Dziecko w szpitalu psychiatrycznym. Od lęku do nadziei

Spis treści:

Słowo wstępne
(Osobisty) wstęp

Rozdział 1. Ochrona zdrowia psychicznego dzieci i młodzieży

1.1. Psychiatria inna niż wszystkie
1.2. Kryzys, czyli psychiatria dziecięca w oczach świata
1.3. Aktorzy psychiatrii dziecięcej

Rozdział 2. Prawo świadczeń zdrowotnych

2.1. Prawo dziecka do „dobrego” psychiatry/terapeuty
2.1. Szpital psychiatryczny jako ostateczność
2.2. Podpowiedzi prawne

Rozdział 3. Prawo do informacji

3.1. Co dziecko może wiedzieć? – czyli o prawie i wychowaniu
3.2. Czy mnie rozumiesz? – sposób przekazywania informacji
3.3. Podpowiedzi prawne

Rozdział 4. Prawo do wyrażenia zgody

4.1. Czy się nie/zgadzasz? – pierwsze decyzje dziecka
4.2. Cisza, gest, słowo – sposoby mówienia „tak” lub „nie”
4.3. Podpowiedzi prawne

Rozdział 5. Prawo do poszanowania godności i intymności

5.1. „Nie ma dzieci, są ludzie” – kilka słów o godności najsłabszych
5.2. Przymus, czyli zabezpieczenie dziecka przed nim samym
5.3. Podpowiedzi prawne

Rozdział 6. Prawo do poszanowania prywatności i życia prywatnego

6.1. Kiedy rodzice (nie)mogą przyjść
6.2. Czy mogę przeszukać pacjenta?
6.3. Podpowiedzi prawne

Rozdział 7. Prawo do tajemnicy

7.1. „Nikomu ani słowa” – czyli tajemnica w psychiatrii
7.2. Terapia dziecka ma swoje tajemnice
7.3. Podpowiedzi prawne

