micro firms and other SMEs. Journal of 
Banking and Finance, 143. https://doi.org/10.1016/j.jbankfin.2022.106594.265 Bibliografia
Michalopoulos, S., Leaven, L., Levine, R. (2009). Financial Innovation and Endogenous 
Growth. National Bureau of Economic Research, Working Paper 15356, Cambridge, Sep-
tember: 1–33. https://www.nber.org/system/files/working_papers/w15356/w15356.pdf 
(dostęp: 11.04.2024).
Michoń, D. (2017). Zróżnicowanie rozwoju społeczno-gospodarczego województw ze 
względu na realizację celów polityki spójności. Wiadomości Statystyczne, 12(679), 80–94. 
http://cejsh.icm.edu.pl/cejsh/element/bwmeta1.element.desklight-024605ab-c679-4323-
853a-67e5ccb1e3f3 (dostęp: 8.11.2024).
Miklaszewska, E., Folwarski, M., Kil, K., Idzik, M. (2018). Banki spółdzielcze wobec wyzwań 
technologicznych w świetle wyników badania ankietowego. Bezpieczny Bank, 3(72), 
87–101. https://doi.org/10.26354/bb.4.3.72.2018.
Mikołajczak, R. (2010). Stabilność spółdzielczego sektora bankowego w Polsce. Zeszyty 
Naukowe UE Poznań, 155, 173–189.
Mitchell, G.R. (1999). Global technology policies for economic growth. Technological Fo-
recasting  and  Social  Change,  60(3),  205–214.  https://doi.org/10.1016/S0040–1625 
(98)00044–4.
Mitchener, K.J., Wheelock, D. (2013). Does the Structure of Banking Markets Affect Growth? 
Evidence from U.S. State Banking Markets. Explorations in Economic History, 50. https://
doi.org/10.1016/j.eeh.2012.09.004.
Mlaskawa, J. (2021). Innowacje bankowe a rozwój małych i średnich przedsiębiorstw. Wy-
dawnictwo Naukowe Akademii WSB. 
Młodak, A. (2006). Analiza taksonomiczna w statystyce regionalnej. Difin.
Młodak, A. (2014). Zastosowanie metody bootstrapowej do oceny precyzji szacunków 
danych z badania reprezentacyjnego NSP 2011 na przykładzie dojazdów do pracy. 
Wiadomości Statystyczne. The Polish Statistician , 12, 38–57. https://bibliotekanauki.pl/
articles/543465 (dostęp: 19.08.2025).
Morawska-Jancelewicz, J. (2016). Model poczwórnej helisy jako narzędzie wdrażania stra-
tegii inteligentnych specjalizacji. Studia i Prace WNEIZ US, 46(1), 107–116. https://doi.
org/10.1016/:10.18276/sip.2016.46/1-08. 
Morgan, P.J., Long, T.Q. (2020). Financial literacy, financial inclusion, and savings behavior 
in Laos. Journal of Asian Economics, 68. https://doi.org/10.1016/J.Asieco.2020.101197.
Mryczek, J., Kisiała, B. (2006). Rola banków spółdzielczych w rozwoju społeczności lokalnej 
w kontekście akcesji do struktur Unii Europejskiej. W: A. Barcik, R. Barcik (red.), Rozwój 
lokalny i regionalny po wejściu Polski do Unii Europejskiej, t. 2. Wydawnictwo Naukowe 
Akademii Techniczno-Humanistycznej. 
Musialik, K. (2019). Specyfika i konkurencyjność banków spółdzielczych w Polsce. Finanse 
i Prawo Finansowe, 4(24), 67–84. https://doi.org/10.18778/2391-6478.4.24.05. 
Nastarowicz, E. (red.) (2017). Bankowość spółdzielcza – wyróżniki, misja, wartości. Centrum 
Prawa Bankowego i Informacji.
NBP (2019). Raport o stabilności systemu finansowego . Narodowy Bank Polski. https://nbp.
pl/system-finansowy/raporty-o-stabilnosci-systemu-finansowego/  (dostęp: 20.11.2024).266 Bibliografia
Neuberger, D., Pedergnana, M., Räthke-Döppner, S. (2008). Concentration of banking re-
lationships in Switzerland: The result of firm structure or banking market structure? 
Journal of Financial Services Research, 33, 101–126.
Niedziółka, P. (2012). Innowacje na rynku transferu ryzyka kredytowego a stabilność fi-
nansowa. Bank i Kredyt, 3. 
Niedzielski, P., Jaźwiński, I. (2007). Innowacje jako czynnik rozwoju społeczno-gospodar-
czego na przykładzie województwa zachodniopomorskiego. Zeszyty Naukowe Uniwer-
sytetu Szczecińskiego, 471, 
Nowacka, A. (2011). Uwarunkowania komunikacji marketingowej w bankach spółdzielczych. 
Wydawnictwo PWSZ w Płocku.
Nowacka, A. (2022). Cooperative banks as a local initiator of economic development in Poland. 