Zakończenie
Bibliografia  

Andrzejewski M., Jakie prawo jest potrzebne pedagogom?, „Studia Edukacyjne” nr 45, 2017.
Balter M., Dziecko niczyje, Wydawnictwo BiS, Warszawa 2001.
Beneś W., Schwertner J., Szramy. Jak psychosystem niszczy nasze dzieci, Wielka Litera, Warszawa 2020.
Bereza B., Szymczuk D., Psychologiczne uwarunkowania prawidłowych relacji w rodzinie, „Fides et Ratio”, nr 4, 2016.
Bieganowska-Skóra A.,  „Chce się żyć” i „Carte blanche” – model niepełnosprawności w filmach  inspirowanych historią prawdziwą , „Niepełnosprawność. Dyskursy Pedagogiki Specjalnej”, Nr 41, 2021.
Biesaga T., Przysięga Hipokratesa a etyka medyczna, „Medycyna Praktyczna”,  nt. 7-8, 2006.
Bobińska K., Eichstaedt K., Gałecki P., Ustawa o ochronie zdrowia psychicznego. Komentarz. Wyd. II, Wolters Kluwer, Warszawa 2016. 
Brol M., Skorupa A., Psychologiczna praca z filmem W głowie się nie mieści (Inside Out), „Annales Universitatis Paedagogicae Cracoviensis, Studia de Cultura”, nr 9, 2017.
Charzewski P., Zgoda pacjenta na udzielanie świadczeń zdrowotnych, „Zeszyty Naukowe Collegium Witelona”, nr 5, 2024.
Ciastkowska-Berlikowska A., Prawa pacjenta w czasach pandemii SARS-COV-2 – retrospektywna analiza skarg wpływających do Rzecznika Praw Pacjenta, Uniwersytet Medyczny w Łodzi, Łódź 2022 (niepublikowana praca doktorska).
Cisek S., Metoda analizy i krytyki piśmiennictwa w nauce o informacji i bibliotekoznawstwie w XXI wieku, „Przegląd Biblioteczny” t. 78 z. 3, 2010.
Cybulska D., Wykorzystanie metody obserwacji w naukach społecznych, „Obronność – Zeszyty Naukowe Wydziału Zarządzania i Dowodzenia Akademii Obrony Narodowej”, nr 2, 2013.
Cywiński Z., Socjologia prawa. Główne problemy i postacie, Wydawnictwo Uniwersytetu Warszawskiego, Warszawa 2014. 
Czabała J.Cz., Czynniki leczące w psychoterapii, PWN, Warszawa 2000.
Ćwiklińska-Surdyk D., Surdyk A., Człowiek jako aktor na scenie życia. Teorie G.H. Meada i E. Goffmana a narracyjne gry fabularne, „Homo Ludens”, nr 1, 2012.
Dąbrowski S., Pietrzykowski J., Ustawa o ochronie zdrowia psychicznego, Wydawnictwo Instytutu Psychiatrii i Neurologii, Warszawa 1996.
Debska H., W okowach prawniczego sensus communis. O trudnościach uprawiania krytycznie zorientowanej socjologii prawa, „Archiwum Filozofii Prawa i Filozofii Społecznej”, nr 1, 2014. Duda J., Komentarz do ustawy o ochronie zdrowia psychicznego, Wydawnictwo Lexis- 
Nexis, Warszawa 2006.
Dulak J., Komórki macierzyste: zastosowania, perspektywy, nieporozumienia, „Nauka”, nr 1, 2020. 
Dzięciołowski W., Socjologia prawa w praktyce sądowej, „Palestra”, nr 12, 1968.
Falkowska  E., Telusiewicz-Packa A., Prawa dziecka z perspektywy dzieci, rodziców i nauczycieli. Raport z badań, UNICEF Polska, Warszawa 2019.
Gmitrowicz A., Kmieciak B., Godność dziecka w szpitalu psychiatrycznym, „Psychiatria i Psychologia Kliniczna”, nr 12, 2012. 
Goffman E., Instytucje totalne. O pacjentach szpitali psychiatrycznych i mieszkańcach innych instytucji totalnych, Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne, Gdańsk 2011. 
Golus A., Dajemy dzieciom siłę. Droga Fundacji Dajemy Dzieciom Siłę do dzieciństwa bez przemocy, Fundacja Dajemy Dzieciom Siłę, Warszawa 2023. 
Góralczyk K., Stosowanie przepisów dotyczących wyrażenia zgody zastępczej na udzielenie świadczenia zdrowotnego małoletniemu pacjentowi – wyniki badań, [w:] Prawo i medycyna w obliczu wyzwań i dylematów, B. Kmieciak (red.), Wydawnictwo Think & Make, Warszawa 2018.
Grabski B. i in., Objawy psychotyczne sugerujące schizofrenię w chorobie Huntingtona, „Psychiatria Polska”, nr 4, 2012. 
Gruszczyńska-Młodożeniec A., Pierzgalska K., Wybrane zagadnienia prawne w psychiatrii, rozmowa z prof. Stanisławem Dabrowskim, „Wiadomości Psychiatryczne”, nr 4, 2004. 
Grzegorzewska I., Rodzinne uwarunkowania problemów i zaburzeń psychicznych u dzieci i młodzieży, „Psychologiczne zeszyty naukowe półrocznik Instytutu Psychologii Uniwersytetu Zielonogórskiego: Człowiek w całokształcie życia: rodzina – edukacja – praca”, 2016, nr 2. 
Heitzman J., Wpływ pandemii COVID-19 na zdrowie psychiczne, „Psychiatria Polska”, nr 54, 2020.
Hofman I., Kępa-Figura D. (red.), Problemy i metody badań nad mediami T. 1, Wydawnictwo UMCS, Lublin 2019. 
Horna-Cieślak M., Zarządzenia wydawane przez sąd opiekuńczy na podstawie art. 109 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego jako forma pomocy rodzinie w świetle badania akt sądowych, „Prawo w działaniu. Prawo cywilne”, nr 42, 2020. 
Huf A., Szczeliny. Bóg w popękanej psychice, Instytut Gość Media, Katowice 2025.
Jadach K., Pedagogika prawa w polskiej szkole, „Studia Edukacyjne”, nr 34, 2015. 
Janiszewska B., Zgoda na udzielenie świadczenia zdrowotnego. Ujęcie wewnątrzsystemowe, C.H. Beck, Warszawa 2013. 
Jankowska M., Źródła, uwarunkowania i rodzaje lęku u dzieci i młodzieży w aspekcie rozwojowym, „Fides et Ratio”, nr 2, 2018.
Janowska D., Źródła, uwarunkowania i rodzaje lęku u dzieci i młodzieży w aspekcie rozwojowym, „Fides et Ratio”, nr 2, 2018. 
Kalapki F., Health and healing in Patch Adams: Patch Adams, the wounded healer, „The Journal of Kesit Academy”, nr 7, 2021. 
Kmieciak B., Badanie psychiatryczne osób małoletnich – między autonomią dziecka a władzą rodzicielską,  „Dziecko Krzywdzone. Teoria, badania, praktyka”, Nr 4, 2024.
Kmieciak B., Prawa dziecka jako pacjenta, C.H. Beck, Warszawa 2016.
Kmieciak B., Prawa pacjenta wobec rozwoju innowacyjnych technologii audiowizualnych oraz teleinformatycznych, „Kultura i Wychowanie”, Nr 9, 2015.
Kmieciak B., Stosowanie przymusu wobec osób w kryzysie psychicznym, Difin, Warszawa 2022. 
Kmieciak B., Tajemnica zawodowa seksuologa z perspektywy etycznych oraz prawnych dylematów: studium przypadku, „Białostockie Studia Prawnicze”, nr 2, 2020.
Kmieciak B., Zasada najmniejszej uciążliwości jako wartość i wyzwanie, „Medycyna Praktyczna”, nr 6, 2016. 
Kojder A., O pożytkach nauczania socjologii prawa, [w:] Humanizacja zawodów prawniczych a nauczanie akademickie, A. Turska (red.), Wydawnictwo Liber, Warszawa 2002.
Kubiak R., Przywilej terapeutyczny, „Medycyna Paliatywna”, nr 9, 2017.
Kuty-Pachecka M., Stefańska K., Zaburzenia zachowania u dzieci i młodzieży, „Wychowanie w Rodzinie”, nr 11, 2015. 
Lewicka M., Dziecko w sytuacji rozwodu rodziców, implikacje pedagogiczne, „Teologia i Moralność”, nr 1, 2021.
Lewkowicz M., Recenzja filmu „Chce się żyć” Macieja Pieprzycy , „Krakowski Semestralnik Studentów Niepełnosprawnych”, nr 1, 2014.
Liberman A., Czarna owca medycyny. Nieopowiedziana historia psychiatrii, Wydawnictwo Poznańskie, Poznań 2020 (wersja audio).
Liebel M., Adultyzm i dyskryminacja wobec dzieci ze względu na wiek, [w:] Prawa dziecka  w  kontekście  międzykulturowości. Janusz Korczak na nowo odczytany, M. Liebel, U. Markowska-Manista (red.), Akademia Pedagogiki Specjalnej  im. M. Grzegorzewskiej w Warszawie, Warszawa 2017.
Lisowski T., Matuszewski K., Spowiednik wobec dramatu wykorzystania seksualnego. Poradnik, Wydawnictwo WAM, Kraków 2022.
Lubelski T., Filmowy wizerunek Janusza Korczaka, „Kwartalnik Filmowy”, nr 81, 2017. 
Łaska-Formejster A., Pacjent w sieci zależności. Społeczny kontekst praw i autonomii pacjenta, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź 2015.
Łoza B., Wójcik R., Rzecznik praw pacjenta szpitala psychiatrycznego: nowe doświadczenia, stare błędy, „Neuropsychiatria. Przegląd Kliniczny”, nr 1, 2010. 
Małachowsla E., ASD – zaburzenia ze spektrum autyzmu, [w:] Autyzm a prawo. Wyd. 2, B. Kmieciak, A. Górski (red.), Difin, Warszawa 2023. 
Markiewicz I., Hetzman J., Gardyńska-Ziemba E., Przymusowa hospitalizacja psychiatryczna – struktura przyjęć bez zgody w trybie nagłym na przykładzie IPiN w Warszawie, „Psychiatria Polska”, nr 50, 2016.
Masłowska P., Stosowanie art. 240 k.k. w przypadku przestępstwa przeciwko małoletnim, „Probacja”, nr 4, 2019. 
Masny B., Analiza zjawiska przemocy u osób leczonych psychiatrycznie, „Psychiatria Polska”, nr 52, 2018. 
Matczak M., Kraj, w którym umrę, Wydawnictwo Znak, Kraków 2023.
Materska-Samek M., Kata G., Zabrocka M., Kotlińska M., Metody badania filmów dla dzieci, Wydawnictwo Attyka, Kraków 2022.
Mazurek F.J., Prawa człowieka w nauczaniu społecznym Kościoła, Katolicki Uniwersytet Lubelski, Lublin 1991. 
Miedziak D., Komentarz do art. 3, [w:] Ochrona zdrowia psychicznego – komentarz.Wyd. 2, P. Drembkowski, B. Kmieciak, R. Tymiński (red.), Wolters Kluwer, Warszawa 2023.
Mierzejewski P., Pismo do Joanny Głażewskiej, Departamentu Zdrowia Publicznego Ministerstwo Zdrowia Departamentu Zdrowia Publicznego Ministerstwo Zdrowia, Biuro Rzecznika Praw Obywatelskich, Warszawa 2024. 
Mikołajczuk M., Sztuka komunikacji z nastolatkiem. Poradnik dla rodziców, Fundacja nie widać po mnie, Warszawa 2023.
Mistry R., From Genius to Genuine! The Psychological Journey of Self-Discovery in ‚Good Will Hunting’, “Sophia College for Women Social Psychology” (SBAPSY301), no 08.2024.