W: A. Auzina (red.), Economic Science for Rural Development 2022 (s. 222–230). https://
doi.org/10.22616/ESRD.2022.56.022.
Nowacka,  A.,  Szewczyk-Jarocka,  M.  (2015).  Lokalny  charakter  działalności  banków 
spółdzielczych. Studia Ekonomiczne. Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Ekonomicznego 
w  Katowicach,  250.  http://cejsh.icm.edu.pl/cejsh/element/bwmeta1.element.cejsh-
6b899996-c169-4441-8650-bf77cd6d578d (dostęp: 15.02.2024).
Nowacka, A., Szewczyk-Jarocka, M. (2024). Raport końcowy i ekspertyza: Innowacje w sek-
torze banków spółdzielczych a ograniczanie wykluczenie społecznego. Wydawnictwo 
Naukowe Akademii Mazowieckiej w Płocku. https://mazowiecka.edu.pl/wp-content/
uploads/2024/06/UPLOAD_Raport-Innowacje-w-sektorze-bankow_7988.pdf (dostęp: 
10.06.2025).
Nowacka, A., Szewczyk-Jarocka, M., Kaczmarczyk, P., Grzywacz, J. (2017). Banki spółdzielcze 
w społecznej gospodarce rynkowej. Wydawnictwo PWSZ w Płocku.
Nowak, E. (1990). Metody taksonomiczne w klasyfikacji obiektów społeczno-gospodarczych. 
Państwowe Wydawnictwo Ekonomiczne. 
Nowak, E. (1997). Wielowymiarowa analiza porównawcza w modelowaniu kondycji finanso -
wej przedsiębiorstw. Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska. Sectio H, Oeconomia, 
31, 111–123. https://bc.umcs.pl/dlibra/publication/43258/edition/39714?language=en 
(dostęp: 17.09.2025).
Nowakowska, A., Przygodzki, Z., Sokołowicz, M.E. (2011). Region w gospodarce opartej na 
wiedzy. Difin.
O’Connor, G.C., Veryzer, R.W. (2001). The Nature of Market Visioning for Technology-Ba -
sed Radical Innovation. Journal of Product Innovation Management, 18(4), 231–246.
O’Sullivan, D., Dooley, L. (2009). Applying innovation. Sage Publications.
Oliver, Ch. (1997). Sustainable competitive advantage: Combining institutional and reso-
urcebased views. Strategic Management Journal, 18, 689–715.
Opolski, K. (1998). Zarządzanie przez jakość – szansa czy konieczność sektora bankowego. 
Instytut Naukowo-Wydawniczy Olympus – CEiRB. 
Orbik, Z. (2017). Próba analizy pojęcia innowacji. Zeszyty Naukowe Politechniki Śląskiej. 
Seria: Organizacja i Zarządzanie, 105, 307–319. https://open.icm.edu.pl/items/f0c4db-
ca-76a4-484a-ba2e-ea39998dd832 (dostęp: 27.05.2023).267 Bibliografia
Orzeszko, T. (1998). Banki spółdzielcze w Polsce. Ekonomiczne i finansowe warunki rozwoju . 
Wydawnictwo Wyższej Szkoły Bankowej w Poznaniu. 
Orzeszko, T. (2014). Banki spółdzielcze i spółdzielcze kasy oszczędnościowo-kredytowe 
w Polsce – podobieństwa oraz różnice. Bezpieczny Bank, 4(57). https://www.bfg.pl/wp-
-content/uploads/bb-457.6.pdf (dostęp: 2.04.2023).
Ossowski, J. (2007). Spółdzielcze kasy oszczędnościowo-kredytowe, charakterystyka, rozwój, 
otoczenie. Biblioteka Kwartalnika Naukowego „Pieniądz i Więź”.
Ozili, P.K. (2021). Financial inclusion research around the world: A review. Forum for Social 
Economics, 50(4), 457–479. https://doi.org/10.1080/07360932.2020.1715238.
Qamruzzaman, M., Jianguo, W. (2017). Financial innovation and economic growth in Ban-
gladesh. Financial Innovation, 3(19). https://doi.org/10.1186/s40854-017-0070-0.
Pajestka, J. (1981). Czynniki i współzależności rozwoju społeczno-gospodarczego. Determi-
nanty postępu. Polskie Wydawnictwo Ekonomiczne.
Paluch, Ł., Cymanow, P., Cymanow-Sosin, K. (2022). Wybrane aspekty funkcjonowania 
bankowości spółdzielczej w Polsce. Perspektywa społeczno-ekonomiczna, menadżerska 
i medialno-wizerunkowa. Wydawnictwo Homini. 
Panek, T., Zwierzchowski, J. (2013). Statystyczne metody wielowymiarowej analizy porów-
nawczej. Teoria i zastosowania. Oficyna Wydawnicza SGH.
Parysek, J.J. (2018). Rozwój społeczno-gospodarczy oraz czynniki i uwarunkowania rozwoju. 
Studia KPZK, 183. https://journals.pan.pl/Content/107785/PDF/Studia%20KPZK%20
183_Parysek.pdf (dostęp: 15.12.2023).
Pastor, J.M., Pavía, J.M., Serrano, L., Tortosa-Ausina, E. (2017). Rich regions, poor regions 
and bank branch deregulation in Spain. Regional Studies, 51(11), 1678–1694. https://
doi.org/10.1080/00343404.2016.1237021.
Patton, M.Q. (2002). Qualitative research and evaluation methods. Sage Publications. 
Pawęda, D. (2016). Wpływ rozwoju urządzeń mobilnych na bankowość w Polsce – kierunki 
rozwoju bankowości mobilnej. Nowoczesny Bank Spółdzielczy, 1, 46–48. https://bank.pl/
wp-content/uploads/2016/02/nbs.2016.01.046-048.pdf (dostęp: 5.09.2025).
Pawlik, A., Karpińska, U., Dziekański, P., Adamczyk, A. (2021). Bankowość spółdzielcza 
w rozwoju regionalnym. Wydawnictwo Uniwersytetu Jana Kochanowskiego w Kielcach. 
Pece, A.M., Simonab, O.E.O., Salisteanuc, F. (2015). Innovation and Economic Growth: An 
Empirical Analysis for CEE Countries. Procedia Economics and Finance, 26, 461–467. 
https://doi.org/ 10.1016/S2212-5671(15)00874-6.
Pervaiz, N., Hussain, M., Noor, S., Haider, S.A. (2025). The Impact of Financial Technology 
on Economic Development: An Analysis on G20 Markets. Dibon Journal of Business, 
1(2), 101–119. https://doi.org/ 10.64169/djb.80.
Pettersen-Sobczyk, M. (2015). Makro- i mikrootoczenie banków komercyjnych w Polsce – 
główne tendencje i czynniki. Kwartalnik Kolegium Ekonomiczno-Społecznego. Studia 
i Prace, 3(1), 137–149. https://econjournals.sgh.waw.pl/kwes/article/view/353/314 (do-
stęp: 12.09.2024).268 Bibliografia
Philippon, T. (2019). On Fintech and financial inclusion. National Bureau of Economic Re-
search, 26330. https://papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_id=3624605 (dostęp: 
17.01.2025).
Piech, K. (2009). Wiedza i innowacje w rozwoju gospodarczym: w kierunku pomiaru i współ-
czesnej roli państwa. Instytut Wiedzy i Innowacji.
Pietrucha, J. (2021). Rozwój finansowy a wzrost gospodarczy. Metaanaliza . Wydawnictwo 
Uniwersytetu Ekonomicznego w Katowicach. 
Pietrzyk, I. (2006). Polityka regionalna Unii Europejskiej i regiony w państwach członkowskich. 
Wydawnictwo Naukowe PWN.
Pluskota, P. (2018). Współpraca banków spółdzielczych z samorządem terytorialnym. Eko-
nomiczne Problemy Usług, 4(13), 249–261. https://doi.org/10.18276/epu.2018.133/1-20.
Płonka, A., Szafrańska, M., Lalik, K., Kania, E. (2023). Wybrane usługi innowacyjne w ban-
kowości spółdzielczej. Wydawnictwo Homini. 
Pociecha, J., Podolec, B., Sokołowski, A., Zając, K. (1988). Metody taksonomiczne w bada-
niach społeczno-ekonomicznych. Państwowe Wydawnictwo Naukowe.
Podręcznik Oslo (2018). Zasady gromadzenia i interpretacji danych dotyczących innowacji. 
OECD, Eurostat. 
Pomianek, I. (2016). Klasyfikacja gmin miejsko-wiejskich w Polsce według poziomu rozwoju 
społeczno-ekonomicznego. Prace Naukowe Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu, 
450, 458-470. https://doi.org/ 10.15611/pn.2016.450.40.
Porretta, P., Benassi, A. (2021). Sustainable vs. not sustainable cooperative banks business 
model: The case of GBCI and the authority view. Risk Governance and Control: Financial 
Markets & Institutions, 11(1), 33–48. https://doi.org/10.22495/rgcv11i1p3.
Presbitero, A.F., Zazzaro, A. (2010). Competition and Relationship Lending: Friends or 
Foes? Working Paper, 3103. https://www.ifo.de/DocDL/cesifo1_wp3103.pdf (dostęp: 
24.10.2024).
Próchniak, M., Wasiak, K. (2016). Zależność między rozwojem i stabilnością sektora finan -
sowego a tempem wzrostu gospodarczego w krajach Unii Europejskiej ze szczególnym 
uwzględnieniem państw Europy Środkowo-Wschodniej. Rocznik Instytutu Europy Środ-
kowo-Wschodniej, 14(5), 163–182. https://ies.lublin.pl/wp-content/uploads/2020/08/
riesw_1732-1395_14-5-280.pdf (dostęp: 18.12.2024).