Mosiołek A., Gierus J., Program rehabilitacji masy ciała w anoreksji, „Psychiatria”, nr 3, 2019.
Motyka K., Socjologia prawa. Od Petrażyckiego do Podgóreckiego, [w:] Sto lat socjologii w Katolickim Uniwersytecie Lubelskim, J. Szymczak (red.), Towarzystwo Naukowe Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II, Lublin 2018.
Mróz-Jagiełło A., Wolanin A., Metoda analizy i krytyki dokumentów w naukach o bezpieczeństwie, „Obronność – Zeszyty Naukowe Wydziału Zarządzania i Dowodzenia Akademii Obrony Narodowej”, nr 2, 2013. 
Orębowski A. i wsp., Refleksje nad „Przysięgą i przykazaniem Hipokratesowym” Władysława Szenajcha, „Acta Medicorum Polonorum”, nr 9, 2019.
Pągowska E., Psychiatrzy. Sekrety polskich gabinetów, Wydawnictwo Znak, Kraków 2020.
Perzanowska A., Reprezentowanie interesów osób z trudnymi zachowaniami przyjętych do szpitali psychiatrycznych i zabieganie o realizację ich praw, [w:] Rzecznictwo – jak skutecznie zabiegać o realizacje praw osób z autyzmem i innymi całościowymi zaburzeniami rozwojowymi, A. Rojner, J. Wygnańska (red.), Fundacja Synapsis, Warszawa 2004. 
Petrażycki L., O pobudkach postępowania i o istocie moralności i prawa, Oficyna Naukowa, Warszawa 2002. 
Przybysz-Zaremba M., Egzemplifikacje wybranych teorii zachowań agresywnych człowieka – perspektywa trójwymiarowa, „Studia nad Rodziną”, nr 2, 2015. 
Puściom M. (red.), Świadoma zgoda pacjenta na świadczenia zdrowotne Wytyczne dla pracowników podmiotów leczniczych, Biuro Rzecznika Praw Pacjenta, Warszawa 2023.
Pużyński S., Dylematy współczesnej psychiatrii. Problemy kliniczne, etyczne i prawne, Wydawnictwo Eneteia, Warszawa 2015.
Ruszpel M., Społeczność terapeutyczna jest lekarstwem i odpowiedzią na problemy XXI wieku, „Serwis Informacyjny – Uzależnienia”, nr 4, 2024.
Sobczak J., Tajemnica lekarska, „Medycyna Wokanda”, nr 9, 2016. 
Sowińska E., Analiza Rzecznika Praw Dziecka w związku z opublikowanym w dniu 25 lipca 2007 r. Raportem Rzecznika Praw Obywatelskich dotyczącym pobytu wychowanków placówek opiekuńczo-wychowawczych w szpitalach, Biuro Rzecznika Praw Dziecka, Warszawa 2007. 
Stadniczenko J., Rola rodziny w procesie rozwoju człowieczeństwa (wybrane zagadnienia), „Horyzonty Wychowania”, nr 20, 2021. 
Stefaniuk M., Pieniążek A., Socjologia prawa. Wyd. 5. Zarys wykładu, Wolters Kluwer, Warszawa 2021. 
Stępień M., Instytucja ograniczenia władzy rodzicielskiej w prawie polskim, „Studenckie Prace Prawnicze, Administratywistyczne i Ekonomiczne”, nr 33, 2020. 
Szarzała D., Anoreksja jako zagrożenie dla zdrowia oraz społecznego funkcjonowania człowieka w kontekście etiologii i profilaktyki, „Fides et Ratio”, nr 4 2017. 
Sztandera S., Poziom lęku oraz natężenie bólu podczas zabiegów otolaryngologicznych wykonywanych w znieczuleniu miejscowym, Uniwersytet Medyczny im. Piastów 
Szymaniak K., Metoda biograficzna w pedagogice , „Studia Gdańskie. Wizje i rzeczywistość”, nr 10, 2013. 
Talarczyk M., Łączenie terapii indywidualnej i rodzinnej w zaburzeniach psychicznych dzieci i młodzieży w kontekście relacji terapeutycznej, dialogowego Ja oraz praktyki terapeutycznej, „Psychoterapia”, nr 4, 2015.
Talarczyk M., Terapia pacjentek z rozpoznaniem jadłowstrętu psychicznego leczonych w Klinice Psychiatrii Dzieci i Młodzieży UM – specyfika, zasady i dylematy , „Psychoterapia”, nr 1, 2010.
Truszkowski B.K., Karcenie dzieci na ziemiach polskich. Regulacje prawne od XIX wieku do dziś, „Miscellanea Historico- Juridica”, T. XIX, Z., 2020. 
Tylec A. i in., Możliwość czy przymus leczenia? Anoreksja psychiczna – uregulowania prawne. Opis przypadku, „Psychiatria Polska”, nr 3, 2013. 
Walewski P., Władza nad psyche – rozmowa z prof. Januszem Heitzmanem o bioetycznych dylematach w psychiatrii i wyzwaniach, którym lekarz musi sprostać, „Niezbędnik Inteligenta – Bioetyka: Spory na życie i śmierć”, nr 3, 2015. 
Walliams D., Babcia rabuś, Wydawnictwo Mała Kurka, Piastów 2013.
Wiśniewski A., Socjologia prawa, A. Podgórecki, Warszawa 1962 [recenzja], „Palestra”, nr 7, 1963. 
Zamelski P., O pedagogice prawa kościelnego, „Roczniki Nauk Prawnych”, nr 4, 2014. 
Zasada I. i in., Dekompensacja psychotyczna w przebiegu jadłowstrętu psychicznego, problem  braku  współpracy pacjentki w leczeniu – opis przypadku, „Psychiatria i Psychologia Kliniczna”, nr 19, 2019. 
Zieliński S., Rozumienie godności człowieka i jej znaczenie w procesie stanowienia i stosowania prawa. propozycja testu zgodności regulacji prawnych z zasadą godności człowieka, „Przegląd Sejmowy”, nr 4, 2019.