Pudełkiewicz, E. (2009). Spółdzielcze formy gospodarowania w Polsce i w innych krajach 
Unii Europejskiej. Zeszyty Naukowe SGGW, Polityki Europejskie, Finanse i Marketing, 
2(51), 259–295. https://doi.org/10.22630/PEFIM.2009.2.51.42.
Rakowska, J. (2019). Fundusze unijne jako czynnik rozwoju obszarów wiejskich w Polsce 
w świetle teorii rozwoju lokalnego. Wydawnictwo SGGW.
Rani, M., Siwach, M. (2024). Assessing the extent of financial inclusion through bank of-
fice expansion in Haryana. Economic and Regional Studies, 17(1), 133–148. https://doi.
org/10.2478/ers-2024-0007.
Raport  ZBP  i  CPBiI  (2020).  Otwarta  bankowość.  https://bank.pl/wp-content/
uploads/2020/11/Raport-open-banking-otwarta-bankowosc.pdf (dostęp: 15.12.2024).269 Bibliografia
Raszkowski, A. (2010). Innowacyjność i kreatywność w odniesieniu do rozwoju regional-
nego. Prace Naukowe Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu, 110, 57–65. https://
dbc.wroc.pl/Content/121021/Raszkowski_Innowacyjnosc_i_kreatywnosc.pdf (dostęp: 
15.10.2024).
Rioja, F., Valev, N. (2014). Stock Markets, Banks and the Sources of Economic Growth in 
Low and High Income Countries. Journal of Economics and Finance, 38(2), 302–320. 
https://doi.org/10.1007/s12197-011-9218-3.
Rodríguez-Pose,  A.  (1999).  Innovation  prone  and  innovation  averse  societies:  Eco-
nomic  performance  in  Europe.  Growth  and  Change,  30(1),  75–105.  https://doi.
org/10.1111/0017-4815.00105.
Roszko-Wójtowicz, E., Białek, J. (2019). Measurement of the average innovativeness change 
over time in the EU member states. Journal of Business Economics and Management, 
20(2), 268–293. https://doi.org/10.3846/jbem.2019.8337.
Rudke, M. (2020). Banki spółdzielcze integrują swoje systemy. Rzeczpospolita, 20 lipca. ht-
tps://www.rp.pl/banki/art613101-banki-spoldzielcze-integruja-swoje-systemy (dostęp: 
4.07.2024).
Rutkowski,  J.  (1984).  Rozwój  gospodarczy  i  poziom  życia  (zagadnienia  teoretycz-
ne  i  próba  kwantyfikacji  związku).  Główny  Urząd  Statystyczny,  Zakład  Badań 
Statystyczno-Ekonomicznych.
Sarma, M. (2008). Index of Financial Inclusion. ICRIER Working Paper, 215. https://www.
icrier.org/pdf/Working_Paper_215.pdf (dostęp: 10.04.2024).
Sarma, M., Pais, J. (2011). Financial Inclusion and Development. Journal of International 
Development, 23(5), 613–628. https://doi.org/10.1002/jid.1698.
 Bank Spółdzielczy w Poniatowej. https://bsponiatowa.pl/schemat-organizacyjny (dostęp: 
11.10.2023). 
Schumpeter, J.A. (1942). Capitalism, Socialism and Democracy. Taylor & Francis. 
Schumpeter, J.A. (1960). Teoria rozwoju gospodarczego. Państwowe Wydawnictwo Naukowe.
SGB (2023). Banki Spółdzielcze SGB. https://www.sgb.pl/grupa-sgb/banki-spoldzielcze-sgb/ 
(dostęp: 15.05.2023).
SGB (2025). SGB z nową strategią „Więcej niż biznes”. Spółdzielcza Grupa Bankowa. https://
www.sgb.pl/sgb-z-nowa-strategia-wiecej-niz-biznes/ (dostęp: 30.08.2025).
SGB Bank (2021). Raport roczny. https://www.sgb.pl/wp-content/uploads/2022/06/Raport_
SGB_2021_29.06.2022r.pdf (dostęp: 30.08.2025).
Shaw, E. (1973). Financial Deepening in Economic Development. Oxford University Press. 
Siudek, T. (2011). Bankowość spółdzielcza w Polsce i wybranych krajach Unii Europejskiej – 
wymiar ekonomiczny, organizacyjny i społeczny. Wydawnictwo SGGW. 
Siudek, T., Drabarczyk, K. (2015). Wzrost i rozwój gospodarczy a efektywność finansowa 
banków komercyjnych w krajach Unii Europejskiej. Zeszyty Naukowe Szkoły Głównej 
Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie. Problemy Rolnictwa Światowego, 15(2), 128–139. 
Skalniak, F. (1992). Zarys historii polskiej spółdzielczości kredytowej. Wydawnictwo Akademii 
Ekonomicznej w Krakowie.270 Bibliografia
Smith, G.E., Malinowski, B., Spinden, H.J., Goldenweiser, A. (1927). Culture: The Diffusion 
Controversy.  W.W.  Norton  &  Company  Inc.  https://archive.org/details/culturedif-
fusion00smitrich (dostęp: 16.05.2025).