Netografia
80 placówek odmówiło przyjęcia autystycznego Dominika, https://www.youtube.com/
watch?v=BbtCDCjLfrA (dostęp: 19.05.2025).
Autyzm,  polio  i  zawiadomienie  do  prokuratury  o  leczeniu  bez  uprawnień.  Witczak  
u Rymanowskiego, https://konkret24.tvn24.pl/zdrowie/autyzm-polio-i-zawiadomie 
nie-do-prokuratury-o-leczeniu-bez-uprawnien-witczak-u-rymanowskiego 
-st8245112 (dostęp: 19.03.2025).
Babuchowski  Sz.,  „Zaklęci”  –  baśń  z  rozwodem  w  tle,  która  prowokuje  do  dyskusji, 
https://www.gosc.pl/doc/9068948.Zakleci-basn-z-rozwodem-w-tle-ktora-prowo 
kuje-do-dyskusji (dostęp: 11.08.2025).
Broń  w  mieszkaniu  40-latka.  Prokuratura:  przygotowywał  się  do  zabicia  lekarzy, 
https://tvn24.pl/krakow/mial-planowac-zabojstwo-trzech-lekarzy-z-krakowa-
zarzuty-dla-40-latka-st8481447 (dostęp: 16.06.2025).
Chruścińska-Dragan M., Reforma psychiatrii dziecięcej do poprawki. NIK ujawnił nie-
prawidłowości w opiece nad nieletnimi, https://www.rynekzdrowia.pl/Psychiatria/
Reforma-psychiatrii-dzieciecej-do-poprawki-NIK-ujawnil-nieprawidlowosci-w-
opiece-nad-nieletnimi,262568,16.html (dostęp: 21.03.2025). 
Chrystian U., Rzucił dziewczynkę na łóżko, usiadł na niej i wykręcał ręce. W szpitalu 
HCP  w  Poznaniu  naruszono  prawa  pacjenta,  https://gloswielkopolski.pl/rzucil-
dziewczynke-na-lozko-usiadl-na-niej-i-wykrecal-rece-w-szpitalu-hcp-w-poznaniu-
naruszono-prawa-pacjenta/ar/c1p2-27378505 (dostęp: 21.03.2025).
Cieśla J., Sieć, śmieć, śmierć. Alarmujące raporty i serial o dzieciach. Czy to się może 
zdarzyć u nas?, https://www.polityka.pl/tygodnikpolityka/wbiezacymnumerze?issu-
eNumber=3509 (dostęp: 06.04.2025).
Czy ABW może zaglądać do pełnej historii leczenia psychiatrycznego? Odpowiedź min. 
Tomasza  Siemoniaka,  https://bip.brpo.gov.pl/pl/content/rpo-abw-dokumentacja-
medyczna-prywatnosc-odpowiedz-koordynator (dostęp: 25.06.2025).
Czy podczas pobytu w szpitalu będzie mogła ze mną być mama? https://www.gov.pl/web/
rpp/twoje-prawa (dostęp: 29.05.2025).
Czym jest społeczność terapeutyczna?, https://stopuzaleznieniom.pl/artykuly/czy-jestem-
-uzalezniony/czym-jest-spolecznosc-terapeutyczna/ (dostęp: 11.05.2025).
Dekompensacja  psychotyczna,  https://mentali.pl/aktualnosci/slownik/dekompensacja-
-psychotyczna (dostęp: 10.04.2025).
Dekompensacja, https://mentali.pl/aktualnosci/slownik/dekompensacja (dostęp: 
06.04.2025). 
Dlaczego nie mogę mieć przy sobie telefonu komórkowego? https://www.gov.pl/web/rpp/
twoje-prawa (dostęp: 02.06.2025).
Dramatyczne  nagranie  z  oddziału  szpitalnego  dla  dzieci.  Oto  w  jakich  warun-
kach  są  leczone  [WIDEO],  https://wiadomosci.onet.pl/warszawa/warszawa-47-
pacjentow-na-20-lozkach-w-oddziale-szpitalnym-dla-dzieci-wideo/w9vsl8l (dostęp: 
25.02.2025).
Dulak J., Komórki macierzyste – Święty Graal naszych czasów, https://gazetalekarska.
pl/komorki-macierzyste-swiety-graal-naszych-czasow/ (dostęp: 19.03.2025).
Dzień  godności  w  APS,  https://www.youtube.com/watch?v=kEYK5dSmVHM  (dostęp: 
06.05.2025).
Hilarowicz T., Czym jest zarządzenie opiekuńcze w myśl Art. 109 k.r.o, kogo dotyczy 
i  jaki  katalog  tematów  obejmuje?,  https://kancelariahilarowicz.pl/blog/zarzadze-
nie-opiekuncze (dostęp: 16.04.2025).
Jak wyjść z narkomani Marek Kotański dla odpornych, https://www.youtube.com/wat-
ch?v=7swtcluGLWQ (dostęp: 15.03.2025).
Janczura M., „Subaru Daddy”. List do mamy: „Już nie żyję, skoro to czytasz”, https://
wiadomosci.wp.pl/sugar-daddy-list-do-mamy-juz-nie-zyje-skoro-to-czytasz-
7153781387844384a (dostęp: 06.05.2025).
Janczura  M.,  Hania  nie  żyje.  8  lat  dziewczynkę  osaczali  pedofile ,  https://wiadomo-
sci.wp.pl/haneczka-nie-zyje-byla-ofiara-pedofili-i-systemu-7150941655833280a 
(dostęp: 06.05.2025).
Kamiński P., Matylda: Musical (2022) – recenzja, opinia o filmie_Netflix” , https://www.
ppe.pl/recenzje/311104/matylda-musical-2022-recenzja-filmu-netflix-roald-dahl-
z-muzyka-tima-minchina.html (dostęp: 30.06.2025).
Kmieciak  B.,  Chcesz  być  psychiatrą  dziecięcym?  Oszalałaś!  https://info.wiara.pl/
doc/5428561.Chcesz-byc-psychiatra-dzieciecym-Oszalalas (dostęp: 25.02.2025).
Lazzeri  K.,  Ostatnia  stacja:  życie,  https://tvn24.pl/plus/programy/czarno-na-bialym/
ostatnia-stacja-zycie-vc8361484 (dostęp: 23.06.2025).
Manifest  Zdrowia  psychicznego,  Inicjatywa  nasz  rzecznik,  Warszawa,  https://
naszrzecznik.pl/manifest-zdrowia-psychicznego-inicjatywy-nasz-rzecznik/ (dostęp: 
10.04.2025).
Mirska D., Jestem niepoprawną optymistką (Wywiad z dr Aleksandrą Lewandowską), 
https://www.termedia.pl/mz/Jestem-niepoprawna-optymistka,59986.html (dostęp: 
11.03.2025).
Nowy Kodeks rodzinny – główne założenia, https://dialogkig.pl/nowy-kodeks-rodzinny-
-glowne-zalozenia-2/ (dostęp: 26.03.2025). 
Opieka psychologiczna, psychoterapeutyczna i psychiatryczna dla dzieci i młodzieży 
w ramach poziomów referencyjnych, https://szkolpacjent.ezdrowie.gov.pl/poziomy-
referencyjne-opieki-psychiatrycznej-dzieci-i-mlodziezy (dostęp: 21.03.2025).
Partyła M., Bez zgody rodziców do psychologa. Nowa ustawa budzi kontrowersje, https://
www.rmf24.pl/fakty/polska/news-bez-zgody-rodzicow-do-psychologa-nowa-ustawa-
budzi-kontrower,nId,7990587 (dostęp: 26.06.2025).
Pismo prof. Marcina Wiącka, Rzecznika Praw Obywatelskich, do Małgorzaty Kidawy- 
Błońskiej,  Marszałka  Senatu,  Biuro  Rzecznika  Praw  Obywatelskich,  https://
bip.brpo.gov.pl/sites/default/files/2025-07/Do_Marszalka_Senatu_zdrowie_psy-
chiczne_dzieci_ustawa_7_07_2025.pdf (dostęp: 11.08.2025).
Połomska  M., Wzór kontraktu terapeutycznego,  https://dobraemocja.pl/kontrakt-tera-
peutyczny.pdf) (dostęp: 17.07.2025).
Potrzebuje specjalistycznej opieki. „Żaden ośrodek w Polsce nie chce go przyjąć, https://
www.youtube.com/watch?v=9BlrirszUJ4 (dostęp: 19.05.2025).
Problem  depresji  i  jej  przebieg  u  kobiet  i  mężczyzn  -  posiedzenie  Komisji  Eksper-
tów  ds.  Ochrony  Zdrowia  Psychicznego,  Biuro  Rzecznika  Praw  Obywatelskich, 
https://bip.brpo.gov.pl/pl/content/brpo-posiedzenie-ke-ochrony-zdrowia-psychicz-
nego-04-03-25 (dostęp: 11.03.2025).
Problem w dostępie do opieki psychologicznej i psychiatrycznej dla dzieci – posiedzenie 
Komisji Ekspertów ds. Ochrony Zdrowia Psychicznego,  https://bip.brpo.gov.pl/pl/
content/komisja-eskpertow-psychiatria-dzieci (dostęp: 10.06.2025).
Projekt ustawy o zawodzie psychologa i samorządzie zawodowym psychologów, Kan-
celaria  Prezesa  Rady  Ministrów,  https://www.gov.pl/web/premier/projekt-usta-
wy-o-zawodzie-psychologa-oraz-samorzadzie-zawodowym-psychologow (dostęp: 
22.03.2025). 
Projekt ustawy o zawodzie psychoterapeuty i samorządzie zawodowym, Kancelaria 
Sejmu,  https://orka.sejm.gov.pl/Druki10ka.nsf/Projekty/10-RPW-5317-2025/$fi-
le/10-RPW-5317-2025.pdf (dostęp: 22.03.2025).
Projekt ustawy z 2023 r. o systemie wsparcia osób o złożonych potrzebach w komuni-
kowaniu się, Aktywni niepełnosprawni – narzędzia wsparcia samodzielności osób 
niepełnosprawnych”,  https://wlaczeniespoleczne.pl/uploads/dokumenty2023/Pro-