Solarz, J.K. (1998). Studium bankowości. Rozwój systemów bankowych. Fundacja Warszawski 
Instytut Bankowości. 
Solarz, M., Adamek, J. (2022). Determinants of digital financial exclusion as a barrier to the 
adoption of mobile banking services in Poland. Ekonomia i Prawo. Economics and Law, 
21(2), 503–525. https://doi.org/10.12775/EiP.2022.028.
Sopińska, A., Mierzejewska, W. (2017). Otwarte innowacje produktowe realizowane przez 
przedsiębiorstwa działające w Polsce. Podejście zasobowe. Oficyna Wydawnicza SGH. 
Stachera-Włodarczyk, S. (2015). Rola innowacji finansowych w działalności banków komer-
cyjnych. Zeszyty Naukowe Politechniki Częstochowskiej. Zarządzanie, 19, 63–74. http://
bazekon.icm.edu.pl/bazekon/element/bwmeta1.element.ekon-element-000171418239 
(dostęp: 5.01.2024).
Standar, P. (2000). Modele spółdzielczości bankowej w wybranych krajach Unii Europejskiej 
i w Polsce. Zeszyty Naukowe Wyższej Szkoły Handlu i Usług w Poznaniu, 1, 57–77.
Stankiewicz, M.J. (2005). Konkurencyjność przedsiębiorstwa. Budowanie konkurencyjności 
przedsiębiorstwa w warunkach globalizacji. Dom Organizatora TNOIK. 
Stańczyk, S. (2015). Triangulacja – łączenie metod badawczych i urzetelnienie badań. W: 
W. Czakon (red.), Podstawy metodologii badań w naukach o zarządzaniu. Oficyna Wy -
dawnicza a Wolters Kluwer business.
Starzyńska, D., Kowańska, B. (2022). Funkcjonalność serwisu bankowości mobilnej a relacje 
z klientami. Marketing i Rynek, 11, 31–44. https://doi.org/10.33226/1231-7853.2022.11.4.
Stolecka-Makowska, A. (2016). Triangulacja jako koncepcja pozyskania wiedzy o za-
chowaniach nabywczych konsumentów. Studia Ekonomiczne. Zeszyty Naukowe Uni-
wersytetu Ekonomicznego w Katowicach, 261, 50–61. https://www.sbc.org.pl/dlibra/
publication/240047/edition/226996 (dostęp: 17.11.2023).
Stpiczyński, J., Potocki, W. (2008). Zarys historii spółdzielczości bankowej w latach 1861–
2006. Agropress.
Strahl, D. (red.) (1998). Taksonomia struktur w badaniach regionalnych. Wydawnictwo Aka-
demii Ekonomicznej im. Oskara Langego we Wrocławiu. 
Strahl, D. (red.) (2006). Metody oceny rozwoju regionalnego. Wydawnictwo Akademii Eko-
nomicznej we Wrocławiu.
Sudoł, M., Woszczyński, T. (2020). Biometria w sektorze finansowym. Potrzeby, obszary 
i warunki rozpowszechnienia na rynku. W: A. Kawiński, A. Sieradz (red.), Wyzwania 
informatyki bankowej. Publikacja Europejskiego Kongresu Finansowego. https://www.
efcongress.com/wp-content/uploads/2021/03/Hitachi-Biometria-w-sektorze-finanso -
wym_Wyzwania-informatyki-Bankowej.pdf (dostęp: 19.04.2025).
Szafrańska, M. (2016). Prośrodowiskowe działania banków spółdzielczych w ramach stra-
tegii społecznej odpowiedzialności biznesu na przykładzie województwa małopolskie-
go. Roczniki Naukowe Stowarzyszenia Ekonomistów Rolnictwa i Agrobiznesu, ZVIII(1), 
260–265. 271 Bibliografia
Szafrańska, M. (2023). Wizerunek banków spółdzielczych w segmencie klientów detalicznych. 
Wydawnictwo Homini. 
Szafrańska, M., Satoła, Ł., Wojewodzic, T. (2024). Cooperative Banks on the Municipal 
Finance Market (Polish Example). Zeszyty Naukowe. Organizacja i Zarządzanie/Poli-
technika Śląska, 197., 537–555. http://dx.doi.org/10.29119/1641-3466.2024.197.29.
Szambelańczyk, J. (2000a). Analiza ustawy o funkcjonowaniu banków spółdzielczych, ich 
zrzeszaniu się, bankach zrzeszających oraz o zmianie niektórych ustaw z dnia 7 grudnia 
2000 r. Bezpieczny Bank, 4(11), 35–51.
Szambelańczyk, J. (2000b). Rola banku spółdzielczego w kreowaniu lokalnego rynku finan -
sowego. Polska Regionów, 18, 27–38.
Szambelańczyk, J. (2006). Banki spółdzielcze w Polsce w procesie zmian systemowych. Wy-
dawnictwo Akademii Ekonomicznej w Poznaniu. 