jekt%20ustawy%20AAC%20i%20ETR.pdf (dostęp: 10.04.2025).
Przygotowanie dziecka do pobytu w szpitalu w oddziale psychiatrii klinicznej i psy-
choterapii wieku rozwojowego, https://www.czdir.pl/pl/dla-pacjenta/przygotowanie-
dziecka-do-pobytu-w-szpitalu-w-oddziale-psychiatrii-klinicznej -i-psychoterapii-
wieku-rozwojowego.html (dostęp: 29.05.2025).
Psychiatria  dziecięca  do  poprawki,  https://www.nik.gov.pl/najnowsze-informacje-o-
-wynikach-kontroli/psychiatria-dziecieca.html (dostęp: 15.05.2025).
Regulamin Oddziału Psychiatrycznego, Załącznik 5 do IO 18-65/13 (11), Wojewódzki 
Szpital  Specjalistyczny,  im.  J.  Gromkowskiego  we  Wrocławiu,  https://www.szpi-
tal.wroc.pl/p,74,regulamin-dla-pacjentow-i-osob-odwiedzajacych#regulamin_
oddzialu_psychiatrycznego (dostęp: 11.06.2025).
Schwertner J., Piżamki, https://wiadomosci.onet.pl/warszawa/pizamki/ppbf3kt (dostęp: 
15.05.2025).
Specjalizacja psychoterapia dzieci i młodzieży, centrum CBT, https://cbt.pl/szkola-psy-
choterapii/specjalizacja-psychoterapia-dzieci-i-mlodziezy/ (dostęp: 11.03.2025).
Stawicka I., Były prezydent zamknął drzwi do pomocy psychologicznej dla części nasto-
latków, https://www.prawo.pl/zdrowie/psycholog-dla-dziecka-powyzej-13-roku-zycia-
ustawa-do-tk,534303.html (dostęp: 11.08.2025).
Stochmal W., Orion i Ciemność – recenzja filmu , https://naekranie.pl/recenzje/orion-i-
-ciemnosc-recenzja-filmu (dostęp: 30.06.2025).
Studium  Pomocy  Psychologicznej  2024/2025,  https://www.spch.pl/edukacja/studium-
-pomocy-psychologicznej/ (dostęp: 15.03.2025).
Studium  Przeciwdziałania  Przemocy  Domowej  I  stopnia,  Instytut  Psychologii  Zdro-
wia,  https://www.niebieskalinia.pl/szkolenia/studium-przeciwdzialania-przemocy-
domowej-i-stopnia (dostęp: 15.03.2025).
Szymańska K., Świat wartości bez dystansu, https://filmosfera.pl/recenzja/2349 (dostęp: 
04.04.2025).
Telefon  do  Mamy  [2003–2015],  https://fundacja.orange.pl/nasze-programy/telefon-do-
-mamy (dostęp: 02.06.2025).
To  miał  być  rytuał  oczyszczenia.  Bili  córeczkę  gałęziami  i  szukali  dla  niej  egzorcy-
sty, https://www.pap.pl/aktualnosci/mial-byc-rytual-oczyszczenia-bili-coreczke-
galeziami-i-szukali-dla-niej-egzorcysty (dostęp: 14.08.2025).
Ulman K., Naprawia świat krok po kroku, https://swiatseriali.interia.pl/newsy/seriale/
szpital-new-amsterdam-1550/news-szpital-new-amsterdam-naprawa-swiata-krok-
po-kroku-recenzja,nId,5579877 (dostęp: 04.04.2025).
W  jaki  sposób  pisać  na  temat  samobójstw?,  https://suicydologia.org/wp-content/
uploads/2017/05/10-zasad-informowania-o-samob%C3%B3jstwach-w-mediach.pdf 
(dostęp: 06.05.2025).
Winnicka E., Odchodzi baba od lekarza, https://www.polityka.pl/tygodnikpolityka/klasy-
kipolityki/1807568,1,odchodzi-baba-od-lekarza.read (dostęp: 22.03.2025).
Wrona T.M., Leki, psychodeliki i elektrowstrząsy. Jak naukowcy szukają źródła depre-
sji, https://tvn24.pl/premium/neuronauka-co-depresja-robi-z-mozgiem-wyjasnia-
neurobiolog-dr-pawel-boguszewski-wywiad-st8315563 (dostęp: 25.02.2025).
Materiały prawne oraz pozostałe dokumenty
Europejskiej Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, spo-
rządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r., zmieniona następnie Protokołami 
nr 3, 5 i 8 oraz uzupełniona Protokołem nr 2 (Dz. U. z 1993 r., nr 61, poz. 284). 
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. z 1997 r., nr 78, 
poz. 483).
Konwencja o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności sporządzona w Rzymie 
dnia 4 listopada 1950 r., zmieniona następnie protokołami nr 3, 5 i 8 oraz uzupeł-
niona protokołem nr 2. (Dz. U. z 1993 r., nr 61, poz. 284).
Konwencja o prawach dziecka przyjazna dzieciom: UNICEF Polska, Warszawa (mate-
riały własne).
Pismo  Rzecznika  Praw  Obywatelskich,  prof.  Marcina  Wiącka  do  Szymona  Hołowni, 
Marszałka Sejmu RP, Biuro Rzecznika Praw Obywatelskich, Warszawa 27 marca 
2025.
Prawa dziecka w Polsce, Raport 2024 r. UNICEF Polska, Warszawa 2024 r.
Prawa dziecka widziane oczami dzieci, Dyrekcja Generalna ds. Sprawiedliwości, Urząd 
Publikacji Unii Europejskiej, Luksemburg 2011.
Projekt nowelizacji ustawy o zmianie ustawy – o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw 
Pacjenta oraz niektórych innych ustaw, Kancelaria Sejmu, Warszawa 2024 r. 
Projekt ustawy o zawodzie psychoterapeuty oraz samorządzie zawodowym, kancelaria 
Sejmu RP, Warszawa, lipiec 2025 r.
Projekt ustawy o zmianie ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta oraz 
ustawy o zawodach lekarza i lekarza dentysty, Kancelaria Sejmu 24 czerwca 2025 r.
Raport Rzecznika Praw Obywatelskich z działalności Krajowego Mechanizmu Prewencji 
Tortur, Biuro Rzecznika Praw Obywatelskich, Warszawa 2025 r. 
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 2 grudnia 2004 r. w sprawie wykazu zakła-
dów psychiatrycznych i zakładów leczenia odwykowego przeznaczonych do wykony-
wania obserwacji oraz sposobu finansowania obserwacji, a także warunków zabez -
pieczenia zakładów dla osób pozbawionych wolności (Dz. U. z 2025 r., poz. 104 t.j.).
Standardy organizacyjne dla ośrodków II i III poziomu referencyjnego Ośrodki Środo-
wiskowej  Opieki  Psychologicznej  i  Psychoterapeutycznej  dla  Dzieci  i  Młodzieży/
Zespoły Środowiskowej Opieki Psychologicznej i Psychoterapeutycznej dla Dzieci 
i Młodzieży, Centrum CBT, Warszawa 2023. 
Ustawa dnia 30 sierpnia 2019 r. o Państwowej Komisji do spraw przeciwdziałania wyko-
rzystaniu seksualnemu małoletnich poniżej lat 15 (Dz. U. z 2024 r., poz. 94  t.j.).
Ustawa z dnia 13 maja 2016 r. o przeciwdziałaniu zagrożeniom przestępczością na tle 
seksualnym i ochronie małoletnich (Dz. U. z 2024 r., poz. 1802  t.j.).
Ustawa z dnia 19 sierpnia 1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego (Dz. U. z 1994 r., 
nr 111, poz. 535).
Ustawa z dnia 19 sierpnia 1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego (Dz. U. z 1994 r., 
nr 111, poz. 535).
Ustawa z dnia 2 kwietnia 1997 r. Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 1997 r., 
nr 78, poz. 483 z późn. zm.).
Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy, (Dz. U. z 2023 r., poz. 
2809  t.j.).
Ustawa z dnia 29 lipca 2005 r. ustawy o przeciwdziałaniu przemocy domowej (Dz. U. 
z 2024 r., poz. 1673 t.j.).
Ustawa  z  dnia  30  sierpnia  1991  r.  o  zakładach  opieki  zdrowotnej  (Dz.  U.  z  2007  r.,  
nr 14, poz. 89 t.j.).
Ustawa  z  dnia  6  listopada  2008  r.  o  prawach  pacjenta  i  Rzeczniku  Praw  Pacjenta  
(Dz. U. z 2024 r., poz. 581 t.j.).
Ustawa z dnia 9 czerwca 2022 r. o wspieraniu i resocjalizacji nieletnich (Dz. U. z 2024 r., 
poz. 978 t.j.). 
Ustawa z dnia z dnia 6 listopada 2008 r. o konsultantach w ochronie zdrowia (Dz. U. 
z 2024 r., poz. 69 t.j.). 
Uzasadnienie do projektu ustawy o zawodzie psychoterapeuty i samorządzie zawodo-
wym, Kancelaria Sejmu, Warszawa 2025 r. 
Uzasadnienie nowelizacji ustawy o zmianie ustawy – o prawach pacjenta i Rzeczniku 
Praw Pacjenta oraz niektórych innych ustaw, Kancelaria Sejmu, Warszawa 2024 r.