Szambelańczyk, J. (2008). Strukturalne dylematy rozwoju banków spółdzielczych w Polsce. 
W: M. Stefański (red.), Perspektywy rozwoju bankowości spółdzielczej w Polsce. Wyższa 
Szkoła Humanistyczno-Ekonomiczna.
Szambelańczyk, J. (2015). Znowelizowana konstytucja bankowości spółdzielczej w Polsce. 
Nowoczesny Bank Spółdzielczy, 9. 
Szelągowska, A. (2012). Współczesna bankowość spółdzielcza. CeDeWu. 
Szelągowska, A. (2019). Branch banking w Polsce. CeDeWu. 
Szlachta, J. (1996), Główne problemy polityki rozwoju regionalnego Polski na przełomie 
XX i XXI wieku. W: R. Broszkiewicz, B. Gruchman, J. Hausner, A. Kidyba, A. Klasik, T. 
Kudłacz, T. Markowski, Z. Mikołajewicz, I. Pietrzyk, W. Sartorius, J. Szlachta, J. Szlanta, 
B. Winiarski, J. Zaucha, Strategiczne wyzwania dla polityki rozwoju regionalnego Polski. 
Wydawnictwo Friedrich Ebert-Stifung. 
Szopik-Depczyńska, K., Chebab, K., Bąk, I., Kędzierska-Szczepaniak, A., Szczepaniak, K., 
Ioppolo, G. (2020). Innovation level and local development of EU regions. A new assess-
ment approach, Land Use Policy, 99. https://doi.org/10.1016/j.landusepol.2020.104837.
Szustak, G., Szelągowska, A., Gradoń, W., Szewczyk, Ł. (2020). Innowacje w działalności 
banków spółdzielczych. Wydawnictwo Uniwersytetu Ekonomicznego w Katowicach.
Terzić, L. (2017). The Role of Innovation in Fostering Competitiveness and Economic Gro -
wth: Evidence from Developing Economies. Comparative Economic Research. Central 
and Eastern Europe, 20(4), 65–81. https://doi.org/10.1515/cer-2017-0028.
Tomczyk, K. (2025). Konkurencyjność banków spółdzielczych w warunkach transformacji 
cyfrowej. Wydawnictwo Akademii Humanistyczno-Ekonomicznej w Łodzi. 
Tutaj, J. (2019). Innowacje próba pomiaru. W: Z. Malara, J. Tutaj (red.), Innowacje a dobro-
stan społeczeństwa gospodarki i przedsiębiorstw – próba pomiaru (s. 5–16). Politechnika 
Wrocławska. 
Tylec, A., Ostraszewska, Z. (2017). Poziom innowacyjności Polski na tle Unii Europejskiej – 
analiza w oparciu o dekompozycję Sumarycznego Wskaźnika Innowacji (SII). Zeszyty 
Naukowe Wyższej Szkoły Humanitas. Zarządzanie, 3, 63–78.272 Bibliografia
UNDP (2015). Human Development Report. Work for Human Development. https://hdr.
undp.org/system/files/documents/global-report-document/2015humandevelopmentre -
port1.pdf (dostęp: 15.03.2024).
Urbanek, G. (2011). Kompetencje a wartość przedsiębiorstwa. Zasoby niematerialne w nowej 
gospodarce. Oficyna Ekonomiczna Wolters Kluwer.
Urbanowska-Sojkin, E., Banaszak, P., Witczak, H. (2007). Zarządzanie strategiczne przed-
siębiorstwem. Polskie Wydawnictwo Ekonomiczne.
Urząd Komisji Nadzoru Finansowego (2010). Raport o sytuacji banków w 2010 roku. https://
www.knf.gov.pl/knf/pl/komponenty/img/Banki_2010_26414.pdf (dostęp: 2.08.2025). 
Urząd Komisji Nadzoru Finansowego (2015). Informacja o sytuacji banków spółdzielczych 
i zrzeszających w 2014 roku. https://www.knf.gov.pl/knf/pl/komponenty/img/Informa-
cja_o_sytuacji_bankow_spoldzielczych_2014_41491.pdf (data dostęp: 2.08.2025).
Urząd Komisji Nadzoru Finansowego (2019). Informacja o sytuacji banków spółdzielczych 
i zrzeszających w 2018 roku. https://www.knf.gov.pl/knf/pl/komponenty/img/Informa-
cja_o_sytuacji_bankow_spoldzielczych_2018_65698.pdf (dostęp: 2.08.2025).
Urząd Komisji Nadzoru Finansowego (2022). Informacja o sytuacji banków spółdzielczych 
i zrzeszających po IV kwartale 2022 roku. https://www.knf.gov.pl/knf/pl/komponenty/
img/Sytuacja_bankow_spoldzielczych_i_zrzeszajacych_po_IV_kwartale_2022_82127.
pdf (dostęp: 2.08.2025).
Walesiak, M. (1993). Statystyczna analiza wielowymiarowa w badaniach marketingowych. 
Prace Akademii Ekonomicznej im. Oskara Langego we Wrocławiu, 654.
Warchlewska, A. (2020). Wokół istoty wykluczenia finansowego. Ujęcie przeglądowe. Fi-
nanse i Prawo Finansowe, 1(15), 123–140. https://doi.org/10.18778/2391-6478.1.25.08.
Warchlewska, A. (2022). Wykluczenie finansowe. Od finansów tradycyjnych do cyfrowych . 
Wydawnictwo Uniwersytetu Ekonomicznego w Poznaniu.
Węcławski, J. (2010). Banki spółdzielcze w konkurencyjnym otoczeniu. Annales Universitatis 
Mariae Curie-Skłodowska. Sectio H. Oeconomia, 44(1), 231–248. https://bazhum.muzhp.pl/
media//files/Annales_ Universitatis_Mariae_Curie_Sklodowska_Sectio_H_Oeconomia/
Annales_Universitatis_Mariae_Curie_ Sklodowska_Sectio_H_Oeconomia-r2010-t-
44-n1/ Annales_Universitatis_Mariae_Curie_Sklodowska_Sectio_H_Oeconomia-r-
2010-t44-n1-s231-248.pdf (dostęp: 24.11.2023).
Węcławski, J., Pernsteiner, H. (2017). Factors of Influence on Relationship Banking of Po -
lish Firms. Prace Naukowe Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu, 482, 261–270. 
https://doi.org/10.15611/pn.2017.482.21.
Witkowska, D. (2023). Wybrane metody ilościowe w finansach . Wydawnictwo Uniwersytetu 
Łódzkiego. 
Wierzbicki,  Z.R.  (2016).  Strategiczna  współpraca  JST  i  banków  lokalnych  warun-
kiem  rozwoju  MŚP.  Zeszyty  Naukowe  WSH  Zarządzanie,  2,  131–145.  https://doi.
org/10.5604/18998658.1209996.
Wodecka-Hyjek, A. (2013). Wybrane narzędzia pomiaru innowacyjności. Zeszyty Nauko-
we Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie. Zarządzanie, 922, 63–82. https://zeszyty-
-naukowe.uek.krakow.pl/article/view/695 (dostęp: 15.10.2023). 273 Bibliografia
Wojewodzic, T., Satoła, Ł., Szafrańska, M., Sołtysiak, M. (2024). Cooperative Banks in the Con-
text of Servicing Local Communities in Poland. Zeszyty Naukowe. Organizacja i Zarządza-
nie/Politechnika Śląska, 207, 683–704. http://dx.doi.org/10.29119/1641-3466.2024.207.39.
Wojnicka-Sycz, E. (2016). Innowacyjność jako czynnik wzrostu i rozwoju gospodarczego 
w Polsce – próba weryfikacji empirycznej. Ekonomista, 1, 85–111. https://ekonomista.
pte.pl/pdf-155589-82418?filename=Innowacyjnosc%20jako.pdf (dostęp: 20.10.2023).
Woźniak, M.G. (2004). Wzrost gospodarczy. Podstawy teoretyczne. Wydawnictwo Akademii 
Ekonomicznej w Krakowie. 
Woźniewska, G. (2011). Potencjał konkurencyjności banku spółdzielczego. Wydawnictwo 
Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu. 
Wójcik, P. (2018). Metody pomiaru realnej konwergencji gospodarczej w ujęciu regionalnym i lo-
kalnym. Konwergencja równoległa. Wydawnictwo Uniwersytetu Warszawskiego. 
Wyszomirski, T. (1994). Spółdzielczość bankowa w okresie drugiej Rzeczpospolitej. Bank 
Spółdzielczy, 6, 20–24. 
Zabawa, J. (2015). Banki spółdzielcze jako podmioty ekologicznie odpowiedzialne. Analiza 
województwa dolnośląskiego. Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska Lublin – 
Polonia Sectio H, 4, 727–736. https://doi.org/10.17951/h.2015.49.4.727.
Zabielska, I. (2013). Zdolność do współpracy zagranicznej jako endogeniczny czynnik roz-
woju województwa warmińsko-mazurskiego. W: M.W. Gaczek, (red.), Dynamika, cele 
polityki zintegrowanego rozwoju regionów. Aspekty teoretyczne i zarządzanie w przestrzeni. 
Bogucki Wydawnictwo Naukowe.
Zalcewicz, A. (2013). Bank lokalny. Studium prawne. Difin. 
Zalega, K. (2004). Relationship banking jako struktura pośrednictwa finansowego. Związki 
z konkurencyjnością banków i nadzorem korporacyjnym w sektorze. Bank i Kredyt, 6.
ZBP (2021). Cyfryzacja bankowości korporacyjnej. Podsumowanie prac grupy roboczej 
„Cyfryzacja bankowości korporacyjnej” Forum Technologii Bankowych działającym 
przy Związku Banków Polskich. https://www.zbp.pl/getmedia/e1a1bd3f-738a-4490-
b98e-9eac9f5a3e70/Cyfryzacja-Bankowosci-Korporacyjnej-13-12-2021-r  (dostęp: 
10.01.2025).
Zhou, M., Geng, D., Abhishek, V., Li, B. (2020). When the Bank Comes to You: Branch 
Network and Customer Omnichannel Banking Behavior. Information Systems Research, 
31(1). https://doi.org/10.1287/ISRE.2019.0880.
Zimny, A. (2010). Statystyka opisowa. Materiały pomocnicze do ćwiczeń. Wydawnictwo Pań-
stwowej Wyższej Szkoły Zawodowej w Koninie.
Zimny, A. (2016). Ewolucja mierników rozwoju społeczno-gospodarczego. Współczesne 
Problemy Ekonomiczne, 13, 69–80. https://doi.org/10.18276/wpe.2016.13-06.
Zimny, A. (2017). Publiczne uczelnie zawodowe w procesie rozwoju społeczno-gospodarczego 
w Polsce. CeDeWu. 
Żakowiecka, B. (2006). Ewolucja banków spółdzielczych w Polsce po 1989 roku. W: M. Ste-
fański (red.), Banki spółdzielcze w Polsce po 1989 roku (wybrane zagadnienia ekonomicz-
ne, finansowe i prawne). Oficyna Wydawnicza Włocławskiego Towarzystwa Naukowego. 274 Bibliografia
Żero, S. (2018). Różnice w interpretacji pojęć innowacji i imitacji. W: E. Gruszewska,  
E. Kuzionko-Ochrymiuk, A. Matel (red.), Zarządzanie organizacją, finanse i inwestycje 
(s. 34–47). Polskie Towarzystwo Ekonomiczne. 
Żółtkowski, W. (2011). Bank lokalny. CeDeWu.
Żółtkowski, W. (2020). Zarządzanie biznesem banku spółdzielczego w praktyce. Prosto i zro-
zumiale. Bankowy Ośrodek Doradztwa i Edukacji.
Yan, Y., Qi, S. (2020). Childhood matters: Family education and financial inclusion. Pacific -
-Basin Finance Journal, 65. https://doi.org/10.1016/J.Pacfin.2020.101489 .
Yawe, B.L., Prabhu, J. (2015). Innovation and financial inclusion: A review of the litera -
ture. Journal of Payments Strategy & Systems, 9(3), 215–228. https://nru.uncst.go.ug/
server/api/core/bitstreams/eeeb689a-cddc-4256-9d97-6c08a62f7336/content (dostęp: 
20.11.2024).
Akty prawne
Ustawa z dnia 13 kwietnia 1960 r. o prawie bankowym (Dz.U. z 1920 r. poz. 121).
Ustawa z dnia 12 czerwca 1975 r. – Prawo bankowe (Dz.U. z 1975 r. poz. 108).
Ustawa z dnia 16 września 1982 r. – Prawo spółdzielcze (Dz.U. z 2021 r. poz. 648).
Ustawa z dnia 20 stycznia 1990 r. o zmianach w organizacji i działalności spółdzielczości, 
(Dz.U. z 1990 r. Nr 6, poz. 36).
Ustawa z dnia 24 czerwca 1994 r. o restrukturyzacji banków spółdzielczych i BGŻ oraz 
o zmianie niektórych ustaw (Dz.U. Nr 80, poz. 369).
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Prawo bankowe (Dz.U. z 2023 r. poz. 180).
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. o Narodowym Banku Polskim (Dz. U. z 2022 r. poz. 2025).
Ustawa z 7 grudnia 2000 r. o funkcjonowaniu banków spółdzielczych, ich zrzeszaniu się 
i bankach zrzeszających (Dz.U. z 2000 r. Nr 119, poz. 1252).
Ustawa z dnia 15 września 2000 r. – Kodeks spółek handlowych (Dz.U. z 2000 r. Nr 94,  
poz. 1037).
Ustawa z dnia 27 lipca 2002 r. – Prawo dewizowe (Dz.U. z  2024 r. poz. 1131).
Ustawa z dnia 28 lutego 2003 r. – Prawo upadłościowe (Dz.U. z 2003 r. poz. 535).
Ustawa z dnia 5 listopada 2009 r. o spółdzielczych kasach oszczędnościowo-kredytowych 
(Dz. U. z 2012 r., poz. 855). 
Ustawa z dnia 19 sierpnia 2011 r. o usługach płatniczych (Dz. U. z 2025 r. poz. 611).
Ustawa z dnia 25 czerwca 2015 r. o zmianie ustawy o funkcjonowaniu banków spółdziel-
czych, ich zrzeszaniu się i bankach zrzeszających oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. 
poz. 1166). 
Ustawa z dnia 11 września 2019 r. Prawo zamówień publicznych (Dz. U. z 2019 r. poz. 2019).
Ustawa z dnia 8 lipca 2021 r. o zmianie ustawy Bankowym Funduszu Gwarancyjnym, sys-
temie gwarantowania depozytów oraz przymusowej restrukturyzacji (Dz. U. z 2021 r. 
poz. 1598).